Penis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Piemel)
Ga naar: navigatie, zoeken
Anatomie van de mannelijke geslachtsorganen
1. urineblaas, 2. schaambeen, 3. penis, 4. zwellichaam, 5. eikel, 6. voorhuid, 7. urinebuis, 8. dikke darm, 9. endeldarm, 10. zaadblaas, 11. zaadleider, 12. prostaat, 13. Cowperse klier, 14. anus, 15. zaadleider, 16. bijbal, 17. teelbal, 18. scrotum
Anatomie van de menselijke penis

De penis of het lid is het mannelijk geslachtsorgaan, dat gebruikt wordt om urine te lozen en voor seksualiteit, waaronder geslachtsgemeenschap, al of niet voor voortplanting.

Functies van de penis

Urineren

Nuvola single chevron right.svg Zie Urineren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een vitale functie van de penis is urineren, het afvoeren van afvalstoffen in de waterige drager urine. Wanneer de blaas meer dan een bepaalde hoeveelheid urine bevat, ontstaat het plasgevoel, dat opgeheven wordt door het lozen van de urine via de urinebuis die door de penis loopt.

Geslachtsgemeenschap

Nuvola single chevron right.svg Zie Geslachtsgemeenschap voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bij geslachtsgemeenschap wordt de stijve penis (fallus) gebruikt voor vaginale penetratie. Als de penis niet stijf kan worden, waardoor penetratie onmogelijk is, dan is voortplanting op natuurlijke wijze niet mogelijk. De eikel speelt een belangrijke rol bij het opwekken van een orgasme, dat op zijn beurt weer een ejaculatie op gang brengt, waarbij sperma naar buiten wordt gebracht.

Het lozen van sperma gebeurt via de urinebuis. Om te voorkomen dat er urine tijdens de zaadlozing naar buiten komt, zwelt de prostaat vlak voor de zaadlozing op, waardoor de urinewegen geblokkeerd worden.

Etymologie

Pseudopenis van een eend

Het woord "penis" komt van het Latijnse woord voor staart. Sommigen denken dat komt van het Indo-Europese woord pesnis of via het Griekse woord πεος = "penis" van Indo-Europese pesos.

Het woord "fallus" (via het Latijn phallus van het Griekse φαλλος) wordt tegenwoordig nog gebruikt om de stijve penis te beschrijven, maar dan vooral voor artistieke of symbolische weergaves.

Bij de mens

De penis wordt behalve voor urineren en geslachtsgemeenschap ook gebruikt voor andere vormen van seks, zoals aftrekken. Verschillende hulpmiddelen die tijdelijk of permanent aan de penis bevestigd worden, zoals een piercing of een cockring kunnen de seksuele ervaring veranderen.

Anatomie

De menselijke penis bestaat uit drie zwellichamen: twee aan weerszijden bovenin (de corpora cavernosa - enkelvoud: corpus cavernosum), en één aan de onderzijde van de penis (het corpus spongiosum). Deze derde is groter dan de eerste twee en kegelvormig. Hij vormt aan de voorzijde van de penis de zeer gevoelige eikel (glans penis). Tussen de eikel en het corpus van de penis bevindt zich een groef, het collum glandis. Aan de basis van de eikel zijn er kliertjes die talg produceren, de glandulae praeputiales. De eikel wordt beschermd door de voorhuid (preputium): een losse huidflap die naar achteren kan schuiven en daarbij de eikel vrijlegt. Om verschillende culturele, religieuze en medische redenen wordt de voorhuid soms gedeeltelijk of geheel verwijderd; dit wordt besnijdenis of circumcisie genoemd. De eikel wordt met de voorhuid verbonden door het toompje (frenulum). Dit is meestal de meest gevoelige plek van de penis.

De corpora cavernosa zitten aan het proximale uiteinde, de crura genoemd, vast aan de ramus inferior, de onderkant van het schaambeen (os pubis), en aan het zitbeen (os ischii). Beide corpora komen samen ter hoogte van de onderrand van het schaambeen. Elk zwellichaam is bedekt met een laagje bindweefsel: de tunica albuginea, die rond het corpus spongiosum veel dunner is dan rond de corpora cavernosa. Daarbij is de tunica albuginea 2 tot 4 mm dik en bestaat uit twee lagen: de buitenste laag bestaat voornamelijk uit elastische vezels en de binnenste uit collageen, de veel dunnere fascie van Buck (fascia penis) omhult alle drie zwellichamen.

