Pretoria

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pretoria
Plaats in Zuid-Afrika Vlag van Zuid-Afrika
Vlag van Pretoria Wapen van Pretoria
Pretoria
Pretoria
Situering
Provincie Gauteng
District City of Tshwane
Gemeente City of Tshwane
Coördinaten 25° 43' ZB, 28° 14' OL
Algemeen
Inwoners (2011) 741.651 (1100 inw/km²)
Etniciteit[1] 52% Blank
42% Zwart
3% Kleurling
Talen[1] 48% Afrikaans
16% Engels
8% Noord-Sotho
Politiek
Gesticht 1855
Website tshwane.gov.za
Foto's
Uitzicht over het centrum van Pretoria
Uitzicht over het centrum van Pretoria
Het Uniegebouw.
Het Uniegebouw.
Het Voortrekkermonument
Het Voortrekkermonument
Portaal  Portaalicoon   Zuid-Afrika

Pretoria is de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika (de wetgevende hoofdstad is Kaapstad en de gerechtelijke Bloemfontein). De stad ligt in de Grootstedelijke gemeente City of Tshwane binnen de provincie Gauteng en had in 2011 741.651 inwoners.

Pretoria ligt ongeveer 50 kilometer ten noorden van Johannesburg. De stad ligt in een warme, beschutte en vruchtbare vallei omgeven door heuvels. Sinds 2000 maakt de stad bestuurlijk deel uit van de gemeente Tshwane, die veel groter is dan de stad of de agglomeratie Pretoria en bijna drie miljoen inwoners telt. De vroegere afzonderlijke gemeenten binnen het gebied, waaronder de gemeente Pretoria, zijn opgeheven.

Een behoorlijk aantal namen van de wijken van het huidige Pretoria zijn genoemd naar namen van de oorspronkelijke boerderijen, zoals Muckleneuk, Sunnyside en Arcadia.

Pretoria heeft een aantal universiteiten, waaronder de tweetalig Afrikaans-Engelse Universiteit van Pretoria en de Universiteit van Zuid-Afrika, een onderwijsinstelling voor afstandsonderwijs.

Ruim de helft van de Pretoriase bevolking is blank. Er is een relatief kleine zwarte minderheid. Ongeveer 48% spreekt thuis Afrikaans, zo'n 16% spreekt Engels. Noord-Sotho en Tswana zijn minderheidstalen.

De stad is genoemd naar voortrekker Andries Pretorius. In mei 2005 stelde de Zuid-Afrikaanse commissie voor aardrijkskundige namen voor de naam Pretoria te wijzigen in Tshwane. De naamsverandering werd fel bestreden door grote delen van de bevolking, voornamelijk de Afrikaners (Boeren) en de meeste Engelsen. Maar anno 2013 is er nog steeds onduidelijkheid over de precieze naam.[2]

Geschiedenis[bewerken]

De eerste bewoners in het gebied van het huidige Pretoria waren leden van het Nguni-volk, die later als Ndebele (letterlijk: vluchtelingen) bekendstonden.

Pretoria is in 1855 door Marthinus Pretorius, een Voortrekker-leider, gesticht en naar zijn vader Andries Pretorius vernoemd, die na zijn overwinning op de Zoeloes in de Slag bij Bloedrivier als een volksheld vereerd werd. Andries Pretorius heeft ook een belangrijke rol gespeeld in de onderhandelingen met Groot-Brittannië, die in 1852 met het Zandriviertractaat tot de onafhankelijkheid van Transvaal onder de nieuwe naam Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) leidden. Pretoria werd op 1 mei 1860 de hoofdstad van de ZAR.

Tijdens de Eerste Boerenoorlog (18801881) werd Pretoria tussen december 1880 en maart 1881 door Britse troepen belegerd.

Wegens Britse strubbelingen werd er na de Eerste Boerenoorlog door de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij een spoorlijn van Pretoria naar Maputo getrokken. Deze lijn werd in 1894 geopend. Hierdoor werd Pretoria minder afhankelijk van de Britse wil om transport over land richting de havens van Kaapstad en Durban (soms niet) toe te staan.

De Tweede Boerenoorlog (1899-1902) leidde tot de ondergang van de ZAR en luidde een tijdperk van Britse overheersing in Zuid-Afrika in. Pretoria capituleerde op 5 juni 1900 en werd door troepen onder het bevel van Frederick Sleigh Roberts ingenomen. Met de ondertekening van het Verdrag van Vereeniging werd de oorlog op 31 mei 1902 in Pretoria beëindigd.

De Afrikanerrepublieken ZAR en Oranje Vrijstaat werden in 1910 met de Engelse Kaapkolonie en Natal verenigd tot de Unie van Zuid-Afrika, met Pretoria als haar administratieve hoofdstad (Kaapstad werd de parlementaire en wetgevende hoofdstad). In het tijdperk tussen 1860 en 1994 diende Pretoria ook als de zetel van de provinciale regering van Transvaal.

Op 14 oktober 1931 kreeg Pretoria officieel de status van hoofdstad van de Unie van Zuid-Afrika. Pretoria wordt ook als de academische hoofdstad van Zuid-Afrika beschouwd - de stad is het onderkomen van een aantal universiteiten en instellingen voor wetenschappelijk onderzoek, onder andere de Universiteit van Pretoria, Universiteit van Zuid-Afrika en de WNNR.

Afstammelingen van Nederlandse emigranten hebben diverse kerkelijke gemeenten gesticht in de stad. Zo is er een Gereformeerde Gemeente in Nederland met 179 leden. Verder kent Pretoria de reformatorische Eben-Haëzergemeente met circa 100 leden.

Belangrijke gebouwen[bewerken]

Geboren[bewerken]

Hieronder staan enkele personen vermeld die in Pretoria zijn geboren:

Partnersteden[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties