Procompsognathus
| Procompsognathus Status: Uitgestorven, als fossiel bekend Fossiel voorkomen: Keuper |
|||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Geslacht | |||||||||||||||
| Procompsognathus Fraas, 1913 |
|||||||||||||||
| Typesoort | |||||||||||||||
| Procompsognathus triassicus | |||||||||||||||
 Afbeeldingen Procompsognathus
|
|||||||||||||||
Procompsognathus op  Wikispecies
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
Procompsognathus is wellicht een geslacht van dinosauriërs behorend tot de vleesetende Theropoda. De enige benoemde soort is Procompsognathus triassicus. De plaatsing van het geslacht en de soort is omstreden.
Procompsognathus is een kleine roofsauriër die leefde gedurende het late Trias (Keuper/ Norien) (221 tot 210 miljoen jaar Ma). Procompsognathus is, als het een dinosauriër is, een van de vroegste dinosauriërs.
Inhoud |
[bewerken] Beschrijving
Het dier was ongeveer 1,1 meter lang, 0,26 meter hoog op de heupen en één kg zwaar. Het liep op zijn grote achterpoten (vijf tenen waarvan drie dragend per poot) had kleine armen en een spitse snuit met vele scherpe tanden, die overigens relatief groot zijn. Hij joeg vermoedelijk op grote insecten, kleine hagedissen en kleine zoogdieren.
[bewerken] Betekenis naam
De naam Procompsognathus is in 1913 bedacht door zijn ontdekker Eberhard Fraas aan de hand van een slecht bewaard en incompleet skelet, holotype SMNS 12591, dat in Württemberg (Zuid-Duitsland) werd gevonden bij Pfaffenhofen. Het fossiel bestaat uit een geplette schedel, zeven centimeter lang, nekwervels, ruggenwervels, delen van de armen, twee schaambenen en de achterpoten. De naam betekent "vóór Compsognathus", als aanduiding dat Procompsognathus een voorloper was van Compsognathus — overigens is het vrijwel onmogelijk dat er een afstammingsrelatie tussen beide bestaat. De soorten werden alleen met elkaar in verband gebracht omdat ze allebei erg klein waren. Het Griekse "kompsos" betekent elegant en "gnathos" betekent kaak. De soortaanduiding verwijst naar het Trias.
[bewerken] Fylogenie
Procompsoganthus is door de slechte conservatie moeilijk bij andere groepen onder te brengen. Vaak wordt de naam zelfs als een nomen dubium beschouwd. Fraas ging ervan uit dat het dinosauriër betrof, maar men wist toen niet een hoe grote variatie aan kleine archosauriërs het Trias kenmerkte. In 1992 dacht Paul Sereno dat het materiaal behoorde tot Saltoposuchus, geen dinosauriër maar een lid van de Sphenosuchia. Dit is een hypothese die niemand meer aanhangt. Allen dacht in 2004 dat Procompsognathus wel tot de Avemetatarsalia behoorde maar eveneens dat het geen dinosauriër was. Recente auteurs die Procompsognathus wel bij de dinosauriërs onderbrachten, Rauhut and Hungerbuhler, zagen de soort als behorend tot de Coelophysoidea. Zij deden dat mede vanuit de mogelijkheid dat een ander fossiel, BMNH PV RU P77/1, dat wel duidelijk aan een dinosauriër behoort, aan Procompsognathus valt toe te wijzen. De wervels zijn vrij geavanceerd; de voeten en pubes hebben echter erg primitieve kenmerken. Het is vaak verondersteld dat Fraas materiaal uit verschillende soorten bijeengevoegd heeft.
Baron Franz Nopcsa benoemde voor de soort in 1923 de onderfamilie Procompsognathinae; Friedrich von Huene bracht de soort in 1929 zelfs in een eigen familie onder: de Procompsognathidae; Procompsognathus is zelf de enige soort gebleven die ooit aan beide taxa is toegewezen.
[bewerken] Trivia
In het boek Jurassic Park sterft John Hammond als hij wordt aangevallen door een groepje procompsognathussen. In de film komt deze scène voor in the The Lost World: Jurassic Park met een ander persoon. Voor een dergelijk groepsgedrag bestaan overigens in het echt geen directe aanwijzingen. In de film zijn de Compies geen procompsognathi maar compsognathi.
[bewerken] Externe links
Literatuur
|