De urinebuis loopt door het centrum van het onderste zwellichaam (corpus spongiosum) en komt uit op de top van de eikel. Bij de afwijking hypospadie mondt de urinebuis aan de onderzijde van de penis uit. De urinebuis dient zowel voor de doorgang van urine als sperma. De basis van alle drie zwellichamen worden bekleed door de musculus bulbospongiosus en de musculi ischiocavernosi. Deze dwarsgestreepte spieren kunnen zowel reflexmatig als bewust worden aangespannen. Ze zijn betrokken bij zowel de erectie als ejaculatie.

Het stukje huid tussen scrotum en anus heet perineum of bilnaad.

De penis is homoloog met de clitoris bij de vrouw; hij ontstaat uit dezelfde embryonale structuur. De penis en de teelballen vormen tezamen de uitwendige seksuele organen van de man.

Sommige kinderen worden geboren zonder duidelijk mannelijke of duidelijk vrouwelijke geslachtsorganen. Men spreekt dan van interseksualiteit. Anderen hebben beiderlei genitalia; dat heet androgynie.

Puberteit

Nuvola single chevron right.svg Zie Puberteit voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In het begin van de puberteit beginnen de zaadballen zich te ontwikkelen. Meestal begint de penis te groeien op 10 tot 15-jarige leeftijd. De penis is meestal uitgegroeid op 18 tot 21-jarige leeftijd. Er groeit ook schaamhaar boven en rondom de penis.

In de puberteit is de verhouding tussen de slappe en de stijve penis anders dan bij volwassen mannen. De slappe penis is relatief kleiner dan die van een volwassen mens. Bij een erectie daarentegen is de penis gemiddeld even groot als bij een volwassen man.

Erectie

Onbesneden penis zonder en met erectie
Nuvola single chevron right.svg Zie Erectie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een erectie is een stijve en harde penis en wordt voornamelijk veroorzaakt door seksuele opwinding. Het onvermogen een erectie te krijgen heet impotentie. Pathologisch abnormaal frequente en intense erecties hebben heet priapisme.

Ejaculatie

Nuvola single chevron right.svg Zie Ejaculatie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een ejaculatie bij mannen is de uitstoot van sperma uit de penis. Het gaat meestal gepaard met een orgasme. Samentrekkingen van verschillende spiertjes voeren sperma, dat zaadcellen bevat, naar buiten. Meestal is een ejaculatie het resultaat van seksuele stimuleringen. Het kan ook zonder stimulatie gebeuren, bijvoorbeeld tijdens de slaap in een zogenoemde 'natte droom'.

Besnijdenis

Nuvola single chevron right.svg Zie Circumcisie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Een besneden, half stijve penis

De meest voorkomende vorm van verandering aan de penis is de besnijdenis: het weghalen van een deel of de gehele voorhuid. Dit gebeurt vaak om culturele of religieuze redenen en soms om medische redenen. Voor het besnijden van kinderen zijn er moderne apparaten zoals de Gomco klem, Plastibell en de Mogen klem.[1]

Normale variaties

  • Parelketting is de naam voor kleine, kegelvormige papillen aan de rand van de eikel.
  • Plekjes van Fordyce zijn lichtgele, lichtverheven papels die op de penis kunnen verschijnen.
  • Sebaceous prominences zijn bultjes vergelijkbaar met de plekjes van Fordyce, maar zitten op de talgklieren.
  • Fimosis is een vernauwing van de voorhuid. Het komt vaak voor bij kleine kinderen en gaat meestal vanzelf weg. Volgens artsen moet behandeling pas na 19-jarige leeftijd overwogen worden.
  • Kromming, de penis kan gekromd zijn naar boven, beneden, links of rechts. Er komen zelfs krommingen voor van 30º, waarbij er geen problemen ontstaan. Behandeling wordt zelden overwogen bij krommingen onder de 45º.

Lengte

Penis van een meerkat

In relatie tot de grootte van het menselijk lichaam is de menselijke penis groot in vergelijking met andere primaten. Uit informele onderzoeken blijkt dat de gemiddelde lengte van de penis bij volwassen mannen ongeveer 14,3 centimeter is in erectie. Deze maat varieert sterk van man tot man.[2]

Een penislengte van 11 t/m 21 cm in erectie wordt als normaal beschouwd. Kleiner dan 10 cm komt maar bij 1 op de 5000 mannen voor volgens vele onderzoeken. Groter dan 22 cm komt slechts bij 1 op de 10.000 mannen voor. Mannen liegen soms over hun penislengte of ronden deze naar boven af.

De lengte en de dikte van de penis in rust variëren ook. Aan de lengte van de penis in rust is visueel niet de lengte van de penis in erectie te zien; een man met een kleine penis in rust kan een bovengemiddelde lengte hebben van de penis in erectie. De omgekeerde situatie komt ook voor.

