Proto-Sinaïtisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Proto-Sinaïtisch
Algemene informatie
Type Consonantenschrift
Periode 1900 v.Chr. tot 1100 v.Chr.
Schrijfrichting LTR[1]
Portaal  Portaalicoon   Taal

Proto-Sinaïtisch, ook wel bekend als Proto-Kanaänitisch, was het eerste consonantenschrift. Het Griekse, het Arabische, het cyrillische, het Fenicische, het Aramese en het Latijnse alfabet zijn hier uiteindelijk uit afgeleid. De Egyptische afkomst is aan dit alfabet duidelijk zichtbaar.

Ontdekking[bewerken]

In 1905 deed archeoloog Flinders Petrie de ontdekking van zowel hiërogliefen als andere tekens op een kleine sfinx uit zandsteen die hij in de omgeving van de Hathortempel van Serabit el-Khadim vond. De sfinx dateert uit de 18e Dynastie van Egypte, mogelijk uit de tijd van Hatsjepsoet. De onbekende tekens waren Proto-Sinaïtisch, een voorloper van het Semitisch, bleek later. Deze vondst was in die zin belangrijk, dat zij als een van de oudste voorlopers van het huidige alfabet gold.

Ontstaan[bewerken]

Vroeger werd gedacht dat toen rond 1700 v.Chr. Sinaï door Egypte werd veroverd, de lokale west-Semitische inwoners werden beïnvloed door de Egyptische cultuur en dat ze toen een paar hiërogliefen overnamen (ongeveer 30) om hun eigen taal te schrijven. Recente ontdekkingen hebben echter dit scenario ontzenuwd. Inscripties van 1900 v.Chr, geschreven in wat lijkt op Proto-Sinaïtisch, zijn gevonden in boven-Egypte, en lokale Egyptische teksten spreken over het bestaan van Semitisch sprekenden in Egypte: de 'Sherden' ("volken uit het groen") leefden in de Nijldelta en waren vaak uit Azië afkomstig. Ook de 'Peleset' die er ooit door de farao werden verslagen, maar daarna als huurlingen in dienst genomen en in Palestina geplaatst, de latere Filistijnen. Proto-Sinaïtisch is nauw verwant met het proto-Kanaänitisch (voorafgaand aan het Bijbelse Kanaän zoals bekend na het Oude Kanaän).[2]

Herkomst van de tekens[bewerken]

Egyptische hiërogliefen hebben fonetische letters, Maar het Semitische volk nam deze tekens niet over. In plaats daarvan kozen ze willekeurige Egyptische afbeeldingen en tekens (zoals koeienhoofd, huis etc.), waar elk teken voor een letter stond. Hoe beslisten ze welke letter welke klank kreeg? Een teken is een afbeelding van een object en de eerste letter van het woord van dit object wordt de klank. In het kort heet dit het acrofonische principe.

Als voorbeeld: Het woord voor een koe is aleph, wat ook het eerste teken in het Proto-Sinaïtische alfabet is. Het stond voor de klank a.

Proto-Sinaïtisch verspreidde zich snel naar Kanaän, daarom wordt het ook wel de Proto-Kanaänitische taal genoemd. Het is lokaal langzaam in het Fenicische schrift veranderd.[1]

Het alfabet[bewerken]

Proto-Sinaïtisch Fenicisch Waarde en naam Afstammelingen
Proto-semiticA-01.svg PhoenicianA-01.svg ʼʾalp "os" א Α A ا
Proto-semiticB-01.svg PhoenicianB-01.svg b bet "huis" ב Β B ب
Proto-semiticG-01.svg PhoenicianG-01.png g gaml "werpstok" ג Γ C-G ج
Proto-semiticD-01.svg Proto-semiticD-02.svg PhoenicianD-01.png d digg "vis" ד Δ D ذ-د
Proto-semiticE-01.svg PhoenicianE-01.png h haw / hll "hoera" ה Ε E ه Є
Proto-semiticW-01.svg PhoenicianW-01.png w waw "haak" ו
Ϝ-Υ
F-U-V-W-Y
و
Proto-semiticZ-01.svg PhoenicianZ-01.png z zen /ziqq "handboei" ז Ζ Z ز З
Proto-semiticH-01.svg PhoenicianH-01.png ḥet "binnenplaats" ח Η H خ-ح
  PhoenicianTet-01.png ṭēt "wiel" ט Θ ظ-ط Ѳ
Proto-semiticI-02.svg PhoenicianI-01.png yad "arm" י Ι I-J ي
Proto-semiticK-01.svg PhoenicianK-01.png k kap "hand" כ Κ K ك
Proto-semiticL-01.svg PhoenicianL-01.png lamd "kromstaf" ל Λ L ل
Proto-semiticM-01.svg PhoenicianM-01.png m mem "water" מ Μ M م
Proto-semiticN-01.svg PhoenicianN-01.png n naḥš "slang" נ Ν N ن
  PhoenicianX-01.png {s samek "vis" ס Ξ X Ѯ
PhoenicianO-01.png ʻ ʿen "oog" ע Ο O غ-ع
Proto-semiticP-01.svg PhoenicianP-01.png p piʾt "bocht" פ Π P ف
  PhoenicianTsade-01.png ṣad "plant" צ ϻ ص-ض ц
Proto-semiticQ-01.svg PhoenicianQ-01.png q qup "aap" ק Ϙ Q ق Ҁ
Proto-semiticR-01.svg PhoenicianR-01.png r raʾs "hoofd" ר Ρ R ر
Proto-semiticS-01.svg PhoenicianS-01.png š/ś šimš "Zon, de Uraeus" ש Σ S ش-س Ш
Proto-semiticT-01.svg PhoenicianT-01.png t taw "merkteken" ת Τ T ث-ت

[3]

Verdere ontwikkelingen[bewerken]

Het Zuid-Arabisch was een vroege uitstoot van het Proto-Sinaïtisch, en heeft daarom letters die zo verschillend zijn van die van het Fenicische schrift. Het Fenicisch zelf is de directe afstammeling van Proto-Sinaïtisch. De grote verandering komt tot uiting in de minder afgeronde letters van het Fenicische schrift. Op wat cosmetische verandering na bleef het schrift min of meer hetzelfde.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Ancientscripts Auteur: Lawrence Lo.
  2. Lexikon der Ägyptologie Band IV Sp. 1156-158.
  3. Tabel van de engelse wikipedia