Piet de Jong (politicus)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Piet de Jong
Piet de Jong (1970)
Piet de Jong (1970)
Algemene informatie
Naam Petrus Jozef Sietze de Jong
Geboren 3 april 1915
Apeldoorn (Gelderland)
Partij KVP (1959-1980)
CDA (vanaf 1980)
Politieke functies
1959-1963 Staatssecretaris van Defensie
1963-1967 Minister van Defensie
1967 Lid Tweede Kamer
1967-1971 Minister-president van Nederland
1967-1971 Minister van Algemene Zaken
1971-1974 Lid Eerste Kamer
1971-1974 Fractievoorzitter - Eerste Kamer
Parlement & Politiek - biografie
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Petrus Jozef Sietze (Piet) de Jong (Apeldoorn, 3 april 1915) is een Nederlands oud-politicus. Van 5 april 1967 tot 6 juli 1971 was hij minister-president van Nederland. Eerder was hij ook staatssecretaris van Defensie (27 juni 1959 - 24 juli 1963) en minister van Defensie (24 juli 1963 - 5 april 1967) namens de Katholieke Volkspartij (KVP). Voor zijn politieke carrière vocht hij als onderzeebootcommandant in de Tweede Wereldoorlog.

Levensloop[bewerken]

De Jong werd in 1915 in Apeldoorn geboren als zoon van Joännes de Jong en Gijsberta Adriana Schouten. Hij groeide op in een katholiek gezin. Na het behalen van het diploma HBS-B in 1931 ging hij in dienst bij de Koninklijke Marine en volgde daar een opleiding als adelborst aan het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) in Den Helder.

Militaire carrière[bewerken]

De Jong als commandant van Hr.Ms. Gelderland (1958/1959)

Na het voltooien van het KIM werd De Jong in 1934 bevorderd tot luitenant ter zee der derde klasse. Van 1935 tot 1947 was hij werkzaam bij de onderzeedienst van de Koninklijke Marine. Op 13 mei 1940 vertrok hij met Hr. Ms. O 24 naar Engeland. Gedurende de Tweede Wereldoorlog nam hij als oudste officier en vanaf medio 1944 als commandant van deze onderzeeboot deel aan de gevechten. In april 1946 keerde hij met Hr. Ms. O 24 terug in Nederland.

In 1947 werd hij geplaatst bij de Marinestaf van het ministerie van Marine om in 1948 adjudant van de minister van Marine te worden. Van 1951 tot eind 1952 was De Jong commandant van fregat Hr. Ms. De Zeeuw. Hij werd vervolgens stafofficier bij de Allied Commander-in-Chief Channel in Portsmouth. In 1955 werd hij benoemd tot waarnemend chef-staf van de inspecteur-generaal der marine (Prins Bernhard) en tot adjudant van Koningin Juliana.

De Jong was vanaf 1958 Commandant van de onderzeebootjager Hr. Ms. Gelderland, in de rang van Kapitein-ter-zee.

De Jong is Drager van het Bronzen Kruis, dat hij tweemaal kreeg toegekend. Zijn eerste Bronzen Kruis naar aanleiding van de succesvolle evacuatie van de in aanbouw zijnde onderzeeboot O 24 van Nederland naar het Verenigd Koninkrijk voor de capitulatie op 15 mei 1940, de tweede in 1943 voor zijn operationele verdiensten tijdens de oorlog voor de Geallieerde zaak aan boord van de O 24. Daarnaast ontving Piet de Jong het Britse Distinguished Service Cross, een aan het Bronzen Kruis vergelijkbare dapperheidsonderscheiding.

Militaire rangen[bewerken]

Politieke carrière[bewerken]

De Jong samen met de voormalige premiers Kok, Van Agt, Lubbers, Balkenende en premier Rutte.
Minister van Defensie Piet de Jong in 1965.
De Jong in 1969 tijdens de Tweede Kamer-debatten over de mogelijke excessen bij de politionele acties tussen 1945 en 1948.
Piet de Jong op bezoek bij Mark Rutte in het Torentje 2011.

Op 27 juni 1959 werd hij voor de Katholieke Volkspartij (KVP) staatssecretaris van de Marine in het Kabinet-De Quay. Hij moest hiervoor met spoed lid worden van de KVP. Aansluitend was hij minister van Defensie in de Kabinetten Marijnen, Cals en Zijlstra, tot hij in 1967 benoemd werd tot minister-president en minister van Algemene Zaken in het Kabinet-De Jong. Als minister-president introduceerde De Jong het gebruik om na afloop van de ministerraad een persconferentie te geven. Onder De Jong werd ook het wekelijkse spreekuur tussen staatshoofd en regeringsleider ingesteld.

Onder hem werd op 1 januari 1969 de BTW (Belasting Toegevoegde Waarde) ingevoerd.[2]

Tijdens zijn premierschap werd hij door de media beschuldigd van te weinig daadkracht, en werd hij veelvuldig bestempeld als ouderwets. Dat ouderwetse imago werd versterkt door zijn bolhoed, waarmee hij buitenshuis veelvuldig verscheen. Dertig jaar later wordt hij echter door velen beschouwd als een politicus die zijn besluiten weloverwogen nam. In een reportage van het EO/KRO/NCRV-televisieprogramma Netwerk, uitgezonden begin 2005, wordt hij zelfs bestempeld als misschien wel de beste naoorlogse premier van Nederland.

