Putter
| Putter IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2009) |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||
|
|||||||||||||
| Soort | |||||||||||||
| Carduelis carduelis (Linnaeus, 1758) |
|||||||||||||
 |
|||||||||||||
| Verspreidingsgebied: oorspronkelijk (blauw) en geïntroduceerd (blauwgroen) | |||||||||||||
Afbeeldingen Putter op  Wikimedia Commons
|
|||||||||||||
Putter op  Wikispecies
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
De putter of distelvink (Carduelis carduelis) is een zangvogel van de familie der Vinkachtigen. Ze worden ongeveer 12 centimeter groot.
Inhoud |
Voedsel [bewerken]
Betekenis wetenschappelijke naam: de op distels voorkomende vogel.
De putter (distelvink) is voornamelijk een zaadeter. In de vrije natuur voedt hij zich met bessen zoals aalbessen of frambozen, knoppen, zoals paardenbloemknoppen, en zaden zoals van de mariadistel of van grassen, maar ook insecten worden niet versmaad, bijvoorbeeld miereneieren, buffalo's, meelwormen, rupsen, larven, enz. Vaak worden putters op distels aangetroffen, vandaar de naam distelvink. De zaden van deze plant is hun lievelingskostje bij uitstek. De naam 'putter' heeft het vogeltje gekregen doordat het vroeger vaak in kooien werd gehouden, waarin de distelvink zelf een vingerhoed met water omhoog moest trekken (putten) om te kunnen drinken. In de winter vecht de putter bij voederhuisjes vaak met andere vogels.
Geslachtskenmerken [bewerken]
Op het eerste gezicht zijn de man en pop qua uiterlijk identiek. Toch zijn er enkele kenmerken waaraan het geslacht te bepalen valt. Het masker van de pop stopt voor of half weg het oog, waar deze bij de man doorloopt tot voorbij het oog. Daarnaast zijn de snor en de schouders van de man diepzwart, in tegenstelling tot de pop waar de kleur meer naar het bruin-grijs (gemarmerd) neigt. Vooral in het broedseizoen zijn het rode masker en de gele strepen in de vleugels van de man feller van kleur dan bij de pop. Desondanks kan het in sommige gevallen moeilijk blijven om het geslacht te bepalen.
Een ander kenmerk is de zang. Bij distelvinken is het mogelijk dat de pop ook zingt, echter is de zang minder mooi dan die van de man. De man laat wel regelmatig zijn zang horen.
Voortplanting [bewerken]
De putter broedt van eind april tot in juni. Het nest zit in heggen en dicht struikgewas. Een legsel bestaat uit 5 tot 6 witachtige, donkerbruin gevlekte eitjes. De pop broedt de eitjes in 13 tot 14 dagen uit.
Biotoop [bewerken]
De putter komt voor in bosjes, bosranden, stadstuinen en op parkeerterreinen.
Verspreiding [bewerken]
De putter komt in Europa, Noord-Afrika en Zuidwest-Azië voor. De putter is overwegend een standvogel, alleen de meest noordelijke populatie trekt naar het Zuiden.
Daarnaast zijn er binnen de soort heel wat ondersoorten. Hieronder een opsomming van de meest voorkomende.
- Carduelis c. carduelis: 12-13 cm, West- en Centraal-Europa, Rusland, Scandinavië.
- Carduelis c. britannica: 12,5 cm, Britse eilanden, Bretagne Belgische- en Nederlandse kuststreken.
- Carduelis c. parva: 12 cm, Canarische eilanden, Algerije, Marokko.
- Carduelis c. weigoldi: 12 cm, Portugal.
- Carduelis c. propeparva: 12 cm, Balearen.
- Carduelis c. tschusi: 12 cm, Sardinië, Corsica, Sicilië.
- Carduelis c. africana: 12 cm, Spanje, Portugal, Zuid-Frankrijk, Madera,Tunis, Libië.
- Carduelis c. niediecki: 12-14 cm, Klein-Azië, Cyprus, Rhodos.
- Carduelis c. iranensis: 12 cm, Iran.
- Carduelis c. loudoni: 12-14 cm, Noord-Iran, Azerbeidjan.
- Carduelis c. balcanica: 12-13 cm, Bulgareije, Griekenland, Kreta, Macedonië.
- Carduelis c. rumaenia: 13-14 cm, Roemenië.
- Carduelis c. major: 15 cm, Zuidwest-Siberië, Oeral, Altai.
- Carduelis c. brevirostris: 12-13 cm, Kaukasus, Krim.
- Carduelis c. nicolskii: 14 cm, Turkse Zwarte zeekust.
- Carduelis c. volgensis: 13 cm, Oekraïne, Zuidoost-Rusland, Noordoost-Roemenië
- Carduelis c. subulata: 14-15 cm, Zuid-Siberië, Iran, Mongolië en Altai. Een grijskop putter.
- Carduelis c. ultima: 14 cm, Zuid-Iran. Een grijskop putter.
- Carduelis c. poliakovi: 14-15 cm, Mongolië. Een grijskop putter.
- Carduelis c. paropanisi: 14 cm, Centraal-Azië, Noord-Iran, Afganistan. Een grijskop putter.
- Carduelis c. subcaniceps: 14 cm, Pakistan, Iran. Een grijskop putter.
Mutaties [bewerken]
Er bestaan een groot aantal verschillende mutaties: bruin, agaat, isabel, opaal, pastel (en zijn combinaties met de andere), satinet, albino, eumo, witkop, bont, witkeel, wit, geel en zwart (eerder een modificatie).
Trivia [bewerken]
Het puttertje is vereeuwigd op een beroemd schilderij van Carel Fabritius en in het fluitconcert Opus 10 nr. 3 in D van Vivaldi.
Externe links [bewerken]
- SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid.
| Bronnen, noten en/of referenties |