Wel kan de slappe penis volledig uitgerekt worden bij een man in een liggende houding waardoor iemand (bijvoorbeeld een arts) kan bepalen tot hoever de penis kan uitrekken vanaf de huid boven de penis. Deze lengte is bijna gelijk aan de lengte van de stijve penis. Bij koud weer c.q. lage temperaturen krimpen de penis en balzak, de penis is dan vaak tussen de 2 en 5 cm lang.

De afmetingen van de penis zijn een bron voor allerlei ongewenste reclame waarin penisverlenging wordt aangeprezen. Dit zijn vaak apparaten die de penis niet verlengen, maar alleen de erectie stimuleren zodat deze tijdelijk wat groter lijkt. Deze vorm van reclame speelt in op mogelijke gevoelens van minderwaardigheid die mannen kunnen ervaren als ze menen dat hun penis in vergelijking met andere mannen te klein is. In de psychologie wordt dit penis-minderwaardigheidsgevoel erkend. Men spreekt in dit kader van compensatie of overcompensatie: de man met de (gepercipieerde) te kleine penis gaat op andere terreinen zijn grootheid bewijzen: grote automobielen, huizen, standbeelden, het aanschaffen van imposante wapens etc. Deze fallussymbolen zijn statussymbolen en hebben in dit kader de functie van compensatie van het ervaren gemis.

Bij mannen met een echte kleine penis (minder dan 5-10 cm in erectie) wordt soms een operatie gedaan. Binnen het lichaam bevindt zich ook een deel van de penis (1 tot 3 cm) dat dan naar buiten wordt gebracht. Echt een spectaculair verschil is er niet, maar sommige mannen zijn bij zo'n operatie gebaat, vooral als er problemen zijn op seksueel gebied.

Bij dieren

Vorm

Penis van een Labrador retriever
Penis van een kat

De penis verschilt veel van dier tot dier. Sommige dieren, bijvoorbeeld honden, hebben een zogeheten 'penisbot' (os penis). Hun erectie gebeurt niet alleen als gevolg van een verhoogde bloedtoevoer, maar ook doordat het penisbot naar buiten schuift.

Paard met detailfoto van de penis

Bij paarden en honden is te zien dat de penis teruggetrokken zit in een omhulsel. Bij de erectie schuift het grootste deel van de penis naar buiten.

Een paard heeft bijvoorbeeld een grote eikel omdat de penis van een hengst tijdens de ejaculatie vast moet komen te zitten in de baarmoedermond van de merrie. Varkens hebben een spiraalvormige penis zodat die 'vastdraait' in de baarmoeder van de zeug. Bij honden zwelt de bulbus glandis — het deel van de penis het dichtst bij de romp — op, als de penis van de reu in de vagina van het teefje zit.

Insecten hebben penissen met complexe structuren. Hierdoor 'past' de penis alleen op de geslachtsorganen van een vrouwtje van dezelfde soort.

De meeste buideldieren, behalve de twee grootste soorten kangoeroes, hebben een gesplitste penis. De penis heeft dus twee uiteinden.

Grootte

Penissen van enkele dieren in het Fallologisch Museum in IJsland

Over het algemeen is de penis van een dier in verhouding met de grootte van het lichaam, maar dit verschilt per soort, zelfs tussen soorten die erg aan elkaar verwant zijn. De penis van een volwassen gorilla in erectie is bijvoorbeeld 4 cm lang, waar een volwassen chimpansee, die aanzienlijk kleiner is (in lichaamsgrootte) dan een gorilla, een erecte penis van ongeveer 8 cm heeft. De mens heeft de grootste penis van alle primaten, dit geldt zowel voor de lengte in verhouding tot lichaamsgrootte als in absolute lengte.

De penis van een zaadkever, Callosobruchus analis, heeft stekels. Wetenschappers hebben ontdekt dat bij het paren de vagina wordt beschadigd. Traumatische inseminatie is een extreem geval van paren dat sommige insecten hebben ontwikkeld.

Zoals met alle andere lichaamsdelen is de lengte en de dikte van de penis verschillend voor elk individu van een soort. Bij veel dieren, zoogdieren in het bijzonder, is de slappe penis veel kleiner dan in erectie.

In absolute lengte is de kleinste penis die van een bosspitsmuis, namelijk 5 mm. De grootste penis is die van de walvissoort blauwe vinvis. Het meten daarvan is vrij lastig, want de lengte in erectie kan alleen worden waargenomen tijdens het paren.

Mierenegels hebben een penis met vier koppen, waarvan er slechts twee worden gebruikt bij het paren. De andere twee koppen werken niet en de grootte neemt niet toe. Welke twee het zijn verschilt elke keer dat het dier seks heeft.[3]

Het Fallologisch Museum in Húsavík op IJsland streeft ernaar om penissen van zo veel mogelijk zoogdieren te verzamelen.

