Piraña

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over een Efteling-attractie. Voor andere betekenissen, zie Piranha (doorverwijspagina).
Piraña
Efteling Pirana.jpg
Algemene informatie
Locatie Anderrijk, Efteling, Vlag van Nederland
Soort attractie Rapid river
Bouwer(s) Intamin AG
Opdrachtgever Efteling
Status geopend
Opening 18 mei 1983[1]
Kosten bouwkosten 16 miljoen gulden (7,25 miljoen euro)
Eigenschappen
Topsnelheid max. ca. 20 km/uur
Baanlengte 350 m
Maximale hoogte verval 3 meter
Ritduur ongeveer 5 min
Aantal voertuigen 45
Capaciteit ca. 2000 gasten per uur
Website
Portaal  Portaalicoon   Attractieparken
Attracties in Anderrijk

Fata Morgana · Piraña · Spookslot · Bobbaan · Roeivijver · Kanovijver · PandaDroom

De stenen wachter aan de uitgang van de Piraña.

De Piraña is een rapid river in het Nederlandse attractiepark de Efteling in Kaatsheuvel. De attractie, met de werknaam 'Rapid River', werd op 18 mei 1983 officieel geopend door mr. Pieter van Vollenhoven en kreeg toen zijn huidige benaming. Andere namen die bedacht waren voor de attractie en waarvoor Ton van de Ven een logo had gemaakt, waren Kon Tiki en Uru Bamba. Voor het openingsritueel, waarvoor de heer Van Vollenhoven speciaal een heilwens had ingestudeerd in het dialect van de Ayacucho Indianen uit Zuid-Amerika, doopte hij de vlotten van de Piraña met bronwater dat speciaal uit Peru was ingevlogen.

De wildwaterbaan is tekenend voor de vaart die de Efteling in de jaren tachtig ontwikkelde door met zogenaamde thrillrides het arsenaal aan attracties uit te breiden.

Ontwerp[bewerken]

Het principe van de waterbaan en de draaischijf komt van het Zwitserse bedrijf Intamin, dat ook de Gondoletta heeft gefabriceerd. Hoewel de Efteling al in 1980 met het idee voor een dergelijke baan speelde, is het Astroworld in Houston (Texas, Verenigde Staten) die de primeur heeft, maar daarmee tevens kampt met de kinderziektes. De baan in Amerika is voor de Efteling vooral een goed voorbeeld van hoe het niet moet. Die conclusie wordt getrokken door een Eftelingdelegatie die in 1981 Astroworld bezoekt. Alleen al door het Nederlandse (natte) klimaat wordt de Efteling gedwongen tot andere presentaties van de attractie. Bovendien knopen de ontwerpers de visie van directeur Ten Bruggencate goed in de oren: hij wil veel geld investeren, maar dan wel in unieke attracties, voorzien van de sterke handtekening van de Efteling.

Sfeer[bewerken]

De Meso-Amerikaanse sfeer van de attractie is gebaseerd op de architectuur en artistieke uitingen van diverse pre-Colombiaanse culturen. De ronde vlotten deden ontwerper Ton van de Ven denken aan het boek 'Waren de Goden Kosmonauten?' van de schrijver Erich von Däniken en de onverklaarbare perfect ronde cirkels in Zuid-Amerikaanse landschappen. Dit bracht hem bij de culturen van de Inca's, Maya's en Azteken.

In de loop der jaren is de sfeer echter wel wat veranderd. Zo waren er in de beginjaren van de attractie vooral lage planten en bosjes te zien langs de rit, terwijl het tegenwoordig vol staat met grotere struiken en bomen.

Techniek[bewerken]

De techniek van de attractie is relatief eenvoudig. De attractie bevat namelijk een 7 meter diepe pompkelder met hierin 4 pompen met een totaalvermogen van 300 kilowatt. (De attractie kan bij een eventuele storing ook op 3 pompen draaien.) Hiermee is de attractie de grootste stroomverbruiker van het park.[2] 's Nachts is het water in rust en stroomt het allemaal naar het eind van de attractie en in het bassin in het midden van de attractie. Dit komt doordat het verval in de attractie drie meter bedraagt. De attractie maakt gebruik van 35.000 m³ water.[3] Als het park 's morgens open gaat worden de pompen opgestart en wordt het water de geul ingepompt. Door middel van balken van verschillende dikten en door de bochten worden stroomversnellingen en golven gecreëerd. In minder dan vijf minuten is de attractie klaar voor gebruik.[4] Volgens vele pretpark-kenners zitter er motoren aan de tonnen, welke als "flessenhals" in de baan zitten. Het gerucht gaat dat een medewerker van de attractie (operator) deze op afstand kan bedienen om 2 tegen elkaar klem zittende bootjes van elkaar af "te draaien".

