Pasjtoe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pasjtoe (پښتو (paʂto))
Gesproken in Westelijk Pakistan, Zuid-, West- en Oost-Afghanistan.
Sprekers ca. 20 miljoen[1][2][3]
Rang 26-40
Taalfamilie

Indo-Europees

Dialecten
Alfabet aangepast Arabisch alfabet
Officiële status
Officieel in

Afghanistan en in de volgende Pakistaanse provincies: Noordwestelijke Grensprovincie, Federaal Bestuurde Stamgebieden en Beloetsjistan.

Taalorganisatie geen
Taalcodes
ISO 639-1 ps
ISO 639-2 pus
ISO 639-3 pus/pst/pbu/pbt/wne
Portaal  Portaalicoon   Taal

Pasjtoe (ook wel Pakhto, Pashto, Pashtu of Afghani) is een Indo-Iraanse taal die in Afghanistan en Pakistan gesproken wordt. Het is een van de twee officiële talen in Afghanistan, waar het, afhankelijk van de bron, door 35 à 60% van de bevolking gesproken wordt[4]. Het is de grootste taal van Afghanistan na het Dari (zoals het Perzisch in Afghanistan genoemd wordt), de andere officiële taal van Afghanistan[4]. Schattingen van het aantal sprekers lopen uiteen: circa 14 miljoen volgens Andrew Dalby[5], 17 miljoen volgens het UCLA Language Materials Project[6], 25-30 miljoen volgens Omniglot[7] en 49,53 miljoen volgens Ethnologue[8].

Literatuur in het Pasjtoe is sinds de zestiende eeuw in manuscriptvorm opgetekend. Pasjtoe werd pas in de loop van de twintigste eeuw een taal van onderwijs en pers. In 1933 verving het de Dari-variant van het Perzisch als taal van de overheid. Momenteel zijn zowel Dari als Pasjtoe officiële talen in Afghanistan[7][4]. Pasjtoe gebruikt de Perzische variant van het Arabisch schrift, met een aantal toegevoegde symbolen. Het Pasjtoe leende veel van het Perzisch, het Urdu en het Punjabi.[5]

Sprekers van het Pasjtoe zijn ongeveer gelijk verdeeld over Afghanistan en Pakistan. Andrew Dalby onderscheidt drie dialectgroepen:

De dialecten van Kandahar en Peshawar vormen de basis van de twee standaardvormen van geschreven Pasjtoe.[5]

Ethnologue onderscheidt ook drie dialectgroepen:

  • de centrale dialectgroep in Pakistan met iets meer dan 7,9 miljoen sprekers [9],
  • de zuidelijke dialectgroep met 1,36 miljoen sprekers in Pakistan en 2,68 miljoen sprekers in totaal (Beloetsjistan en Quetta in Pakistan, Afghanistan, Iran, Tadzjiekistan, de Verenigde Arabische Emiraten) [10],
  • de noordelijke dialectgroep met 9,59 miljoen sprekers in Pakistan en 9,72 miljoen sprekers in totaal (onder andere in Afghanistan, Indië en de Verenigde Arabische Emiraten)[8].

Referenties[bewerken]

  1. UCLA Languages Project: Pashto
  2. Ethnologue
  3. Enzyklopaedia Iranica: Pashto
  4. a b c CIA: "Afghanistan", The World Factbook. Geraadpleegd op 2009-07-21.
  5. a b c "Pashto" in Andrew Dalby: Dictionary of Languages: The Definitive Reference to more than 400 Languages. London: Bloomsbury, 2004, pp. 492-493. ISBN 0-7475-7683-1.
  6. UCLA Language Materials Project: "Pashto". Geraadpleegd op 2009-07-21.
  7. a b Omniglot: Pashto language, alphabet and pronunciation. Geraadpleegd op 2009-07-21.
  8. a b Ethnologue: Ethnologue report for language code: pbu - Pashto, Northern, A language of Pakistan. Geraadpleegd op 2009-07-21.
  9. Ethnologue: Ethnologue report for language code: pst - Pashto, Central, A language of Pakistan. Geraadpleegd op 2009-07-21.
  10. Ethnologue: Ethnologue report for language code: pbt - Pashto, Southern, A language of Pakistan. Geraadpleegd op 2009-07-21.

Externe links[bewerken]

Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Pasjtoe uitgave van Wikipedia.