President van Turkije

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken


Verkiezing[bewerken]

Sinds het referendum in 2007 is het kiessysteem voor presidenten ingrijpend veranderd. De verkiezing van de president moet 60 dagen voor de ambtstermijn van de zittende president afloopt beginnen, of gelijk de volgende dag als het presidentschap onbezet is.

Een schriftelijk voorstel van minstens 20 van de 550 parlementariërs is vereist als een kandidaat in aanmerking wil komen voor het presidentschap. Presidentskandidaten mogen geen geld krijgen van de schatkist voor de verkiezingscampagne. De kandidaten krijgen bij de Turkse publieke omroep TRT de mogelijkheid voor propaganda. De Turkse Kiescommissie (YSK) zorgt ervoor dat de beginselen van onpartijdigheid en gelijkheid in acht genomen worden.

De president wordt verkozen door alle stemgerechtigde Turken. Wanneer geen van de kandidaten de meerderheid van de geldige stemmen binnenhaalt, zal er een nieuwe stemronde volgen met de twee kandidaten die de meeste stemmen hebben behaald. In deze stemronde heeft de presidentskandidaat ook een meerderheid van de stemmen nodig. De president wordt verkozen voor 7 jaar en krijgt een mogelijkheid voor een tweede termijn.

Oud kiesstelsel[bewerken]

De president werd vroeger gekozen door het Turkse parlement. Dit systeem zorgde ervoor dat de presidentsverkiezingen moeizaam verliepen, onder andere door een quorum van 367 parlementsleden (66,7%) dat vereist werd. Na een boycot van de oppositiepartijen bij de verkiezingen van Abdullah Gül in 2007 werd het quorum net niet gehaald. Dit leidde tot de ontbinding van de regering en er werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Dit was voor de regeringspartij aanleiding om het systeem te veranderen. Via een referendum in eind 2007 wordt de president tegenwoordig rechtstreeks gekozen door het volk. Bijna zeventig procent van de stemmers waren voorstanders van de constitutionele veranderingen.

Ambtstermijn[bewerken]

De presidentiële vlag van Turkije. De 16 sterren symboliseren de 16 Turkse staten in de geschiedenis.

In januari 2012 is een nieuwe wet aangenomen waarin de ambtstermijn van de president is verlengd van 5 jaar naar 7 jaar. De wet is aangevochten door de oppositie, die de ambtstermijn terug wilde brengen naar 5 jaar, maar in juni 2012 verwierp het constitutionele hof in Turkije de bezwaren. [1]De president mag slechts eenmaal worden herkozen, voor een tweede termijn.

De ambtstermijn van de zittende president wordt verlengd totdat een nieuwe president wordt gekozen.

Bij de aanvang van zijn presidentschap neemt de president de volgende eed af voor het parlement:

"In mijn hoedanigheid als president van de Republiek zweer ik op mijn eer en goede naam voor de grote Turkse natie en voor de geschiedenis van de bescherming van het bestaan en de onafhankelijkheid van de staat, de ondeelbare integriteit van land en volk, en de soevereiniteit van de natie zonder beperking of voorwaarde; zich te houden aan de grondwet, de rechtsstaat, democratie, de principes en de hervormingen van Atatürk, en het principe van een seculiere republiek, niet af te wijken van het ideaal dat allen genieten van de mensenrechten en fundamentele vrijheden in vrede, voorspoed en in een geest van nationale solidariteit en rechtvaardigheid; de glorie en de eer van de Republiek Turkije te behouden en versterken en met al mijn kracht te werken om met onpartijdigheid de functies die ik heb aangenomen uit te voeren."

Verantwoording en niet-aansprakelijkheid[bewerken]

Alle presidentiële decreten, behalve die welke de president bevoegd is op eigen verantwoordelijkheid vast te stellen, moeten in overeenstemming met de bepalingen van de grondwet en andere wetten worden ondertekend door de minister-president en de betrokken ministers. De president en de ministers zijn verantwoordelijk voor deze decreten. Tegen de besluiten en beschikkingen op eigen initiatief ondertekend door de president kan geen beroep worden aangetekend bij een gerechtelijke instantie, met inbegrip van het Turkse Grondwettelijk Hof. De president kan alleen worden veroordeeld vanwege hoogverraad op voorstel van ten minste een derde van het totale aantal van de leden van het parlement en door een besluit van ten minste driekwart van het totale aantal van de leden.

Waarnemend president[bewerken]

In het geval van een tijdelijke afwezigheid van de president op grond van ziekte, reizen in het buitenland of soortgelijke omstandigheden, fungeert de voorzitter van het parlement als waarnemend president en oefent de bevoegdheden van de president uit, totdat de president opnieuw beschikbaar is voor zijn functies. In het geval waarbij het presidentschap onbezet is, door overlijden of ontslag, vervult de parlementsvoorzitter deze functie tot de verkiezing van een nieuwe president.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties