Portaal:Biologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portaal Biologie.png


Grondslagen van de biologie

Biologie is de natuurwetenschap die levende wezens en daarmee samenhangende verschijnselen bestudeert. Kenmerkend voor levende wezens is de combinatie van stofwisseling, gevoeligheid voor prikkels, het vermogen een eigen constant inwendig milieu te handhaven en vermeerdering. Deze eigenschappen dienen voor de instandhouding van het organisme of de soort waartoe het behoort.

Onder biologie vallen vele deelgebieden, variërend van biochemie tot ecologie en van ethologie (diergedrag) tot paleontologie (fossielenleer).

De veelvuldig geciteerde uitspraak van Theodosius Dobzhansky "Niets in de biologie heeft betekenis behalve in het licht van de evolutie" geeft aan hoeveel belang wordt gehecht aan de evolutietheorie als basis voor de biologie. Een ander verbindend element in de biologie is de celtheorie: al het leven bestaat uit levende cellen. En tenslotte gaat de biologie ervan uit dat leven louter het resultaat is van chemische en fysische processen. Dit uitgangspunt en genoemde basale theorieen vormen samen al geruime tijd de grondslag van de biologie. Dat neemt niet weg dat deze in de loop van de tijd bijgesteld kunnen en waarschijnlijk zullen worden.

Het feit dat biologie een natuurwetenschap is, maakt dat experimentele en kwantitatieve benaderingen en causale verklaringen overheersen.


Lees verder in het artikel biologie.....

Uitgelicht

Chromosome.png

Een chromosoom is een karakteristieke kleurbare staafvormige structuur in de celkern die uitsluitend zichtbaar is tijdens de celdeling. Deze structuur is ontstaan door samentrekking (condensatie) van chromatine.

Vaak hoor je dat het chromosoom drager is van de erfelijke eigenschappen (genen). In strikte zin is dit echter het DNA, waaruit een chromosoom is opgebouwd.

Chromatine bestaat uit DNA dat rondom chromatine-eiwitten (histonen) is gedraaid. In de periode tussen twee celdelingen (interfase) is chromatine een lange streng en als een korrelige structuur zichtbaar in de celkern. Tijdens de celdeling verdubbelt het chromatine zich, maar beide delen blijven ergens in het midden verbonden op een plaats die centromeer wordt genoemd. Daarna trekt het zich samen en er ontstaat de karakteristieke vorm van een chromosoom.

[bewerk]

Planten en dieren en overige organismen

Biologie gaat natuurlijk ook over planten en dieren (en schimmels en bacteriën).

Het bestuderen van zoogdieren (mammalogie), vogels (ornithologie), insecten (entomologie), amfibieën en reptielen (herpetologie), vissen (ichtyologie).

En dan is er ook nog plantkunde, boomkunde, mycologie (de studie van paddenstoelen), fytopathologie (studie van plantenziekten), paleontologie (de studie van fossielen).

Hiernaast staan de belangrijkste pagina's die een overzicht bieden aan wat er op de Wikipedia wat dit betreft te vinden is.




Categorieën:
* Eencelligen: Bacteriën
* Gewervelde dieren: Vis - Amfibie - Reptiel - Vogel - Zoogdier - Dinosaurus
* Ongewervelde dieren: Geleedpotige - Neteldier - Stekelhuidige - Weekdier
* Uitgestorven dieren: Uitgestorven dier
* Planten: Plant - Vrucht

Lijsten:
* Algemeen: Biologie van A tot Z - Biologielijsten
* Dieren: (overzicht) - Vissen - Amfibieën - Reptielen - Vogels - Zoogdieren - Dinosaurussen - Vlinders - Entomologische woordenlijst
* Planten: Planten - Belgische Rode lijst (planten) - Botanische woordenlijst - Natuurlijk hout in de Benelux - Lijst van wilde planten in Nederland

Meewerken

Nuvola single chevron right.svg Zie Wikipedia:Wikiproject/Dieren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Dit kan beter


- Ongewervelden (11 mei 2005) - Histologie (4 juni 2005) - Dehalococcoides ethenogenes (23 jan 2006) - Endocrien systeem (30 sep 2009) - Extracellulaire matrix (7 nov 2009) - Patch-clamp techniek (7 nov 2009) - Steurachtigen (23 nov 2009) - Efflux (30 nov 2009) - Schedel (11 juni 2010) - Fysiologie (5 nov 2011) - Gerontologie (2 aug 2012) - snuit (5 oktober 2012)