Om de techniek in een noodsituatie stil te kunnen zetten, hebben de medewerkers meerdere mogelijkheden: gecontroleerd stilzetten van delen van de attractie, een "snelstop" waarmee de bewegende delen in het station (draaischijf, lift en buitenste transportbanden) direct stoppen, en een noodstop. Deze noodstop haalt de stroom van de gehele attractie af, waardoor ook de hoofdpompen van de attractie vanzelf uitvallen. Ook wordt de stroomtoevoer van de golfmachines en watervallen uitgeschakeld. De attractie wordt hiermee feitelijk zo snel mogelijk stilgelegd.[5]

Tot slot worden de boten na terugkomst in het station "gepositioneerd". Hiermee wordt bedoeld dat de uitgang van de vlotten in de richting van de draaischrijf wordt geplaatst. Dit draaien van de boten gebeurt door een deel van de buitenste transportband stil te zetten. Doordat de draaischrijf wel blijft draaien, beweegt de boot om zijn as. Het draaien van de boten gebeurt sinds de opknapbeurt een aantal jaren terug automatisch door middel van reflectoren op de vlotten en een computersysteem dat deze punten in de gaten houdt. Tot aan deze modernisering werd dit gedaan door een medewerker die met een schakelaar de transportband kon uitzetten.[6]

Vlotten[bewerken]

De ronde vlotten van de attractie drijven op grote banden en hebben de kleuren geel of oranje. In een vlot kunnen 6 passagiers plaatsnemen. In 2007 was er echter een vlot omgebouwd om 9 passagiers mee te nemen. Ook waren er veiligheidsbeugels aan de zijkanten van de zittingen gemonteerd. Het scheen om een test te gaan, want de andere vlotten zijn niet aangepast. Voor het nieuwe seizoen in 2010 zijn er nieuwe 6-persoonsvlotten gekomen. Deze hebben nu de kleuren oranje, fel geel en lichtbruin. Andere veranderingen ten opzichte van de oude vlotten zijn extra beugels bij het instappen (aan de zijkanten van de zittingen), antisliptreden en een grotere binnenring om je aan vast te houden.

Grote renovatie[bewerken]

Op 4 november 2013 (begin wintersluiting) verschenen enkele hijskranen bij de attractie. Er zijn enkele baandelen gesloopt en er werden tientallen bomen gekapt. Bij deze renovatie is een groot deel van de attractie aangepast. Zo zijn er bijvoorbeeld bijna aan het einde van de baan 2 interactieve beelden geplaatst. Deze beelden laten uit hun mond voortdurend een klein kwijl watervalletje lopen. Naast de baan staan 2 kleinere beelden, voorbijgangers kunnen hun hand in de mond van het beeld steken. Meteen daarna verandert het kwijlende watervalletje in een grote tijdelijke watervlaag die over de hele baan strekt. Op 1 april 2014 is de attractie weer opengegaan.

Incidenten[bewerken]

15 september 2003[bewerken]

Op 15 september 2003 kantelde een bootje van de wildwaterbaan Piraña, waarin zes personen aanwezig waren. Hierop moesten drie volwassenen en twee kinderen zich laten behandelen in het ziekenhuis in verband met snij- en schaafwonden, kneuzingen en een lichte hersenschudding. De plaats van het ongeval kwam precies overeen met de plaats van het ongeval met deze attractie in 1995.[7][8]

Mei 2000[bewerken]

In de zomer van 2000 kwamen drie personen te water tijdens een rit in de Piraña, nadat het bootje waar de bezoekers in zaten tijdens de rit klem kwam te zitten.[8]

1995[bewerken]

In 1995 sloegen twee jongens overboord tijdens een rit in de wildwaterbaan Piraña, nadat twee boten elkaar in de versmalling aan het einde omhoog duwden. De twee jongens bleven vastzitten onder hun boot.[7]

Trivia[bewerken]

  • De foto-installatie, die tijdens de rit een foto maakt van het bootje met passagiers en welke foto's na de rit gekocht kunnen worden, is er niet altijd geweest, maar pas later toegevoegd. Eerst stond deze vlak voor het eind van de rit, langs het grote rechte stuk. Later is deze vlak voor de geknoopte brug geplaatst, met langs de oever een groot aankondigingsbord, om in 2002 weer terug te keren naar de oude locatie. In 2010 is de installatie een paar meter naar voren geplaatst.
  • Niet in de Winter Efteling.gif Deze attractie is niet geopend tijdens de Winter Efteling

Externe links[bewerken]

Bronnen
  • Documentariaat De Efteling
  1. Vijzintuigen Piraña
  2. YouTube. Filmpje Efteling Piranha Techniek (14 juni 2011)
  3. Piraña, sprookjes.org
  4. YouTube. "Opstarten Piranja Efteling", 10 januari 2009.
  5. De Piraña, vijfzintuigen.nl
  6. De Piraña, vijfzintuigen.nl
  7. a b Omroep Brabant Efteling twijfelt niet na ongeluk in waterbaan Piraña - 20 januari 2006
  8. a b Brabants Dagblad Lichtgewonden na ongeluk met bootje in Piraña Efteling - 20 januari 2006