Prins Bernhard Cultuurfonds

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Prins Bernhard Cultuurfonds
Opgericht 10 augustus 1940
Zetel Amsterdam, Noord-Holland,
Nederland
Personen
Voorzitter Alexander Rinnooy Kan
Directeur/Raad van Bestuur A. Esmeijer
Website
Plaquette van het Prins Bernhard Cultuurfonds
(Molen De Hoop, te Zoetermeer)

Het Prins Bernhard Cultuurfonds (tot 1999: Prins Bernhardfonds), ook bekend als het Anjerfonds, ondersteunt projecten op het gebied van cultuur en natuurbehoud in Nederland door middel van financiële bijdragen, opdrachten, prijzen en beurzen.

Geschiedenis[bewerken]

Het Prins Bernhard Cultuurfonds werd op 10 augustus 1940 opgericht voor de aankoop van oorlogsmaterieel. Prins Bernhard was vanaf de oprichting regent. Na de oorlog werd de doelstelling van het fonds gewijzigd in "de bevordering van de geestelijke weerbaarheid door middel van culturele zelfwerkzaamheid".

Organisatie[bewerken]

Het Prins Bernhard Cultuurfonds heeft een landelijk bureau aan de Herengracht 476 in Amsterdam, twaalf provinciale afdelingen en een afdeling Nederlandse Antillen en Aruba. De huidige voorzitter van de raad van toezicht is Alexander Rinnooy Kan tot 2012 voorzitter van de SER.

Financiering[bewerken]

Aanvankelijk was de jaarlijkse Anjeractie de belangrijkste bron van financiering. Vanaf 1960 kreeg het fonds een belangrijk deel van de opbrengsten van de voetbaltoto, vanaf 1970 ook van de giroloterij (nu BankGiroLoterij) en voorts vanaf 1974 ook van de lotto. Verdere inkomsten komen onder andere uit giften, donaties en legaten en uit de opbrengsten uit beleggingen. Voor de activiteiten van het fonds was anno 2006 een budget van van ca. 17 miljoen euro (op jaarbasis) beschikbaar.

Activiteiten[bewerken]

Jaarlijks ondersteunt het Cultuurfonds ongeveer 4000 projecten op cultureel gebied op de terreinen van podiumkunsten, beeldende kunst, monumentenzorg, geschiedenis en letteren en natuurbehoud. Daarnaast verstrekt het fonds studiebeurzen aan jong talent en ondersteunt het musici en beeldend kunstenaars. Ook reikt het fonds ieder jaar verschillende prijzen uit.

Zilveren Anjer[bewerken]

Sinds 1950 reikt het fonds een bijzondere onderscheiding uit, de Zilveren Anjer, aan mensen die zich belangeloos verdienstelijk hebben gemaakt voor de Nederlandse cultuur of de cultuur van de Nederlandse Antillen. Jaarlijks worden ten hoogste vijf personen met de Zilveren Anjer onderscheiden. Iedereen kan kandidaten voordragen. Tot 2004 werden de Zilveren Anjers ieder jaar uitgereikt door Prins Bernhard. Na diens overlijden in dat jaar werd deze taak overgenomen door zijn dochter koningin Beatrix.

Andere prijzen[bewerken]

Andere prijzen die door het fonds worden uitgereikt zijn:

  • Martinus Nijhoff Prijs/Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Vertalingen (sinds 1955)
  • David Röell Prijs/Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Beeldende Kunst (sinds 1963)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Monumentenprijs (sinds 1984)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Natuurbehoud (sinds 1994)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Muziekprijs (sinds 1992)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor de Geesteswetenschappen (sinds 1992)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Toegepaste Kunst en Bouwkunst (sinds 1993)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Kunst- en Cultuureducatie (sinds 1992)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds Theaterprijs (sinds 1992)
  • BankGiro Loterij Museumprijs (sinds 1990 voortzetting de Prins Bernhard Cultuurfonds museumprijs)

Herengracht 476[bewerken]

Het pand aan de Herengracht, waar het landelijk kantoor huist, staat bekend onder de naam Huis De Vicq en werd in 1670 gebouwd. De eerste eigenaar was Dr François de Vicq (1603-1678), die in 1665 een dubbel perceel kocht en er een breed huis op liet bouwen met een voordeur in het midden en twee ramen links en rechts. Zijn echtgenote overleed in 1669, een jaar voordat het huis klaar was en hij het betrok. Zijn enige zoon, François de Vicq, erfde het huis en bleef er wonen. In 1707 verkochten diens kinderen het huis aan David (1654-1729) en Agneta de Neufville.
In 1730 kwam het huis via een boedelscheiding in handen van de doopsgezinde koopman Dirk van Lennep Firkz, tweede echtgenoot van Davids dochter Catharina de Neufville. Hij liet het huis verfraaien en een mooi tuinhuis bouwen, o.a. met beelden van Apollo en Diana. Hij raakte echter veel geld kwijt aan speculaties en verhuisde in 1733 naar Utrecht, waarna het huis werd gekocht aan Jacob de Wolff (†1737). Zijn weduwe Margaretha Verhamme (1684-1756) bleef er wonen en hertrouwde in 1737 met Paulus Loot van Santvoort (1673-1753), die op nummer 425 woonde. Na haar overlijden werd het huis geveild. Het werd gekocht door Aarnout van Lennep (1718-1791), de kleinzoon van David de Neufville.
In 1792 werd het huis weer geveild, Henric Muilman (1743-1812), firmant van Muilman & Soonen, werd de nieuwe eigenaar. Hij liet een verzameling van 200 schilderijen na. Zijn dochter verkocht haar erfdeel aan haar broer Willem Ferdinand Mogge Muilman, die het huis in 1813 betrok. Van 1835-1844 was hij president van De Nederlandsche Bank. Zijn oudste dochter overleed aan longontsteking, zijn jongste dochter trouwde met Jhr Jacobus Salomon van de Poll, die al een zoon Jacob Salomon (†1880) had. Na zijn stiefmoeders overlijden schonk deze de schilderijencollectie aan het Rijk, zij bevindt zich in het Rijksmuseum.
Van 1881 tot 1887 werd het huis verhuurd aan de 'Gouden School', een meisjesschool, die weer vertrok toen Van de Polls illegitieme zoon Jacobus Rudolphus Hendrik Neervoort van de Poll er met zijn vrouw kwam wonen.
In 1894 verkocht Neervliet het huis aan Hugo Muller. In 1904 kocht George Rosenthal het huis voor zijn geadopteerde dochter. Met architect Eduard Cuypers werd vanaf 1904 veel verbouwd.
De volgende eigenaar was de ongehuwde Georgine A. Mirandolle (1874-1974), die o.a. een Jugenstil badkamer aan liet brengen. In 1943 werd het huis door de bezetters opgeëist omdat het Carlton Hotel door een bom was getroffen. In 1953 werd het huis geschonken aan de Vereniging Hendrick de Keyser onder voorwaarde dat Georgine Mirandolle er tot haar dood mocht wonen.

Externe links[bewerken]