Gewenste artikelen

Amyloïdprecursoreiwit (en) - Apicale dendriet (en) - Axonuiteinde (en) - Bacteriële microcompartimenten (en) - Belgische Vereniging voor Biochemie en Moleculaire Biologie ([1]) - Sjabloon voor proces van DNA naar eiwit, waarin alle stappen en tussenproducten vermeld staan - Ca2+ of Calcium in biologie (en) - Carboxysoom (en) - Celstrekking - Cerebrale slagader (en) - Chemicaliën in het bloed - Chromaffiene cel (en) - Corneaal endotheel (en) - Corticogenese - Corticospinaal (en) - Cre/loxP-systeem (en en de) - Cycline (en) - Eiwit-eiwitinteractie (en) - Fibronectine (en) - Sjabloon voor genen, waarin functie, eventuele ziekte, locatie op chromosoom en bijv. externe links naar Pubmed, of OMIM staan - FYN (en) - Gastrula (en) - Igapo - IJsstructurerend proteïne (voorheen anti-vries eiwit) (en) - Immunoglobuline-superfamilie (en) - Infundibulum (en) - In-gel-digestie (de|en) - Integrine (en) - Ito-cel (en) - L1 (eiwit) (en) - Lagedichtheidlipoproteïnereceptorgenfamilie (en) - lagedichtheidlipoproteïnereceptorgerelateerd eiwit 8 (en) - Lavatera arborea - Mondslijmvlies - NCAM (en) - Nectine (en) - Neomura - Neurectoderm (en) - Orgaanleer - Nucleus paraventricularis (en) - Pars tuberalis (en) - Pebra (en) - Periglomerulaire cel - Phenethylamin (en/de) - Plasmastroming - Porie-eiwit - Radiale glia of Radiaire glia (en) - Samentrekking (geboorte) (en) - Selectine (en) - Serineprotease (en) - Sialinezuur (en) - Signaalpeptide (en) - Spermicide - Spondin 1 (en) - Src (gen) (en) - Subcortex - Subgranulaire zone (en) - subventriculaire zone (en) - Nucleus supraopticus (en) - Syncytium - Tandontwikkeling (en) - Technologisch Topinstituut Groene Genetica - Tegmentum (en - Terra Firme - Trombospondine-1 (en) - VCAM-1 (en) - Vloeistofchromatografie gekoppeld aan massaspectrometrie (en) - Zak van Rathke (en) -

(vul aan↓)

Nuvola single chevron right.svg Andere gewenste artikel: Zie ook amfibieën, fauna, flora, insecten, paddestoelen, reptielen, vogels, weekdieren en zie ook binnenin voor nog meer gewenste artikelen

Evolutie

De evolutietheorie is een essentiële theorie in de biologie. Deze werd in 1859 gepubliceerd in het boek On the Origin of Species door Charles Darwin. De theorie is sindsdien uitgebreid met inzichten uit de genetica en deze uitbreiding staat ook bekend als de moderne synthese of het neodarwinisme.

Categorie: Evolutie

Artikelen: Fossiele overgangsvormen - Natuurlijke selectie - Mutatie - Punctuated equilibrium - Convergente evolutie - Adaptieve radiatie


Ontstaan van het leven

De evolutietheorie zegt niets over het ontstaan van het leven. Daar zijn wel enkele wetenschappelijke hypothesen over (zie abiogenese), waarvoor echter empirisch bewijs ontbreekt. Er zijn ook een aantal niet-biologische opvattingen over de oorsprong van het leven, die zich voor een deel ook keren tegen de evolutietheorie.

Artikelen: Creationisme - Intelligent design - Emanationisme - Debat tussen evolutionisten en creationisten - Astrobiologie


Biochemie

De biochemie en moleculaire biologie bestuderen de eigenschappen van chemische stoffen die in organismen voorkomen, de manier waarop deze stoffen worden geproduceerd en hoe de productie wordt gereguleerd etc. Een belangrijk hoogtepunt was de ontrafeling van de structuur van DNA in 1959 door Francis Crick en James Watson. In de biotechnologie wordt gebruikgemaakt van de opgedane kennis.

Categorie: Biochemie

Artikelen: Aminozuur - Eiwit - DNA - RNA - Citroenzuurcyclus - Polymerase-kettingreactie - Neurotransmitter


Genetica

De genetica wordt onderzocht hoe eigenschappen van organismen overerven. De eerste experimentele resultaten werden in 1865 gepubliceerd door Gregor Mendel, zijn resultaten staan bekend als de wetten van Mendel.

Genetisch onderzoek gebeurt door op moleculair niveau naar DNA en RNA te kijken, maar ook door de verschuivingen van genfrekwenties in populaties te meten (zie populatiegenetica).

Portaal : Genetica

Categorieën: Genetica - Bio-informatica

Artikelen: Bio-informatica - Menselijk genoomproject - Gen - Springend gen - Genetische manipulatie - Genetische code

Taxonomie

De taxonomie is de wetenschap van het vinden, beschrijven en indelen van organismen. De eenheid is het taxon, oftewel de taxonomische groep, een groep organismen waarvan taxonomen vinden dat zij bij elkaar horen. Taxa kunnen een naam krijgen. Een belangrijke persoon in de taxonomie is Carl Linnaeus die de binomiale nomenclatuur introduceerde. Sinds de publicatie van de evolutietheorie wordt taxonomische indeling geacht de veronderstelde afstamming te weerspiegelen.