Na zijn premierschap was De Jong nog tot 1974 lid van de Eerste Kamer, en vanaf 1972 voorzitter van de fractie van de KVP. De Jong heeft na zijn actieve politieke loopbaan nog vele functies en commissariaten in het bedrijfsleven vervuld.

Piet de Jong is woonachtig in Den Haag. Hij is sinds het overlijden van Willem Drees in 1988 de oudst nog levende oud-minister-president van Nederland en sinds het overlijden van Jelle Zijlstra in 2001 de minister-president die het langst geleden een kabinet leidde.

In 2010 was hij, 94 jaar oud inmiddels, nog uitgebreid aan het woord in Nieuwspoort bij de publicatie van een biografie van Joseph Luns.[3] In april 2010 (95 jaar oud) sprak hij het verkiezingscongres van het CDA toe, waar hij onder meer het opstappen van PvdA-leider Wouter Bos uit Balkenende IV 'gemeen en achterbaks' noemde.[4]

In augustus 2010 vertelde hij naar aanleiding van de kabinetsformatie in een interview met weekblad Vrij Nederland dat er eerbied moet zijn voor elkaars overtuiging: "Als je zegt: jullie deugen niet, zoals Geert Wilders doet, dan escaleert het, en gaat het van kwaad tot erger. Je moet elkaar respecteren. Daarom zeg ik: zolang de punten van de godsdienstvrijheid en de rechtsstaat niet zeker zijn, moet de PVV wat mij betreft maar in zijn eentje doormarcheren. Daar doe ik niet aan mee."[5] De Jong dreigde eind maart 2012 zelfs het CDA te verlaten, als die partij zou instemmen met een bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking. [6]

De Jong was met zijn 98 jaar op 30 april 2013 de oudste aanwezige in de Nieuwe Kerk bij de inhuldiging van Koning Willem-Alexander. Hij was minister-president op 27 april 1967 toen Willem-Alexander geboren werd, en hij was erbij toen deze door zijn vader prins Claus voor het eerst in het openbaar werd getoond[7][8].

Privéleven[bewerken]

De Jong trouwde op 26 juni 1947 met Anneke Bartels. Het echtpaar kreeg samen een dochter en twee zoons: Maria (1948), Jos (1949) en Gijs (1952). Zijn vrouw overleed op 4 januari 2010 twee dagen voor haar 95ste verjaardag. Hij woont momenteel in het rijksmonument Parkflat Marlot, een appartementencomplex in de Haagse wijk Marlot.[9] Anno 2014 is hij de oudste nog levende oud-regeringsleider ter wereld. Op Willem Drees na, die 101 jaar oud werd, is hij tevens de oudste oud-premier van Nederland.

Citaten[bewerken]

  • "Majesteit, zo ziet u maar hoe een mens aan lager wal kan raken," tegen Koningin Juliana, bij zijn beëdiging tot staatssecretaris.
  • "Voor zover ik weet is pornografie het enige werkzame middel tegen zeeziekte," als minister-president, in antwoord op de delicate vraag van een radioverslaggever wat hij vond van pornografie. Toen een Belgisch minister daarop afkeurend sprak over de libertijnse omgang met pornografie in Nederland, reageerde hij: "De Belgen zijn geen zeevarend volk, hè."
  • "Dat ik dat op mijn oude dag moet meemaken, dat de hand wordt gelicht met de godsdienstvrijheid. Dat kan niet," op het CDA-congres dat in 2010 vergaderde over regeringsdeelname.[10]
  • "Vindt u het goed, meneer de Voorzitter, dat ik eerst de periscoop wat lager zet?", eerste zin van De Jong als staatssecretaris in de Tweede Kamer, nadat hij na de langere Joseph Luns achter het regeringskatheder plaatsnam.

Zie ook[bewerken]

Portal.svg Portaal Marine
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Vanaf zijn aanstelling tot staatssecretaris op non-actief
  2. De komst van de BTW, geschiedenis.vpro.nl
  3. Video gehele toespraak Piet de Jong over Joseph Luns, NOS.
  4. Video oud-CDA-premier Piet de Jong haalt uit naar Wouter Bos, NOS.
  5. "Ook Piet de Jong niet blij met PVV", De Pers, 24 augustus 2010.
  6. De Jong dreigt CDA te verlaten, NOS Nieuws, 30 maart 2012.
  7. Geboorte Willem-Alexander NOS, 30 oktober 2008
  8. Genodigden naar Nieuwe Kerk NOS, 30 april 2013
  9. Oud-premier Piet de Jong (97), dewandeling.kro.nl
  10. De Jong: godsdienstvrijheid is verkocht, De Telegraaf, 2 oktober 2010.
Voorganger:
Harry Moorman
Staatssecretaris van Defensie
1959-1963
Opvolger:
Adri van Es
Voorganger:
Sim Visser
Minister van Defensie
1963-1967
Opvolger:
Willem den Toom
Voorganger:
Jelle Zijlstra
Minister-president
1967-1971
Opvolger:
Barend Biesheuvel
Voorganger:
Jelle Zijlstra
Minister van Algemene Zaken
1967-1971
Opvolger:
Barend Biesheuvel