Pathogeen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bacillus anthracis, de bacterie die miltvuur veroorzaakt

Een pathogeen is een ziekteverwekker van biologische oorsprong. Vergiften worden in het algemeen geen pathogenen genoemd. Pathogenen kunnen op vele manieren worden ingedeeld. Pathogeen in de bijvoegelijke betekenis wil zeggen de mate waarin een stof of organisme besmettelijk is ofwel in staat is een ziekte te veroorzaken.[1]

Obligaat of facultatief[bewerken]

  • Obligate pathogenen zijn parasieten, die de levenscyclus niet kunnen voltooien zonder geschikte gastheren.
  • Facultatieve pathogenen kunnen ook tot de normale bacteriele (huid)flora behoren, en veroorzaken problemen bij een verstoring (bijvoorbeeld door antibiotica) of door verzwakking van het immuunsysteem. Een voorbeeld is de in de darmen aanwezige Candida albicans.
  • Veel bacteriën zijn (vrijwel) nooit pathogeen: deze noemen we commensalen.

Soort organisme[bewerken]

Verspreidingsmechanismen[bewerken]

Pathogenen worden op verschillende wijzen overgedragen:

  • door de lucht, meestal door middel van uitgeniesde druppeltjes (aerosol) of fomieten. Het griepvirus wordt overdragen door de lucht, als aerosol na het niezen.
  • middels vectoren, een voorbeeld van een vector is de mug die de malariaparasiet overdraagt.
  • door oppervlakkig of intiem lichaamscontact. De belangrijkste besmettingsroute van verkoudheden is door middel van handenschudden.
  • door gedeelde injectienaalden of contact van lichaamsvloeistoffen, zoals hiv.
  • door het drinken van besmet water of het eten van besmet voedsel, zoals buiktyfus.
  • door contact met een open wond, zoals tetanus.

Preventie van transmissie[bewerken]

Om verspreiding van een ziekte te voorkomen is van belang te weten wat de verspreidingswijze is. Het Panamakanaal werd pas mogelijk nadat men er achter kwam dat de malaria die de arbeiders velde verspreid werd door muggen. Nadat hiertegen maatregelen genomen waren in de vorm van horren, klamboes en insecticiden, verdween het malariaprobleem vrijwel geheel. Vandaag de dag is aids een ziekte waarvan de verspreiding voorkomen kan worden sinds de manier van overdracht (via bloed en seksueel contact) van het virus bekend is.

Hygiëne[bewerken]

Gedrag dat de kans verlaagt dat aanwezige ziekteverwekkers zullen worden overgedragen wordt meestal hygiëne genoemd. Voorbeelden van hygiënische maatregelen:

  • handen wassen,
  • contact vermijden,
  • isolatie van gevallen,
  • het deponeren van uitwerpselen in het toilet,
  • handschoenen dragen bij onvermijdelijk contact met een ziekteverwekker,
  • ontsmetten van werkoppervlakken voor voedselbereiding