Prins Ruperts druppel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Prins Ruperts Druppels

Prins Ruperts Druppels of knapglaasjes [1] (in het Engels Rupert's Balls of Dutch Tears) zijn glazen curiositeiten die gemaakt worden door gesmolten glas in koud water te laten vallen. Het glas koelt af en stolt in de vorm van een kikkervisje of druppel met een lange dunne 'staart'. Terwijl het glas aan de buitenkant begint te stollen blijft het binnenste nog een tijdje vloeibaar. Als dan de binnenkant uiteindelijk ook stolt krimpt het glas. Daardoor ontstaat een aanzienlijke spanning in het glazen voorwerp. Het is een soort gehard glas.

De inwendige spanning geeft de druppel bijzondere eigenschappen. Het bolle uiteinde is sterk genoeg om slagen van een hamer te weerstaan, maar als men het dunne uiteinde afbreekt dan desintegreert het hele voorwerp explosief. Een aanzienlijke hoeveelheid potentiële energie die is opgeslagen in het gespannen materiaal komt vrij, waarbij een schokgolf zich met enorme snelheid door het materiaal voortplant.

Een studie van ontploffende Prins Ruperts Druppels met gebruikmaking van high speed video door Dr. Srinivasan Chandrasekar van de Purdue Universiteit laat zien dat het "breukfront" dat wordt geïnitieerd aan het staart-uiteinde zich met een snelheid van 1450-1900 m/s voortplant naar het andere uiteinde.

Door het glas te bekijken via een polarisatie filter worden de inwendige spanningen zichtbaar.

De 'Druppels' werden naar zeggen uitgevonden door Prins Rupert rond 1640. Hij was een kleinzoon van Jacobus I van Engeland en een neef van Karel I van Engeland. De koning zou vaak de druppels hebben gebruikt als 'practical joke'.

Het verschijnsel werd blijkbaar nogal grondig onderzocht tijdens de bijeenkomsten van de - zojuist opgerichte - Royal Society, blijkens dit gedicht (Ballad of Gresham College) uit 1663:

Aanhalingsteken openen
And that which makes their Fame ring louder,
With much adoe they shew'd the King
To make glasse Buttons turn to powder,
If off the[m] their tayles you doe but wring.
How this was donne by soe small Force
Did cost the Colledg a Month's discourse.[2]
Aanhalingsteken sluiten

Een aanwijzing dat de druppels misschien een Nederlandse oorsprong hebben is dat ze in het Frans larmes Bataviques genoemd (Bataafse tranen) worden en in het Engels Dutch tears. Je kunt zeggen dat ze verre voorlopers zijn van het huidige veiligheidsglas in auto's.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Noot bij brief 245, brief Christiaan Huygens aan Constantijn Huygens
  2. Stimson, Dorothy. "'Ballad of Gresham College'". Isis volume 18, number 1, 1932. pp. 103-117.

Externe links[bewerken]