Pierre Ryckmans (Congo)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Pierre Ryckmans (23 november 1891 - 18 februari 1959), was een Belgisch koloniaal ambtenaar, resident in Burundi en gouverneur-generaal van Belgisch-Congo van 1934 tot 1946.[1]

Afkomst en opleiding[bewerken]

Pierre Ryckmans werd geboren in Antwerpen, als zesde kind van Alphonse Ryckmans, lid van de Belgische senaat voor de Katholieke Partij, en Clémence Van Ryn. Hij studeerde twee jaar filosofie aan de Katholieke Universiteit te Leuven en behaalde er een graad in de rechten in 1913.

Koloniale carrière[bewerken]

Pierre Ryckmans begon zijn koloniale carrière in het Belgische mandaatgebied Ruanda-Urundi. Na zijn terugkeer naar België in 1928 was hij actief als advocaat. Vanaf 1929 gaf hij ook les aan de Koloniale Hogeschool van België te Antwerpen.

Gouverneur-generaal van Belgisch-Congo[bewerken]

Enigszins onverwacht werd Pierre Ryckmans in 1934 door de kersverse koning Leopold III benoemd tot gouverneur-generaal van Belgisch-Congo.

gouverneur-generaal Pierre Ryckmans bij de inhuldiging van het monument ter ere van koning Albert I in Leopoldstad, 1938

Twee belangrijke dossiers wachtten op de nieuwe gouverneur-generaal. De economische depressie van de jaren 1930 had de Congolese export-economie ongemeen zwaar getroffen en had onder meer een terugloop van het aantal Belgen aanwezig in de kolonie tot gevolg. Daarnaast waren er de nog onverteerde gevolgen van de administratieve hervorming van 1932, die de macht van de provincie-gouverneurs had beknot, wat onder andere in Katanga tot grote onvrede leidde. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog speelde Ryckmans een beslissende rol door na de capitulatie van koning Leopold III onverwijld de zijde van de Geallieerden te kiezen. De relatie tussen Ryckmans en de minister van Koloniën, Albert de Vleeschauwer, was bijwijlen gespannen. Tijdens de oorlog werd een ware productieslag ontketend ten dienste van de geallieerde oorlogsindustrie. Na het verlies van de Maleisische rubberplantages aan de Japanners in 1942, groeide Belgisch-Congo uit tot een strategisch leverancier van rubber. Het uranium gebruikt in de Amerikaanse atoombommen die in augustus 1945 werden afgegooid boven Hiroshima en Nagasaki was afkomstig uit de uraniummijn van Shinkolobwe in Katanga. De oorlogsinspanning eiste een hoge prijs, in het bijzonder van de Congolese bevolking.[2] In december 1941 kwam het in Elisabethstad tot bloedige rellen. Door de bezetting van België was de directe band met het moederland afgesneden. De meeste koloniale ambtenaren, met inbegrip van de gouverneur-generaal, bleven gewoon op post. Pas in 1946 werd Pierre Ryckmans afgelost door Eugène Jungers.

Vertegenwoordiger voor België bij de Verenigde Naties[bewerken]

In de jaren 1950 vertegenwoordigde Pierre Ryckmans België bij de Verenigde Naties in New York. Hij verdedigde er de zogenaamde "thèse belge" tegen de anti-koloniale lobby aangevoerd door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.

Trivia[bewerken]

  • In Antwerpen bevindt zich een Ryckmansstraat, een zijstraat van de vroegere Kolonielaan, nu Camille Huysmanslaan.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Vanderlinden, Jacques (1994), Pierre Ryckmans, 1891-1959, Coloniser dans l'honneur, Brussel: De Boeck Université.
  2. Rubbens, Antoine (1945), Dettes de guerre, Elisabethstad: Essor du Congo.