Polskie Koleje Państwowe
De Polskie Koleje Państwowe, Spółka Akcyjna (PKP S. A.) (Poolse Staatsspoorwegen) is de grootste spoorwegmaatschappij in Polen.
Inhoud |
Organisatie [bewerken]
De PKP is een naamloze vennootschap waarvan de aandelen in handen van de Poolse overheid zijn. Onder de vlag van de PKP de volgende dochterbedrijven opgericht:
| Bedrijfsnaam | Taak |
|---|---|
| Polskie Koleje Państwowe S. A. | Centrale organisatie |
| PKP Intercity | Passagierstransport voor lange afstanden |
| PKP Szybka Kolej Miejska | Passagierstransport (binnen steden) |
| PKP Cargo | Goederentransport |
| PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa | Goederentransport (breedspoor) |
| PKP Telekomunikacja Kolejowa | Rail-telecommunicatie |
| PKP Energetyka | Energievoorziening spoorwegen |
| PKP Informatyka | IT-technologie |
| PKP Polskie Linie Kolejowe | Spoormanagement |
Geschiedenis [bewerken]
Het begin [bewerken]
Bij de opkomst van de spoorwegen in de 19e eeuw lag Polen niet op de huidige plaats. Grote delen van het huidige Polen waren Pruisisch/Duits, Russisch en Oostenrijks-Hongaars. De ontwikkeling van de spoorwegen in deze drie gebieden was verschillend: het meest dichte spoorwegnet ontstond in Pruisen, het Russische gedeelte was veel minder dicht en had een afwijkende spoorbreedte van 1524 mm, terwijl het Pruisische en het Oostenrijkse net een spoorbreedte van 1435 mm hadden.
Tweede Poolse republiek [bewerken]
Toen de staat Polen in 1918 weer opgericht werd, was de eerste prioriteit de harmonisering van de drie spoorwegnetten. Het voormalige Russische net werd omgebouwd naar een spoorbreedte van 1435 mm. Er werd nieuw materieel besteld en er werd veel Pruisisch materieel als reparatie-betaling ontvangen. In 1926 werd de PKP opgericht om het railvervoer in Polen te verzorgen.
In het midden van de jaren twintig werd een groot nieuwbouwproject gestart om de nieuwe zeehaven van Gdynia met het mijnbouwgebied van Opper-Silezië te verbinden. Deze spoorlijn van Gdynia naar Katowice kreeg een kaarsrecht noord-zuid verloop.
In de jaren twintig nam ook de transitofunctie van Polen in belang toe. Alleen met Litouwen bestond geen spoorverbinding, hetgeen te maken had met de slechte verhoudingen met Litouwen vanwege de Poolse bezetting van de stad Vilnius.
Tweede Wereldoorlog [bewerken]
In de Tweede Wereldoorlog stond de PKP onder het toezicht van de Duitse en Russische bezetters. De Poolse spoorwegen werden ingezet bij het transport van mensen naar de diverse vernietigingskampen in Polen en bij de volksverhuizing van Polen en Duitsers direct na de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog werd de PKP weer voortgezet als Pools bedrijf.
Na de oorlog [bewerken]
Na de oorlog verschoof Polen als het ware naar het westen. Het oostelijke deel van Polen werd geannexeerd door de Sovjet-Unie, alle Duitse gebieden ten oosten van de Oder-Neissegrens werden geannexeerd door Polen. Op 15 september 1945 nam de PKP het bestuur over de spoorwegen in deze gebieden over van de Sovjet-Unie. Tijdens het communisme werd Polen weer een belangrijk transitoland. Omdat de Sovjet-Unie twijfelde aan de betrouwbaarheid van Polen als partner werden ook alternatieven ontwikkeld voor het transport door Polen, bijvoorbeeld in de vorm van een veerverbinding tussen Mukran op Rügen in de DDR) en Klaipėda in Litouwen. Ook voor militaire transporten van het Rode Leger naar de DDR werd van de PKP gebruikgemaakt. In 1979 werd de Linia Hutnicza Szerokotorowa geopend, een breedspoor-goederenlijn naar Rusland in het verder, op een paar grenstrajecten na, geheel normaalsporige land.
De PKP tegenwoordig [bewerken]
Na de val van het communisme nam het personenverkeer in Polen sterk toe. Met name de automobiliteit groeide, maar ook de PKP was van groot belang. Bij het goederenvervoer is het transitoverkeer nog steeds de belangrijkste rol: het gaat hierbij om de verbindingen tussen de zeehavens Szczecin en Gdańsk/Gdynia en Tsjechië, Slowakije en Zuidoost-Europa en Oost-West verkeer tussen Duitsland (Frankfurt (Oder) en Görlitz) naar Wit-Rusland en de Oekraïne. Aan de oostgrens van Polen moeten de spoorwagons omgespoord worden naar een andere spoorbreedte.
Zie ook [bewerken]
- Een overzicht van tractievoertuigen is te vinden in dit overzicht.
