Portugees oorlogsschip

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portugees oorlogsschip
IUCN-status: Niet geëvalueerd (2008)
Portugees oorlogsschip
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Cnidaria (Neteldieren)
Klasse: Hydrozoa (Hydroïdpoliepen)
Orde: Siphonophora
Familie: Physaliidae
Geslacht: Physalia
Soort
Physalia physalis
Linnaeus, 1758
Afbeeldingen Portugees oorlogsschip op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Portugees oorlogsschip op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het Portugees oorlogsschip (wetenschappelijke naam: Physalia physalis) is een staatkwal die voorkomt in de warmere zeeën. Het is geen echte kwal, maar een complexe kolonie van vier typen poliepen. De naam is afkomstig van de ontdekkingsreizigers uit de 16e eeuw, toen Portugal op zee machtiger was dan Engeland en Spanje en de Portugese oorlogsschepen iedereen angst inboezemden, net als dit "dier".

Eigenschappen[bewerken]

Het Portugees oorlogsschip bestaat uit vier typen poliepen. Iedere poliep heeft zijn eigen taak.

  • pneumatofoor: Naast het lichaam, dat gemiddeld 9 tot 35 cm groot is, heeft het een gasblaas, dat als "zeil" dienstdoet. Dit zeil, dat in feite een poliep is, kan met lucht gevuld worden als het dier aan de oppervlakte moet blijven, en kan bij gevaar leeglopen waardoor het dier onderduikt. Ook kan dit zeil in een bepaalde hoek gedraaid worden, zodat het organisme invloed kan uitoefenen op de richting waarin het zich beweegt. Zelfs schuin tegen de wind in laveren is mogelijk.
  • dactylozoïden: het Portugees oorlogsschip kan lange tentakels ontwikkelen, die de prooi (vooral kleine vissen) vangen en verlammen.
  • gastrozoïden: de spijsverteringspoliepen. De tentakels vangen de prooi en spuiten die in met gif zodat hij verlamd/verdoofd raakt, waarna het naar de gastrozoïden getransporteerd wordt.
  • gonozoïden: de voortplantingspoliepen.

Voortplanting[bewerken]

Elk Portugees oorlogsschip kent twee stadia: dat van een drijvende groep poliepen en dat van een kleine, rondzwemmende meduse, die lijkt op een kwal. Dit is het geslachtsrijpe stadium, waarin het dier zowel eitjes als sperma maakt. Het ontwikkelt zich als een kleine bult op één van de voortplantingspoliepen die aan de blaas hangen, tot het losbreekt om een drijvende larve te worden. Dit begint als één poliep, maakt er meer en wordt zo een volledige kolonie.

Vijanden[bewerken]

De natuurlijke vijanden van het Portugees oorlogsschip zijn de lederschildpad en de verschillende soorten zeeslakken, die immuun zijn voor het gif en de dieren op hun menu hebben staan.

Gif[bewerken]

Het Portugees oorlogsschip, dat sporadisch in de Noordzee gesignaleerd wordt, wordt vaak ten onrechte als kwal aangeduid. Dit kan tot een verkeerde behandeling van de beten leiden, aangezien het gif van poliepen van een andere samenstelling is dan dat van een kwal. Het gif doodt meestal niet, maar veroorzaakt wel veel pijn, en eventueel koorts, een shock, en ademhalingsproblemen. Toch overleven sommige mensen een ontmoeting met het Portugees oorlogsschip niet, niet in de laatste plaats door het gevaar in het water in de tentakels verstrikt te raken, verlamd te raken en te verdrinken. Een tweede kennismaking kan bovendien resulteren in een allergische reactie op het gif.

De reactie, een anafylactische shock, is een acute en in principe levensbedreigende allergische reactie op een lichaamsvreemde stof. Hierdoor wordt een hevige immuunreactie van het lichaam op gang gebracht.