Popeye (tekenfilmfiguur)
Popeye is een door Elzie Segar vormgegeven Amerikaans strip- en tekenfilmfiguur, die op 17 januari 1929 voor het eerst in stripvorm verscheen. Vanaf 1933 was hij ook te zien in diverse tekenfilms van Max Fleischer en Dave Fleischer.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De tekenfilms worden gekenmerkt door telkens dezelfde plot: Popeye de zeeman en Brutus (Amerikaanse naam Bluto), zijn vijand, nemen het tegen elkaar op om het hart van Olijfje (Amerikaanse naam Olive Oyl), de dochter van Castor Oyl, te veroveren. Popeye moet altijd het onderspit delven. Hij krijgt altijd op een of andere magische manier een portie spinazie te verwerken die hem superkrachten geeft en hem in staat stelt Brutus een lesje te leren na het mompelen van can't stands it no more.
Aanvankelijk fungeerde Popeye als een bijfiguur in de verhalen over de schipper Castor Oyl. Deze nam Popeye als matroos in dienst. De figuur Popeye werd binnen de kortste keren een held. Voor volwassenen werd Popeye het prototype van de kleine man die slechts geweld aanwendde als hij daartoe gedwongen werd. Vele Amerikaanse militairen droegen in de oorlogsjaren een Popeye-tatoeage. Door de Popeye-rage steeg de spinazieconsumptie in de USA destijds met 30 procent.
Na de vroegtijdige dood van de 43-jarige Segar in 1938 ten gevolge van leukemie, zetten zijn assistenten de populaire strip voort. In die tijd was Popeye populairder dan Mickey Mouse. Vooral Bud Sagendorf toonde zich bijzonder geïnspireerd en zou de spinaziemythe helpen ontstaan tijdens de tweede wereldoorlog. Omdat niet kon worden voorzien hoe lang de oorlog zou duren, wilde de regering de mensen aanpraten wat zuiniger om te springen met vlees, want ondanks de grote veestapel moesten reusachtige hoeveelheden vlees in de Verenigde Staten worden ingevoerd. Daartoe liet men de populaire stripfiguur Popeye spinazie promoten. De tendentieuze strip verscheen in de kranten, de cartoons draaiden in zowat alle bioscopen en eindigden steevast met het door iedereen meegebrulde Popeye-lied.
[bewerken] Het Popeye-lied
In tekenfilms zingt Popeye vaak een liedje, geschreven door Sammy Lerner in 1932[1], dat met de volgende regels begint:
- I'm Popeye the Sailor Man. (2x) (tuut tuut)
- Ik ben Popeye de zeeman (2x) (tuut tuut)
- I'm strong to the finish, cause I eats me spinach.
- Ik ben sterk tot het einde, want ik eet mijn spinazie
- I'm Popeye the Sailor Man. (tuut tuut)
- Ik ben Popeye de zeeman (tuut tuut)
[bewerken] Popeye op de Nederlandse televisie
De serie korte tekenfilms die in de jaren zestig door King Features werden geproduceerd werden in Nederland door de VARA op de televisie gebracht. Hierbij werd de originele reeks tekenfilms van Nederlandstalige ondertiteling voorzien. Tegelijkertijd werd in het programma Kinderbios van de AVRO de The All new Popeye show uitgezonden, waarbij de tekenfilms volledig in het Nederlands werden nagesynchroniseerd. De stem van Popeye werd hierbij vertolkt door de acteur Joop Doderer. Omdat deze twee tekenfilmseries speciaal voor de televisie werden gemaakt, haalden ze het kwalitatief niet vergeleken bij de oorspronkelijke filmpjes van vroeger jaren.
[bewerken] Copyright
Door de vroegtijdige dood van Elzie Segar is het Popeye-figuurtje sinds begin 2009 in Europa rechtenvrij aan te wenden in publicaties. Onder de Amerikaanse wetgeving is dit beschermd tot 2034. In de Europese Unie loopt het copyright tot 70 jaar na het overlijden van de bedenker. In de USA is deze termijn 95 jaar. Als gevolg van het rechtenvrij maken van de stripheld mag eenieder in de Europese Unie zonder het betalen van royalty's Segars creatie gebruiken op posters, T-shirts en dergelijke.
Het merk Popeye blijft daarentegen in handen van King Features, een dochtermaatschappij van mediagigant Hearst Corporation. In 2008 bedroeg de omzet 1,6 miljard euro. Het blijft verboden zonder meer een actiefiguurtje van Popeye te maken of hem af te drukken op een blik spinazie. De spin-off industrie rond Popeye groeide vrij snel. In 1937 verrees in Crystal City, de verzonnen spinaziehoofdstad, een Popeye standbeeld. J. Wellington Wimpy, een bijfiguurtje uit de Popeye-strips dat verzot is op hamburgers, verleende zijn naam later aan de hamburgerketen Wimpy's.
[bewerken] Trivia
- Het idee dat Popeye door spinazie supersterk wordt is gebaseerd op het later foutief gebleken idee dat spinazie tien keer zoveel ijzer zou bevatten. Er was echter een komma verkeerd gezet tijdens dit wetenschappelijk onderzoek.
- Er is een film verschenen van Popeye in 1980 met Robin Williams als Popeye (zie Popeye (film)).
- Voor de tekenfilms die King Features in 1960 voor de televisie produceerde werd de Amerikaanse naam van de aartsvijand Bluto gewijzigd naar Brutus, omdat Paramount, die eerder de cartoons produceerde, de rechten op de naam Bluto bezat. In Nederland wordt doorgaans de naam Brutus gebruikt.
[bewerken] Externe link
- (en) Officiële website
[bewerken] Referenties
 |
Zie de categorie PD Cartoon - Popeye van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
