Poetry slam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een poetry slam (naar Engels to slam = smijten, slaan) of poëzieslag is een moderne vorm van voordracht van poëzie. Enkele zogenaamde slamdichters, kortweg "slammers", gaan tijdens een poetry slam op een podium (meestal in een café) een wedstrijd met elkaar aan. Binnen een bepaalde tijd en in een bepaald aantal rondes dragen de dichters hun gedichten voor. Het publiek en/of een jury bepalen welke slamdichter de beste is.

Het is een combinatie van een aantal disciplines, een aantal kunstvormen: voordracht, dichtkunst en performance. Echter poetry slam verschilt daardoor ook van dichter tot dichter, wat het zowel uniek als ook lastig te kwalificeren maakt. Sommige dichters leggen juist de nadruk op de poëzie en hun teksten, anderen op de voordracht en weer anderen leggen de nadruk op ritmiek. Deze ritmische dichters worden soms ook slamdichters of poetry slammers genoemd.

Bij het slamdichten maakt de dichter gebruik van intonatie, ritme en lichaamstaal. Vaak worden de gedichten uit het hoofd voorgedragen. Een slamgedicht wordt meestal gekarakteriseerd door toegankelijkheid, humor en een energieke stroom van woorden, waardoor het soms enigszins op rappen lijkt - maar vaak ook niet. De diversiteit is groot. Bij poetry slam is de kwaliteit van voordracht in elk geval even belangrijk als de inhoud.

Kenmerkend voor een poetry slam is dat de dichters maar een beperkte tijd hebben en dat hun optreden zowel door een kritische jury als het publiek wordt beoordeeld. Uiteindelijk heeft ook het publiek een grote stem in wie er gaat winnen, aangezien zij met applaus, of briefjes een favoriet naar de volgende ronde kunnen stemmen. Een poetry slam is het beste voor te stellen als een 'stand up' voor dichters, waarbij de dichter maar een beperkte tijd krijgt om zijn 'ding' te doen. Poetry slams zijn populair vanwege de ongedwongen sfeer en de laagdrempeligheid en het idee dat je een avondje uit bent geweest en tevens iets leuks cultureels hebt gedaan. Daarom zijn de poetry slams erg divers en interessant.

De deelname aan poetry slams is doorgaans open. Niet alleen de pur sang slamdichters, maar ook traditioneel ingestelde dichters kunnen meedoen; iedereen is welkom. De selectie gebeurt pas achteraf, op basis van de voordracht, door het stemmende publiek. Er vindt dus een continue kwaliteitsselectie plaats. Het grote verschil met het regulaire literaire circuit, is dat deze selectie puur op basis van de voordracht plaatsvindt.

Geschiedenis[bewerken]

Poetry slam is afkomstig uit de Verenigde Staten, waar het ontstond vanuit het idee dat dichtkunst meer moest gaan leven bij het grote publiek. In de jaren 1970 was het Marc Smith die in Chicago de eerste poetry slam organiseerde. Hij gaf het publiek de kans om haar mening te laten geven, wellicht het belangrijkste aspect van de poëzieslag, en liet de dichters het als boksers, compleet met bokshandschoenen, tegen elkaar opnemen. Hieruit ontwikkelde de wedstrijdvorm van poetry slam, waarbij het publiek mocht stemmen, en werd het publiek aangemoedigd om luidkeels te reageren op gedichten.

Eind jaren 90 begon poetry slam over te waaien naar Europa. In Duitsland is poetry slam inmiddels een televisiefenomeen. Ook in Frankrijk bestaat een actieve slambeweging. In Nederland worden sinds 1998 poetry slams gehouden.

Nederland[bewerken]

In Nederland kwam het fenomeen pas echt op gang in 1998 door de initiatieven van het Nijmeegse Wintertuin en het Amsterdamse Festina Lente. Van Festina Lente stamt ook de Nederlandse vertaling van het Engelse poetry slam: poëzieslag. Andere podia volgden snel, bijvoorbeeld Slamersfoort in Amersfoort en Dichter Bij Jou in Leiden. De uitgangspunten van deze podia waren gelijk: poëzie, de dichters en het publiek dichter bij elkaar te brengen en het publiek heeft ook een stem erin in wie wint.

Na een snelle groei in de populariteit van poetry slam in de beginjaren kwam een terugval in 2005. Sindsdien is het aantal slams weer flink aan het groeien, tot ongeveer 20 regionale poetry slams in 2009. Sinds 2002 wordt er een jaarlijks Nederlands Kampioenschap Poetry Slam georganiseerd.

Er zijn enkele opvallende verschillen tussen de manier waarop in Nederlands wordt geslamd, en landen zoals Duitsland of de VS. In de eerste plaats wordt in Nederland vaak met deskundigenjury's gewerkt, terwijl in het buitenland publieksjury's de norm zijn. Vaak dragen Nederlandse slamdichters meerdere korte gedichten in een ronde voor, terwijl internationaal de gewoonte is om 1 (lang) gedicht per ronde voor te dragen. In de derde plaats is het Nederlands publiek doorgaans stil tijdens de voordrachten, terwijl in de VS en Duitsland gebruikelijk is om goedkeuring en afkeuring voortdurend hardop te laten blijken. Samenvattend wijken de Nederlandse slams minder af van conventionele poëzie-evenementen; soms vormt het wedstrijdelement het enige verschil, en kan de slamdichter evengoed als een conventionele dichter gezien worden. Nederland kent ook veel slamdichters die de overstap naar het "papieren" circuit maken door de publicatie van een dichtbundel bij een erkende uitgever.

Poetry slam vs publicatie[bewerken]

Het literaire tijdschrift vormde voor dichters lange tijd het belangrijkste opstapje naar een boekpublicatie. Tegenwoordig vervult de poetry slam even vaak deze rol. Een groot aantal slamdichters heeft - na een start op het podium - een bundel uitgebracht bij een uitgever. Slamdichters die zijn doorgebroken in het reguliere circuit, stoppen vaak met poetry slam.

Literatuur[bewerken]

Externe link[bewerken]