Pianosonate nr. 14 (Beethoven)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pianosonate nr. 14, Quasi una fantasia ("Mondscheinsonate")
Componist Ludwig van Beethoven
Soort compositie pianosonate
Gecomponeerd voor pianoforte
Toonsoort cis mineur
Opusnummer 27 n°2
Gecomponeerd in 1801
Première 1802
Opgedragen aan Gravin Giulietta Guicciardi
Duur ca. 18'
Vorige werk Pianosonate nr. 13 (Beethoven)
Volgende werk Pianosonate nr. 15 (Beethoven)
Oeuvre Oeuvre van Ludwig van Beethoven
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek
Eerste maten van deel 1 van de Mondschein Sonate van Ludwig van Beethoven
Eerste maten van deel 2
Eerste maten van deel 3

De pianosonate nr. 14 in cis mineur, opus 27 nr. 2, ook wel bekend als de Mondscheinsonate (Moonlight sonata) is de veertiende pianosonate van Beethoven en één van zijn bekendste werken. Vooral het eerste deel is erg bekend. Beethoven noemde het werk net als de vorige pianosonate een Sonata quasi una Fantasia (Een sonate die als fantasie aandoet). Het stuk werd opgedragen aan gravin Giulietta Guicciardi.

Pianist András Schiff zegt over dit eerste deel: "De naam Moonlight is onzin. De naam is niet gegeven door Beethoven, maar door poëet en muziekcriticus Ludwig Rellstab (...), toen hij in een boot zat, op een prachtige avond bij volle maan. Dit herinnerde hem aan het eerste deel van de cis mineur sonate. Zo is een naam bedacht, die niks te maken heeft met de pianosonate van die arme Beethoven. Maar het zit nu, als met lijm, eraan vast."

De indeling van de pianosonate is ongebruikelijk, omdat het eerste deel niet de sonatevorm heeft. Een langzaam deel, een scherzo-achtig deel (het tweede deel) en een snelle finale zijn aanwezig, al valt ook op dat het middendeel in een ongebruikelijke[1] toonsoort staat, namelijk Des-groot (hierbij dient te worden opgemerkt dat dit voor Beethoven een normale gang van zaken was. In zijn sonate in C groot was het tweede deel in E groot, enkel te herleiden als de dominant van de parallelle mineurtoonsoort van de tonica).

Delen[bewerken]

  1. Adagio Sostenuto (Si deve suonare tutto questo pezzo delicatissimamente e senza sordini)[2]
  2. Allegretto (La prima parta senza repetitione)[3]
  3. Presto Agitato

Beluisteren[bewerken]

Vista-kmixdocked.png
Deel 1: Adagio Sostenuto
Vista-kmixdocked.png
Deel 2: Allegretto
Vista-kmixdocked.png
Deel 3: Presto Agitato


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Gebruikelijker is dat als de hoofdtoonsoort mineur is, dat dan het middendeel in de majeurparallel (in geval van cis-klein dus E-groot) of in de subdominant (in dit geval Fis) of dominant (in dit geval Gis) staat. Hier is de hoofdtoonsoort cis-klein. Des-groot is dus des te opmerkelijker omdat plotseling van 4 kruisen naar 5 mollen wordt geënharmoniseerd (Cis→Des), en slechts daarbij het mineur in majeur verandert.
  2. Si deve suonare tutto questo pezzo delicatissimamente e senza sordini betekent vertaald: 'Speel dit gehele stuk zeer delicaat, en zonder dempers'.
    Deze aanduiding is controversieel: enerzijds wordt volgens sommige interpretatoren 'senza sordini' uitgelegd als: 'gebruik weinig of geen linkerpedaal', anderzijds zijn er ook opvattingen die stellen dat hier bedoeld wordt: 'gebruik geen dempers, dus met veel rechterpedaal' (waardoor veel van de muziek 'doorklinkt'). Dit debat speelt nog steeds, onder meer op conservatoria onder musici en musicologen.
    Bron 1:Fundamentals of piano practice, pagina 57
    Bron 2:The Musical Times , 1 augustus 1895, pagina 516
  3. Dit betekent: het eerste deel zonder herhaling