Pieter Cramer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Plaat uit De uitlandsche Kapellen

Pieter Cramer (Amsterdam, gedoopt op 21 mei 1721 - Amsterdam 28 september 1776) was een rijke Nederlandse koopman in linnen en Spaanse wol en een entomoloog. Cramer was voorzitter van het Zeeuws Genootschap en lid van het genootschap Concordia et Libertate dat gevestigd was in Amsterdam. Dit literaire en patriottische genootschap, waar Cramer lezingen over mineralen gaf, gaf opdracht voor het onderzoek voor zijn bundels Uitlandsche Kapellen, voorkomende in de drie Waereld-Deelen Asia, Africa en America, dat handelde over exotische vlinders uit drie delen van de wereld, Azië, Afrika en Amerika, en zorgde voor de financiering.

Cramer bracht een enorme natuurhistorische collectie bijeen van schelpen, versteningen en insecten van alle ordes. Er waren veel kleurrijke vlinders bij, die hij had verzameld in landen zoals Suriname, Ceylon, Sierra Leone en Nederlands-Indië, waarmee Nederland koloniale of handelsbanden had.

Op aanraden van Caspar Stoll ging Cramer over tot het publiceren. Hij zocht Gerrit Wartenaar Lambertz aan om zijn verzamelde dieren te tekenen, en ook exemplaren die door anderen waren verzameld, zoals stadhouder Willem V van Oranje-Nassau. Uiteindelijk liet Cramer in zijn testament vastleggen dat de tekeningen moesten worden gepubliceerd. Hij bracht daartoe zijn tekeningen onder bij zijn neef Antoon van Rensselaer.

De uitlandsche Kapellen verscheen in de periode 1775-1782, verdeeld in vier bundels van tezamen 33 nummers, die elke drie maanden verschenen voor abonnees. Cramer zelf stierf in 1776 aan hoge koortsen na acht nummers (deel 1). Het werk werd afgerond door Stoll en Van Rensselaer. Het is een belangrijk werk met hoogwaardige illustraties, het eerste over exotische vlinders dat werkte volgens de systematiek van Linnaeus. Er werden ruim 1650 vlindersoorten afgebeeld op 396 platen. De collectie van Cramer is later verkocht, vervallen en verdeeld geraakt. Naturalis is eigenaar van een behoorlijk deel van de collectie.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Pieter Cramer op de Engelse wikipedia, versie van 5 juni 2009 om 16:00.