Petrus Christus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portret van een jonge edelvrouw door Petrus Christus, Berlijn, Gemäldegalerie

Petrus Christus (vermoedelijk te Baarle ca. 1410 - Brugge tussen 13 maart 1472 en 1 november 1473) was een Zuid-Nederlands schilder, behorende tot de school van de Vlaamse Primitieven. Hij wordt als de belangrijkste navolger van Jan van Eyck gezien, maar is hoogstwaarschijnlijk nooit een leerling van deze grote meester geweest. Christus vestigde zich pas in Brugge vier jaar nadat Jan van Eyck daar was overleden. Wellicht heeft de invloed van het atelier van Jan van Eyck (dat door zijn familie werd verdergezet) van meet af aan een belangrijke rol gespeeld in de artistiek ontwikkeling van Christus. Toch heeft hij een zeer eigen stijl ontwikkeld die onder meer wordt gekenmerkt door een gestileerde weergave van de menselijke figuur. Desondanks bezitten zijn religieuze voorstellingen en zijn portretten een grote emotionele intensiteit die ook de invloed toont van meesters als Robert Campin en Rogier van der Weyden. Christus signeerde en dateerde verscheidene van zijn werken.

Leven en werk[bewerken]

Petrus Christus kwam vermoedelijk uit Brabant. In 1444 verwierf hij door aankoop het poorterschap van Brugge in Vlaanderen. In 1455 verbleef hij in Kamerijk. Daar schilderde hij drie kopieën van een Rooms miraculeus madonnaschilderij. In 1462 werd hij lid van de Broederschap van Onze-Lieve-Vrouwe van den drogen boom in Brugge. Hij werd deken van het Brugse kunstenaarsgilde in 1471. Net als Van Eyck signeerde hij een aantal van zijn werken in kapitalen: Petrus XRI.

Een van zijn belangrijkste portretten is het Portret van Eduard Grymstone in de National Gallery in Londen dat wordt gekenmerkt door de plaatsing van de figuur in een interieur. Dit wijkt af van de in de portretten van de Vlaamse Primitieven tot dan toe gebruikelijke neutrale zwarte achtergrond. Ook het Portret van een Kartuizer in het Metropolitan Museum in New York is een hooglijk origineel werk maar toont wel de invloed van Jan van Eyck. De figuur lijkt achter een stenen borstwering te zitten waarop ook een illusionistisch geschilderde vlieg is weergegeven. Het motief van de borstwering als scheiding tussen de geportretteerde en de beschouwer is aan de beroemde "Timotheus" of "Leal Souvenir-portret" van Jan van Eyck ontleend. Het koele maar bloedmooie Portret van een Jong Meisje in de Gemäldegalerie van Berlijn gaat door als Christus' meesterwerk.

In de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België in Brussel bevindt zich de magistrale Bewening van Christus. Door de verstilde emotionele intensiteit die van dit werk uitgaat kan het tot de meest geslaagde contemplatieve werken van de Vlaamse Primitieven worden gerekend. Ook bereikt Christus hier een perfecte synthese van de voorbeelden van enerzijds Jan van Eyck en anderzijds Rogier van der Weyden. Een meesterwerk is ook de Madonna met kind in een interieur in het Nelson Atkinks Museum of Art in Kansas City. De perspectivische weergave van het interieur roept herinneringen op aan Jan van Eyck's "Arnolfin huwelijksportret" (Londen, National Gallery).

Bibliografie[bewerken]

  • Maryan W. Ainsworth, Maximiliaan P.J. Martens, Petrus Christus: Renaissance Master of Bruges, tent. cat., New York, Metropolitan Museum of Art, Ludion, Gent, 1994.

Externe link[bewerken]