Lijsten: Dieren - Planten

Categorie: Taxonomie

Artikelen: Cladistiek - Soort - Classificatie en Evolutie - Leven op Aarde (taxonomie) - Bacterie - Prokaryoot - Eukaryoot


Virologie en microbiologie

De virologie bestudeert virussen en de microbiologie bestudeert microscopische organismen. De eerste microscopische organismen werden waargenomen door Antoni van Leeuwenhoek in 1679, door gebruik te maken van zijn zelfgemaakte microscoop. Rond 1860 maakte Louis Pasteur duidelijk dat dergelijke organisamen bijna overal voorkomen. In 1884 ontwikkelde Hans Christian Gram een manier om bacteriën te kleuren (zie Gram-kleuring), om ze zo beter waar te kunnen nemen onder een microscoop.

Categorieën: Microbiologie - Virus - Infectieziekte

Artikelen: Micro-organisme - Antibioticum - Escherichia coli - Pantoffeldiertje - Amoebe

Ecologie

De ecologie houdt zich bezig met de relaties tussen soorten onderling en met hun omgeving. Het probeert te beschrijven en te verklaren hoe en waarom soorten voorkomen waar ze voorkomen, hoe ze met elkaar concurreren, hoe er een natuurlijk evenwicht ontstaat. Ecologie bestudeert ook welke invloed het handelen van de mens heeft. In de populatiebiologie worden mathematische modellen gemaakt van bijvoorbeeld predator-prooi relaties.

Categorieën: Ecologie - Exoot

Lijst: Ecologie van A tot Z

Artikelen: Ecosysteem - Biodiversiteit - Niche - Concurrentie - Vegetatiekunde

Vegetatiekunde

De vegetatiekunde richt zich op de relatie tussen plantensoorten en hun omgeving en plantensoorten onderling. Een belangrijk deel van de vegetatiekunde is de plantensociologie. Hierin worden planten als verschillende gemeenschappen gezien. Deze associaties; een specifieke samenstelling van verschillende soorten, kunnen onderzoekers iets vertellen over de eigenschappen van het landschap waarin deze vegetatie groeit. Er zijn verschillende methoden en typologieën om de verschillende gemeenschappen te beschrijven.

Categorieën: Ecologie - Vegetatiekunde - Plantengemeenschap - Syntaxonomie

Lijst: Vegetatiekunde van A tot Z

Artikelen: Vegetatiekunde - Victor Westhoff - Plantengemeenschap - Josias Braun-Blanquet - Associatie (vegetatiekunde) - Kensoort - Syntaxonomie


Ethologie

De ethologie bestudeert het gedrag van dieren. Systematisch onderzoek op dit gebied begon rond 1950 met Karl von Frisch (bijen), Konrad Lorenz (ganzen) en Niko Tinbergen (graafwespen). De ethologie maakt gebruik van objectieve beschrijvingen van gedrag en probeert niet in te voelen wat er in een dier om gaat. In 1975 publiceerde Edward Osborne Wilson een boek waarin hij de sociobiologie introduceerde. Hij zetten daarin sociaal gedrag in het perspectief van de evolutie.

Artikelen: Territorium - Balts

Biologie van de mens

Biologisch gezien is de mens een diersoort en veel biologische theorieën zijn van toepassing op de mens. In 2003 werden overblijfselen van een mensensoort gevonden op een Indonesisch eiland, zie Homo floresiensis. Natuurlijk wordt er ook veel onderzoek uitgevoerd juist ten dienste van de gezondheid van de mens. Dergelijk onderzoek grenst aan geneeskunde.

Artikelen: Menselijke biologie - Menselijke anatomie - Gezondheid - AIDS - Seksualiteit - Voeding - Stamceltherapie - IVF - Immuunsysteem - Biometrie - Homo (geslacht)

Biologie en samenleving

Biologisch onderzoek speelt ook een rol in de politiek, bijvoorbeeld als het gaat om natuurbescherming en landbouw, maar ook in de preventie van epidemieën.

Categorieën: Natuur - Milieu - Exoot

Lijsten: Natuur en milieu van A tot Z

Artikelen: Natuur - Milieu - Rode lijst - Nederlandse natuurgebieden - Vogelpest - Domesticatie - Bosbouw - Klonen


Biologen

En verder


P satellite dish.svg
Subportalen van Portaal Wetenschap & Technologie

aardwetenschappen · astronomie · auto · biologie · civiele techniek en bouwkunde · geografie · geneeskunde · informatica · luchtvaart · maritiem · molens · natuurkunde · openbaar vervoer · ruimtevaart · scheikunde · verkeer en vervoer · verpleegkunde · vrije software · wiskunde · wetenschapsgeschiedenis

Portalen
Portal.svg Hulp en beheerportaal - Gebruikersportaal · Navigatieportaal · In het nieuws · Gesproken Wikipedia · Hoofdpagina (mobiel)
Biologie · Geschiedenis · Kunst & Cultuur · Landen & Volken · Mens & Maatschappij · Politiek · Religie · Sport · Taal · Wetenschap & Technologie
Portaal van de week: Romeinse Rijk
Subportalen van Biologie
Amfibieën · Beschermde gebieden · Insecten · Genetica · Reptielen · Schimmels · Vissen · Vogels · Zoogdieren