Pliosaurus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pliosaurus
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Fossiel in een museum
Fossiel in een museum
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Onderklasse: Diapsida
Superorde: Sauropterygia
Orde: Plesiosauria
Onderorde: Pliosauroidea
Familie: Pliosauridae
Geslacht
Pliosaurus
Owen, 1841
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

Pliosaurus is een geslacht van vleesetende reptielen dat naar schatting 147 miljoen jaar, gedurende het Jura geleden in zee leefde, maar afstamde van landbewonende reptielen.

Pliosaurus behoort tot de Plesiosauria. De kop was lang in verhouding tot de korte nek. Pliosauri bewogen zich voort met vier grote vin-achtige poten en aten vissen, inktvissen en zeereptielen waaronder vermoedelijk langnekkige Plesiosauria.[1]

Pliosaurus funkei[bewerken]

Een van de grootst bekende pliosaurussen[2] en zelfs een van de grootste van de Pliosauridae werd bij toeval in 2007 op Spitsbergen aangetroffen door onderzoekers van de Universiteit van Oslo onder leiding van Jørn Hurum en Hans Arne Nakrem.[3][4] Toen zij botresten van een kleinere pliosaurussoort onderzochten, werden botfragmenten opgemerkt die uit de grond staken. Bij hervatting van de opgravingen in 2008 werden een deel van de schedel en ongeveer 20.000 fragmenten van het skelet gevonden. Gedurende het onderzoek werd het Predator X genoemd, omdat het niet zeker was dat de resten inderdaad van Pliosaurus waren. Het beest woog 45 ton, was minstens 10 tot 13 meter lang en had een minstens 2,5 meter lange schedel met daarin dertig centimeter lange tanden.[5] De precieze afmetingen van lichaamsdelen en van het geheel zijn onzeker, omdat het materiaal aangetast en samengedrukt is door de afwisseling van vorst en dooi op Spitsbergen.

Windtunnelonderzoek deed vermoeden dat het dier gewoonlijk met de voorvinnen zwom en de andere alleen gebruikte voor sprints. De hersenen waren klein en hadden ongeveer dezelfde vorm als bij een witte haai. In oktober 2012 is aan deze soort de naam Pliosaurus funkei toegekend.[1][6] Volgens Patrick Druckenmiller[7] vertegenwoordigt de groep vondsten een compleet nieuw ecosysteem met ongewervelden en angstaanjagende roofdieren.[1]

Bijtkampioen?[bewerken]

De tanden van P. funkei waren duidelijk groter van die van Tyrannosaurus rex.[1] Wetenschappers van de Universiteit van Oslo concludeerden in maart 2009, aan de hand van de botten van het exemplaar in Spitsbergen, dat dit dier een bijtdruk had, overeenkomend met een gewicht van zes ton per cm². Deze conclusie is later in twijfel getrokken, omdat er geen complete schedel bekend[8] is en omdat allerlei onderdelen vervormd kunnen zijn.

Volgens de oorspronkelijke conclusies, die door de populaire pers op grote schaal verspreid zijn, oefenden de kaken een vier keer zo grote druk uit als die van T. rex die tot dan toe de grootst bekende bijtdruk had. De kaken van dit pliosaurus-exemplaar zouden dan tien keer zo veel druk uit kunnen oefenen als die van hedendaagse 'bijtkampioenen' zoals haaien, krokodillen en alligators. Bij deze schedel was vooraf wel een sterke beet verwacht, maar Hurum, hoogleraar gewervelde paleontologie, omschreef deze bijtdruk in 2009 als buitensporig. Er werd gesteld dat het dier gemakkelijk een bestelbus of een Hummer had kunnen vermalen, hoewel er ook toen al kritiek was op die conclusie.[9] In de studie waarin de soort in 2012 beschreven is, wordt geen uitspraak meer gedaan over de bijtdruk.

Bronnen, noten en/of referenties

Bron:
Soortbeschrijving en beschrijving van fossiele vondsten:


  1. a b c d (en) The Independent: Giant reptile ruled the Jurassic Seas
  2. Fossiel PMO 214.136
  3. Hurum noemde hem aanvankelijk de grootste plosaurus maar drukte zich later voorzichtiger uit.
  4. (en) [http://www.nhm.uio.no/english/research/paleontology/research/plesiosaur/ University of Oslo: Natural History Museum: Jurassic Plesiosaurs and Ichthyosaurs of Svalbard
  5. De pers schatte het dier, na Hurums aanvankelijke uitlatingen op een totale lengte van vijftien meter; dit is door Hurum nooit tegengesproken. De schedellengte werd in 2009 opgegeven als meer dan drie meter, zie: Reuters:(en) Fossil sea monster's bite makes T-Rex look feeble Geraadpleegd 2 november 2012
  6. Naar Bjørn Funke, de ontdekker van een van de fossielen (PMO 214.135), en zijn vrouw May-Liss Knudsen Funke die verscheidene jaren van vrijwilligerswerk besteed hebben aan de paleontologiche collecties van het Natuurhistorisch Museum van de Universiteit van Oslo.
  7. Druckenmiller is paleontoloog bij het Museum van de Universiteit van Alaska en co-auteur van de studie waarin de soort beschreven is.
  8. (en) WIRED.CO.UK: Palaeontologists identify the Predator X fossil Geraadpleegd 2 november 2012
  9. Enkele artikelen uit de populaire pers: Alle geraadpleegd 2 november 2012