Pars pro toto

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Pars pro toto (een vorm van synecdoche) is een stijlfiguur waarbij de auteur een gedeelte van een object noemt wanneer hij het hele object bedoelt. Hij gebruikt dus een deel (pars) terwijl hij het geheel (toto, ablatief van totum = geheel) bedoelt: deel voor geheel (pars pro toto).

Deze stijlfiguur is een onderdeel van de groep van de metonymia.

Voorbeelden zijn:

  • De bemanning bestaat uit tweeduizend koppen
(kop voor mens)
  • De daken van de stad
(daken voor huizen)

Het verschijnsel komt, min of meer onbedoeld, ook voor in de geografie, bijvoorbeeld in het gebruik van de naam Holland om Nederland aan te duiden, of de namen van Engeland en Groot-Brittannië om het Verenigd Koninkrijk aan te duiden. De reden hiervoor is dat de genoemde gebieden een overheersende rol spelen of gespeeld hebben in de betreffende grotere regio's, en daardoor bij buitenlanders even bekend of zelfs bekender zijn. Regeringen worden vaak aangeduid met de bestuurlijke hoofdstad van het gebied: Parijs voor Frankrijk, Tokio voor Japan, Brussel voor de Europese Unie, NATO of België. Wanneer er wordt gesproken over de Bijlmer wordt vaak het gehele Amsterdamse stadsdeel Amsterdam Zuidoost bedoeld.

Als sofisme wordt van deze voorstelling van zaken gebruikgemaakt, om aan de hand van een detail een geheel te beoordelen, hetzij ten gunste hetzij ten kwade.

Verwante begrippen[bewerken]

Het omgekeerde van een pars pro toto is een totum pro parte: het geheel noemen en slechts een deel ervan bedoelen.