Poznań (stad)

**Poznań**
Posen
	Stad in Polen
	;
	Situering
Woiwodschap	Groot-Polen
District	stadsdistrict
Coördinaten	52°24'N 16°55'E
	Algemeen
Oppervlakte	261,37 km²
Inwoners (2008)	559.458 (30 juni 2008) (2184 inw/km²)
Identificatiecode	30640
Portaal	Centraal-Europa

De oude binnenstad van Poznań

Sint-Petrus-en-Paulusbasiliek

Raadhuis van Poznań

Poznań ([ˈpɔznaɲ]^? uitspraak (info·uitleg); Duits: Posen) is een stad in het westen van Polen. De stad ligt aan de rivier de Warta en telt 559.458 inwoners (2008), waarmee het de vijfde stad van het land is. Poznań is de hoofdstad van het woiwodschap Groot-Polen en de voornaamste stad van de gelijknamige historische regio. Het is een belangrijke handels- en industriestad, die bekendstaat om haar jaarbeurzen. Poznań is sedert 1518 door de bisschoppelijke academie Akademia Lubrańskiego een universiteitsstad en heeft een internationale luchthaven.

Inhoud

1 Geschiedenis
- 1.1 De onlusten van 1956
2 Bezienswaardigheden
3 Verkeer en vervoer
4 Sport en recreatie
- 4.1 Europees kampioenschap voetbal 2012
5 Geboren in Poznań/Posen
6 Stedenbanden
7 Zie ook
8 Externe links

Geschiedenis[bewerken]

Poznań werd voor de zevende eeuw na Christus bewoond door de Germaanse stammen van de Boergondiërs en Vandalen. Daarna vestigde de West-Slavische stam van de Polanen zich er, naast hun nederzettingen in de streek rond Gniezno. Uit deze stam zou het hertogdom Polen van de Piasten voortkomen. De stad behoort tot de oudste steden van Polen. In de 10e eeuw werd in Poznań de eerste Poolse kathedraal gebouwd en de eerste vorsten van de Piastendynastie werden hier begraven. In 1253 werd Poznań een stad met Maagdenburger Recht, en Duitse handelslieden vestigden zich er. In de 16e eeuw beleefde de stad haar grootste bloei. In die tijd verdween een groot deel van de Duitstalige burgerij, vooral toen zij was overgegaan tot het lutheranisme en dit geloof aan het einde van de eeuw werd verboden. De Dertigjarige Oorlog en de Noordse Oorlog ontvolkten de stad nog meer. Sinds 1611 bezat het Jezuïetencollege in de stad het recht van promotie, terwijl de studenten van de bisschoppelijke Lubranski-Academie in Krakau aan de Jagiellonische Universiteit hun promotie en graad moesten bewijzen in een examen. Tussen 1719 en 1753 vestigden zich veel Duitse boeren en ambachtslieden uit het bisdom Bamberg zich in de stad en haar directe omgeving. Deze katholieke Bambrzy (Posener Bamberger) gingen grotendeels op in de Poolse katholieke meerderheid door assimilatie en onderlinge huwelijken, maar hun folklore en klederdracht worden tot vandaag in ere gehouden door de Poolse bevolking van de stad en haar omgeving.

De stad kwam bij de derde Poolse Deling (1793) als deel van Zuid-Pruisen bij Pruisen, maakte van 1807 tot 1813/1815 deel uit van het napoleontische Hertogdom Warschau en behoorde sinds 1815 weer tot Pruisen als ambtelijk en militair centrum en hoofdstad van de provincie Posen, sinds 1871 tot 1919 een provincie van het Duitse Rijk. De bevolking van de stad was inmiddels voor bijna de helft Duitstalig geworden (45% in 1910). Vanuit de stad werkte een Ansiedlungskommission om het dalende aandeel Duitsers te compenseren met kolonisatieprogramma's. Grootgrondbezit werd daartoe opgekocht en verkaveld om Duitstalige boeren vast te houden die uit de provincie wilden emigreren, en boeren uit westelijker delen van het Duitse Rijk als nieuwe bewoners aan te werven. Conform het Verdrag van Versailles werd Poznań in 1919 weer Pools. Het grootste deel van de Duitstaligen vertrok of noemde zich voortaan Pool. In 1930 noemde zich nog maar 5% Duits. Tijdens de nationaal-socialistische bezetting van Polen tussen 1939 en 1945 steeg het aantal Volksduitsers en Rijksduitsers in de stad weer tot 28,3 % (op 1 april 1944). De nationaalsocialistische terreur tegen de Polen kostte velen van hun het leven. Anderen werden uitgewezen en een deel van degenen die voor 1919 Duits staatsburger waren geweest, nam de status van 'Half-Duitser' aan.^[1] De Duitsers werden na de invasie van het Rode Leger vanaf 1945 uit Polen verdreven. Vele Duitsers waren echter na de Eerste Wereldoorlog al uit de stad vertrokken, toen de stad Posen als Poznań aan de Republiek Polen toeviel met het grootste deel van de gelijknamige Pruisische provincie.

De onlusten van 1956[bewerken]

Op 28 juni 1956 vonden hier de eerste protesten plaats tegen het communistische regime in Polen. Arbeiders van de Cegielski-fabrieken begonnen de opstand, die spoedig keihard werd neergeslagen. Officiële bronnen spreken over 74 doden, waaronder een jongen van 12 jaar oud. Het eigenlijke dodental wordt over het algemeen aanzienlijk hoger geschat. Bijna duizend mensen raakten gewond.

In Hongarije werden later demonstraties gehouden bij het monument van Józef Bem, de Poolse generaal die voor Hongaarse onafhankelijkheid streed, als steunbetuiging aan de Poolse opstandelingen. Deze demonstraties waren het begin van de Hongaarse Opstand van 1956.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Sint-Petrus-en-Paulusbasiliek
Raadhuis van Poznań op de Oude Markt
Museum Narodowy, nationaal museum
Laatst gebouwde kasteel van Europa (1905 in opdracht van de Duitse keizer Wilhelm II).
Vesting Poznań

Verkeer en vervoer[bewerken]

Poznań is gelegen aan de autosnelweg van Berlijn naar Warschau. De stad is verder een belangrijk spoorwegknooppunt in dit deel van Polen. De Eurocity tussen Berlijn en Warschau stopt er meerdere malen per dag. Ook zijn er rechtstreekse verbindingen met andere Poolse steden als Gdańsk, Wrocław en Krakau. De stad beschikt over een uitgebreid tramnet. Sinds de jaren negentig is het wagenpark gemoderniseerd met nieuw materieel, maar ook met trams overgenomen uit Amsterdam en Frankfurt am Main.

Zie: Tram van Poznań voor een weergave van het trambedrijf in de stad.

Sport en recreatie[bewerken]

Poznań is gelegen aan de Europese wandelroute E11, die loopt van Den Haag naar het oosten, op dit moment tot de grens Polen/Litouwen. Verder is Poznań in sportief opzicht bekend vanwege haar roeibaan Malta, waarop veel internationale wedstrijden worden geroeid.

Europees kampioenschap voetbal 2012[bewerken]

Poznań was een van de speelsteden voor het UEFA Europees kampioenschap voetbal 2012. Er werd gebruik worden gemaakt van het Stadion Miejski, dat normaal gebruikt wordt voor de thuiswedstrijden van de voetbalclub Lech Poznań.