De meeste mannelijke vogels (bijvoorbeeld hanen en kalkoenen) hebben een cloaca (net als de vrouwtjes), maar geen penis. Enkele vogels hebben wel een penis, bijvoorbeeld soorten die behoren tot de Paleognathae (tinamoes en loopvogels), Anatidae (eenden, ganzen en zwanen) en enkele andere soorten (onder andere struisvogels en flamingo's). Onderzoek wees uit dat hanen tijdens de ontwikkeling wel penisgroei vertonen, maar die wordt tegengewerkt door een proteïne dat celdood bevordert. Mogelijk geldt dit ook voor andere vogels zonder penis.[4][5] De penis van vogels heeft een andere structuur dan die van zoogdieren: bij vogels is de penis een uitbreiding van de wand van de cloaca. Erectie treedt op door lymfe en niet door bloed. Vaak is het bedekt met veren en sommige soorten hebben een botje of borstelachtige draden. In slappe toestand is de penis meestal opgerold in de cloaca. De Argentijnse meereend heeft de grootste penis in verhouding tot lichaamsgrootte (van gewervelde dieren), gewoonlijk met een penis van ongeveer de helft van de lichaamslengte (20 cm). De grootste gedocumenteerde penis bij deze soort was 42 cm.

Mannelijke schubreptielen hebben twee gepaarde organen die hemipenes genoemd worden. Bij vissen zijn de organen gonopodium, andropodium en valva ontwikkeld uit aangepaste vinnen. Bij mannelijke insecten komt de structuur van de penis overeen met die van de aedagus. Het geslachtsorgaan van een aantal ongewervelde dieren wordt vaak cirrus genoemd.

Penis van een Aziatische olifant

De grootste penis in verhouding tot lichaamsgrootte van alle dieren (zowel gewerveld als ongewerveld) is die van de rankpootkreeften. De penis kan bij hen wel tot 40 keer zo groot als hun lichaam worden. Dit zorgt ervoor dat ze het dichtstbijzijnde vrouwtje kunnen bereiken.[6]

Synoniemen

Meer aanduidingen zijn te vinden in Seksuele volkstaal en eufemismen

Zoals bij alle woorden die met seksualiteit te maken hebben zijn er in de taal vele synoniemen voor penis. Sommige gelden als eufemismen, andere als seksuele volkstaal. We noemen slechts:

  • Penis (Latijn): geldt als medische en wetenschappelijk neutrale term;
  • Piemel: zeer gebruikelijke term, verschilt ten opzichte van penis dat zij minder medisch klinkt;
  • Fallus (gelatiniseerd Grieks): gebruikelijke term in cultuur en kunst, alsook voor symbolisch gebruik, zoals in 'fallus-symbool';
  • Mannelijk lid: geldt als correcte Nederlandse benaming;
  • Roede: correcte, maar behalve bij honden veeleer archaïsche benaming; ook geslachts- of mannelijke roede
  • Piet, fluit, plasser (met verkleinwoorden): vooral in de kindertaal, ook gebruikt door opvoeders bij de eerste seksuele voorlichting;
  • De termen lul (verwant aan lel - zie oorlel - betekent ook idioot) en pik (eigenlijk een hakwerktuig) zijn verre van ongebruikelijk, komen voort uit de volkstaal en de erotische literatuur en worden zeker in schrijftaal veelal als grof ervaren.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Holman, John R., Evelyn L. Lewis, Robert L. Ringler (August 1995). Neonatal circumcision techniques – includes patient information sheet (Scholar search). American Family Physician 52 (2): 511–520 . ISSN 0002-838X PMID 7625325. Geraadpleegd op 2006-06-29.
  2. Fransen hebben grootste penis
  3. Shultz, N.. Exhibitionist spiny anteater reveals bizarre penis. New Scientist website (2007-10-26) Geraadpleegd op 2006-10-27
  4. How the chicken lost its penis. Nature (6 juni 2013) Geraadpleegd op 6 juni 2013DOI:10.1038/nature.2013.13152
  5. Herrera, A.M., Shuster, S.G., Perriton, C.L., Cohn, M.J. (2013). Developmental Basis of Phallus Reduction during Bird Evolution. Current Biology online preprint . DOI:http://dx.doi.org/10.1016/j.cub.2013.04.062.
  6. The Largest Penis in the World - Both for humans and animals, size does matter! - Softpedia
Icoontje WikiWoordenboek Zoek penis op in het WikiWoordenboek.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek