Preoccupatie

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Preoccupatie is een zich herhalend, stereotiep patroon van gedrag, interesse en activiteit.

Gedrag

Een preoccupatie omvat het continu in herhaling vallen met betrekking tot beweging (zich herhalende bewegingen), gedrag (iemand die in de waan leeft dat hij/zij iemand/iets anders is), belangstelling (afwijkende interesse in computers, astronomie, demografie, of een ander onderwerp) en activiteit (het niets anders willen doen dan bijv. voetballen).

Mogelijke consequenties

Afhankelijkheid

Bepaalde preoccupaties kunnen leiden tot sterke afhankelijkheid of zelfs verslaving, zij het dan geen middelen - maar handelingsverslaving, zoals internetverslaving of een gokverslaving. De verslaafde heeft in dat geval weinig of geen aandacht of interesse meer in de wereld buiten deze bezigheden.

Beperkte sociaal netwerk

Als gevolg van de tijd en middelen die ze besteden aan de preoccupatie, kan de preoccupatie leiden tot een verminderde of slechte sociale interactie, en vaak ook een kleine of geen vriendenkring. Bij personen met autisme is er meestal een wisselwerking en is niet duidelijk welke oorzaak-gevolg-relatie er is. Het sociale leven van deze personen heeft er in elk geval danig onder te lijden.

Preoccupatie en autisme

Een preoccupatie kan zowel voorkomen bij personen met als zonder autisme. Bij personen met autisme spreekt men ook wel van fiep of tic. In de DSM-vermelding (DSM IV) van autisme wordt preoccupatie vermeld in de diagnosecriteria.

Ingeval van autisme gaat het dan om beperkte, zich herhalende stereotiepe patronen van gedrag, belangstelling en activiteiten zoals blijkt uit tenminste één van de volgende:

1. Sterke preoccupatie met één of meer stereotiepe en beperkte patronen van belangstelling die abnormaal is ofwel in intensiteit ofwel in richting;
2. Duidelijk rigide vastzitten aan niet functionele routines of rituelen;
3. Stereotiepe en zich herhalende motorische manirismen (bijvoorbeeld fladderen of draaien met hand of vingers of complexe bewegingen met het hele lichaam)
4. Aanhoudende preoccupatie met onderdelen van voorwerpen.

Bij hoger functionerende personen met autisme (ook wel HFA personen genoemd) domineren de onder (1) genoemde preoccupaties en in mindere mate de preoccupaties met onderdelen van voorwerpen (4).

Bij personen met een verstandelijke handicap en autisme kunnen bedrituelen en motorische manirismen ook voorkomen. In de praktijk is het wat betreft preoccupaties moeilijk onderscheid te maken tussen de verschillende uitingen van autisme binnen het autismespectrum (zoals het syndroom van Asperger)