Pellegrino Artusi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pellegrino Artusi
Artusi.jpg
Algemene informatie
Volledige naam Pellegrino Artusi
Geboren Forlimpopoli, 4 augustus 1820
Overleden Florence, 30 maart 1911
Nationaliteit Italiaans
Beroep schrijver, gastronoom
Website http://www.pellegrinoartusi.it

Pellegrino Artusi (Forlimpopoli, 4 augustus 1820 - Florence, 30 maart 1911) was een Italiaanse literaire criticus, schrijver en gastronoom. Hij is beroemd geworden door zijn alom bekende Italiaanse kookboek: La Scienza in Cucina e l’Arte di Mangiare Bene (Vertaling: De wetenschap in de keuken en de kunst om goed te eten).

Inhoud

Levensloop [bewerken]

Pellegrino Artusi stamt uit een familie van goede stand. Zijn vader was Agostino Artusi en zijn moeder Teresa Giunchi. Er wordt gespeculeerd over het aantal kinderen dat het paar gekregen zou hebben, maar meerdere bronnen vermelden dat Artusi de enig overgebleven zoon van de familie was. Artusi is zijn studie begonnen op de plaatselijke school. Daarna heeft hij een seminar in Bertinoro gevolgd, waarna hij vervolgens is gaan studeren aan de universiteit van Bologna. Op 25 januari 1851 wordt zijn leven en dat van de familie Artusi voorgoed veranderd wanneer de beruchte bandiet Stefano Pelloni, ook wel bekend onder de naam il Passatore (afgeleid van het beroep van zijn vader, een veerman op de Lamone oftewel oversteker van de rivier), met zijn bende in Forlimpopoli verschijnt[1]. De bende neemt alle rijke families, waaronder de Artusi’s, gevangen en sluit deze gezamenlijk op in het locale theater, terwijl de bende zo veel mogelijk voorwerpen van waarde uit de dan onbewaakte huizen steelt.

Naar aanleiding van deze gebeurtenis besluit de familie Artusi Forlimpopoli te verlaten en zich te vestigen in Florence. Hier gaat Pellegrino in de handel werken, terwijl hij zich in zijn privé leven bezig houdt met zijn twee grote passies: literatuur en de keuken. Op 17 april 1859 sterft zijn moeder en op 14 juli 1861 ook zijn vader. Pellegrino zoekt echtgenoten voor zijn nog thuiswonende zussen en verhuist vervolgens naar een kleinere villa aan de Piazza D’Azeglio in Florence, waar hij alleen gaat wonen. Hij neemt een kok en een huishoudster in dienst. De huishoudster heet Marietta Sabatini. Zij is geboren in Massa e Cozzile in 1860, zij zou rond 1887 bij Artusi in dienst treden zijn en zou voor hem blijven werken tot aan zijn dood. Zij zou tevens een rol spelen in de totstandkoming van Artusi’s kookboek en is auteur van de Panettone Marietta, recept 604 uit Artusi’s kookboek. Artusi had twee katten genaamd Biancani en Sibiloni over wie hij zegt: “I miei migliori amici dalla candida pelle” (mijn beste vrienden van zuivere huid). Het is aan hen wie hij zijn eerste editie van La Scienza in Cucina e l’Arte di Mangiar Bene opdraagt.

Vanaf 1865 begint Artusi serieus met schrijven. Zijn eerste gepubliceerde werk is een biografie over het leven van Ugo Foscolo en het tweede een kritiek van 30 brieven over Giuseppe Giusti. Beide werken hebben weinig succes. Dat zou pas komen in 1891 met het verschijnen van La Scienza in Cucina e l’Arte di Mangiar Bene dat hem grote naamsbekendheid zou bezorgen. Pellegrino Artusi is nooit getrouwd en is de rest van zijn leven in de villa aan de Piazza D’Azeglio blijven wonen. Hier is hij in 1911 op 90-jarige leeftijd gestorven.

Werken [bewerken]

Artusi’s eerste werk was een biografie over het leven van Ugo Foscolo genaamd: ''Vita di Ugo Foscolo: Note al carme dei Sepolcri'' uitgegeven in 1878. Foscolo was een Italiaanse schrijver, dichter en revolutionair, die leefde van 1778 tot 1827.[2] Zijn tweede werk was ''Osservazioni in appendice a 30 lettere del Giusti'', uitgeven in 1881. Beide keren heeft hij de publicaties zelf bekostigd, maar beide werken zijn nooit een succes geworden. De handleiding La Scienza in Cucina e l’Arte di Mangiar Bene is zijn derde en laatste boek. Artusi heeft in het boek een verzameling van Italiaanse recepten uit de regionale keuken (in het bijzonder uit Toscane en Emilia-Romagna) gemaakt, die samen het eerste nationale kookboek van Italië zouden gaan vormen.

Nalatenschap [bewerken]

De wetenschap in de keuken en de kunst om goed te eten was ooit, samen met Carlo Collodi’s Pinokkio, De Verloofden van Alessandro Manzoni en Jeugdleven van Edmondo De Amicis, één van de meest gelezen boeken in Italië. Professor Paolo Mantegazza, stichter van het Museum voor Antropologie en Volkenkunde van Florence, schreef een brief aan Artusi waarin hij zei: ‘Door het schrijven van dit boek heeft u een goede daad gedaan, en daarom wens ik u wel honderd edities toe’. Deze wens wordt ook vaak genoemd in de correspondentie tussen Benedetto Croce en de Italiaanse filosoof en pedagoog Giovanni Gentile in de twintigste eeuw.

Vandaag de dag is het boek één van de meest internationaal verspreide Italiaanse werken. Het is vertaald in het Engels, Spaans, Duits, Nederlands, Frans, Portugees (de laatst verschenen editie dateert van 21 november 2009) en Japans. Er zijn tot nu toe meer dan 130 miljoen exemplaren verkocht. Het is een belangrijk boek dat in het heden nog altijd actueel aanwezig is.

Pellegrino Artusi ligt begraven op de begraafplaats van ‘de Heilige Deuren’ van San Miniato, in de abdij San Miniato al Monte. Zijn graf wordt gekenmerkt door een gedenksteen met een bronzen basis van zandsteen. Het is een werk van een bekende beeldhouwer uit Artusi’s tijd, Italo Vagnetti.

La Festa Artusiana [bewerken]

Sinds 1997 wordt in de geboorteplaats van Artusi een feest ter ere van hem en zijn kookboek gehouden: La Festa Artusiana. Het festival draait om eten, cultuur en vermaak. Tevens worden er ieder jaar twee prijzen uitgereikt. De ene gaat naar de persoon die de meest originele bijdrage levert aan de relatie tussen mensen en voedsel: De Pellegrino Artusi prijs. De andere gaat naar een huisvrouw of huisman die zich in de gedachte van Pellegrino en Marietta zeer verdienstelijk in het huishouden heeft gemaakt: De Marietta Prijs.

Edities [bewerken]

  • La scienza in cucina e l’arte di magiar bene, Grandi Tascabili Econimici 1975, ISBN 88-7983-555-6
  • De wetenschap in de keuken en de kunst om goed te eten, Pereboom 2004, ISBN 9077455264

Zie ook [bewerken]

Externe link [bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pellegrino_Artusi&oldid=37571271"