Prostaat
| Prostaat (voorstanderklier) | ||||
| Prostata | ||||
| Orgaan | ||||
 |
||||
| Systeem | Voortplantingssysteem | |||
| Zenuw | Plexus hypogasticus inferior | |||
| Ader | Plexus venosus vesicalis Vena iliaca interna |
|||
| Slagader | Arteria vesicalis inferior Arteria pudenda interna Arteria rectalis media |
|||
| Gray's Anatomy | 263,1251 | |||
| MeSH | A05.360.444.575 | |||
|
||||
De prostaat is een klier die bij de man vlak onder de blaas om de urinebuis heen zit.
De prostaat bevindt zich naast het rectum.
De prostaat produceert een aantal hulpstoffen die aan het sperma worden toegevoegd. De prostaat voorkomt door samentrekking dat er sperma in de blaas kan stromen.
Een andere naam voor de prostaat is voorstanderklier, afgeleid van het Griekse woord προστάτης - prostates, letterlijk "degene die voor staat", "beschermer", "wachter".[1]
In 2002 werden door het internationaal comité van anatomische terminologie de vrouwelijke para-urethrale klieren benoemd als 'vrouwelijke prostaat'.[2]
De prostaat verschilt aanmerkelijk binnen verschillende diersoorten, zowel anatomisch, chemisch als fysiologisch.
Inhoud |
Functie [bewerken]
De functie van de prostaat is het afscheiden van een licht basische melkachtige tot witte vloeistof,[3] doorgaans 20-30% van het volume van de zaadvloeistof. Het basisch karakter van de prostaatvloeistof neutraliseert de zure omgeving in de vagina, waardoor het sperma langer in leven blijft.[4] De prostaatvloeistof wordt uitgedreven met de eerste delen van het ejaculaat, samen met de zaadcellen, deze zijn dan beweeglijker, hebben een langere levensduur en een betere bescherming van het genetisch materiaal (DNA).
Samenstelling [bewerken]
De samenstelling van de prostaatvloeistof varieert per diersoort maar bestaat hoofdzakelijk uit suikers en is basisch. In menselijk prostaatvocht is het proteïnegehalte minder dan 1% en bevat proteolitische enzymen, fosfatase en prostaat specifiek antigen (PSA). De vloeistof bevat ook zink met een concentratie van 500-1000 maal die van bloed.
Regulatie [bewerken]
Om goed te werken heeft de prostaat mannelijke hormonen (androgenen) nodig. Het belangrijkste mannelijk hormoon is testosteron, dat wordt geproduceerd in de testikels.
Ontwikkeling [bewerken]
De prostaat bestaat uit de aangepaste wand van het voorste deel van de mannelijke urinebuis en ontwikkelt zich vanaf de 9e week in de ontwikkeling van het embryo.
Het deel van de urineleider dat door de prostaat heen loopt, ontwikkelt zich uit het middenste (bekken)deel van de urogenitale holte. Vanuit de endoderm groeit het prostaatdeel van de urinebuis in het omliggende mesenchyme weefsel. Het epithele klierweefsel van de prostaat verschilt van deze endoderme cellen en het bijbehorende mesenchym en ontwikkelt tot een dichte stroma en glad spierweefsel van de prostaat.[5]
De vrouwelijke prostaat [bewerken]
 Zie Para-urethrale klieren voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De para-urethrale klieren in vrouwen zijn biologisch homoloog met de mannelijke prostaat. In 2002 zijn de para-urethrale klieren hernoemd tot prostaat.[6]
De vrouwelijke prostaat scheidt PSA af, net als in de man, en het niveau van PSA is een indicatie voor kanker van deze klieren.[7]
Aandoeningen van de prostaat [bewerken]
Er bestaat een aantal aandoeningen van de prostaat.
Goedaardige vergroting van de prostaat [bewerken]
| Zie Benigne prostaathyperplasie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Op oudere leeftijd kan de prostaat groter worden. Hierdoor kan ze gaan drukken op de urinebuis, waardoor het plassen moeilijker gaat. Men spreekt dan van benigne prostaathyperplasie (BPH). Deze plasklachten worden ook wel Lower Urinary Tract Symptoms LUTS genoemd.
Prostatitis [bewerken]
| Zie Prostatitis voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Prostatitis is een bacteriële ontsteking van de prostaat. Tot de mogelijke klachten behoren een branderig gevoel bij het plassen, koorts, koude rillingen, abnormale plasdrang en pijn (tussen de anus en de balzak of laag in de rug). Een acute ontsteking van de prostaat kan worden behandeld met antibiotica.
Prostaatkanker [bewerken]
| Zie Prostaatkanker voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Hoe ouder men wordt, des te groter de kans op prostaatkanker. Doorgaans evolueert prostaatkanker zeer traag. Ze veroorzaakt pas symptomen in een vergevorderd stadium.
De prostaat als seksueel orgaan [bewerken]
De prostaat is een seksueel zeer gevoelig orgaan, vergelijkbaar met de vrouwelijke "G-spot". Bij receptieve anale seks van een man wordt een gedeelte van de opwinding veroorzaakt door stimuleren van de prostaat die dicht bij het rectum zit.
Zie ook [bewerken]
Bronnen [bewerken]
- ↑ The term ''prostates'', Liddell and Scott, "A Greek-English Lexicon", at Perseus. Perseus.tufts.edu. Geraadpleegd op 2011-01-24.
- ↑ Flam, Faye. "The Seattle Times: Health: Gee, women have ... a prostate?", seattletimes.nwsource.com, 2006-03-15. Geraadpleegd op 2010-03-10.
- ↑ CHEMICAL COMPOSITION OF HUMAN SEMEN AND OF THE SECRETIONS OF THE PROSTATE AND SEMINAL VESICLES. http://ajplegacy.physiology.org. Geraadpleegd op 2010-08-10.
- ↑ SEMEN ANALYSIS. www.umc.sunysb.edu. Geraadpleegd op 2009-04-28.
- ↑ Moore en Persaud, "Before We Are Born, Essentials of Embryology and Birth Defects", 7de druk. Saunders Elsevier. 2008. ISBN 978-1-4160-3705-7
- ↑ Flam, Faye. "The Seattle Times: Health: Gee, women have ... a prostate?", seattletimes.nwsource.com, 2006-03-15. Geraadpleegd op 2009-04-28.
- ↑ Kratochvíl S (April 1994). [Orgasmic expulsions in women]. Česk Psychiatr 90 (2): 71–7. PMID 8004685.
| Voortplantingssysteem bij zoogdieren |
|---|
|
Vrouw: Eierstok (Ovaria) · Eileider (Tuba ovaria) · Baarmoeder (Uterus) · Baarmoederhals (Cervix) · Schede (Vagina) |
| Organen van het menselijk lichaam |
|---|
|
Alvleesklier · Baarmoeder · Bijnieren · Bijschildklier · Darmen · Eierstokken · Galblaas · Hart · Hersenen · Huid · Hypofyse · Longen · Lever · Maag · Milt · Nier · Prostaatklier · Schildklier · Teelballen · Twaalfvingerige darm · Urineblaas · Wormvormig aanhangsel · Zwezerik |
