Pijlstaarten
| Pijlstaarten | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Dennenpijlstaart |
|||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||
|
|||||||||
| Familie | |||||||||
| Sphingidae Latreille, 1802 |
|||||||||
| Rups wolfsmelkpijlstaart | |||||||||
| Pijlstaarten op |
|||||||||
|
|||||||||
De pijlstaarten (Sphingidae) zijn een familie van nachtvlinders.
De meeste pijlstaarten zijn grote nachtvlinders, de kleinere soorten vliegen meestal overdag. Over de hele wereld zijn ongeveer duizend soorten bekend. Omdat de meeste soorten in Nederland erg zeldzaam zijn en de algemene soorten verborgen leven hebben veel mensen nog nooit een pijlstaart gezien.
Pijlstaarten hebben vaak bonte kleuren. De bekendste Nederlandse soort is mogelijk de oleanderpijlstaart. Deze groene soort is zeldzaam in Nederland en België. De naam is afgeleid van een typisch kenmerk van de rupsen die een verharde stekel op hun achterste segment dragen. De rupsen zijn meestal groot en kleurig, maar net zo dat ze niet opvallen in de waardplant. De grootste pijlstaart is Cocytius antaeus. Deze heeft een spanwijdte van ongeveer 17,5 centimeter. De pijlstaart met voor zover bekend de langste tong is de soort Xanthopan morgani met een lengte van ongeveer 30 centimeter.
Inhoud |
[bewerken] Taxonomie
De familie van pijlstaarten is onderverdeeld in de volgende onderfamilies en geslachtengroepen:
- Macroglossinae - Harris, 1839
- Dilophonotini - Burmeister, 1878
- Macroglossini - Harris, 1839
- Philampelini - Burmeister, 1878
- Smerinthinae - Grote & Robinson, 1865
- Ambulycini - Butler, 1876
- Smerinthini - Grote & Robinson, 1865
- Sphingulini - Rothschild & Jordan, 1903
- Sphinginae - Latreille, 1802
- Acherontiini - Boisduval, 1875
- Sphingini - Latreille, 1802
[bewerken] Pijlstaarten in Nederland
In Nederland leven 19 soorten pijlstaarten. De meeste hebben een lange proboscis (zuigsnuit), waarmee ze nectar uit de bloemen zuigen. Daarbij slaan ze zo snel met de vleugels dat ze stil in de lucht kunnen hangen, net als een kolibrie. De kolibrievlinder (Macroglossum stellatarum) heeft hier zijn naam aan te danken.
Dit zijn een aantal soorten:
- Acherontia atropos - Doodshoofdvlinder
- Agrius convolvuli - Windepijlstaart
- Cephonodes hylas (niet in Nederland)
- Daphnis nerii - Oleanderpijlstaart
- Deilephila elpenor - Groot avondrood
- Deilephila porcellus - Klein avondrood
- Eumorpha pandorus (niet in Nederland)
- Hemaris diffinis (niet in Nederland)
- Hemaris fuciformis - Glasvleugelpijlstaart
- Hemaris tityus - Hommelvlinder
- Hippotion celerio - Wingerdpijlstaart
- Hyles euphorbiae - Wolfsmelkpijlstaart
- Hyles gallii - Walstropijlstaart
- Hyles livornica - Gestreepte pijlstaart
- Hyles tithymali (niet in Nederland)
- Laothoe amurensis (niet in Nederland)
- Laothoe populi - Populierenpijlstaart
- Macroglossum stellatarum - Kolibrievlinder, Meekrapvlinder, Onrust
- Manduca sexta - (niet in Nederland)
- Marumba quercus - Eikenpijlstaart
- Mimas tiliae - Lindepijlstaart
- Polyptychoides assimilis (niet in Nederland)
- Proserpinus proserpina - Teunisbloempijlstaart
- Smerinthus ocellata - Pauwoogpijlstaart, Avondpauwoog
- Sphinx ligustri - Ligusterpijlstaart
- Sphinx pinastri - Dennenpijlstaart
- Xanthopan morgani (niet in Nederland)
- Xylophanes chiron (niet in Nederland)
- enz. (Geen verdere Nederlandse soorten)
[bewerken] Foto's
-
Acherontia atropos
Doodshoofdvlinder -
Agrius convolvuli
Windepijlstaart -
Daphnis nerii
Oleanderpijlstaart -
Deilephila elpenor
Groot avondrood -
Deilephila porcellus
Klein avondrood -
Hemaris fuciformis
Glasvleugelpijlstaart -
Hemaris tityus
Hommelvlinder -
Hippotion celerio
Wingerdpijlstaart -
Hyles gallii
Walstropijlstaart -
Hyles livornica
Gestreepte pijlstaart -
Laothoe populi
Populierenpijlstaart -
Macroglossum stellatarum
Kolibrievlinder -
Mimas tiliae
Lindepijlstaart -
Smerinthus ocellata
Pauwoogpijlstaart -
Sphinx ligustri
Ligusterpijlstaart -
Sphinx pinastri
Dennenpijlstaart
[bewerken] Zie ook