Heuppotigen

Heuppotigen
Pygopus lepidopodus
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Stam: Chordata (Chordadieren) Klasse: Reptilia (Reptielen) Orde: Squamata (Schubreptielen) Onderorde: Lacertilia (Hagedissen)
Familie
Pygopodidae Boulenger, 1884
Afbeeldingen Heuppotigen Mediabestanden
Heuppotigen op Wikispecies Wikispecies
Portaal    Biologie

Heuppotigen (Pygopodidae) zijn een familie van hagedissen. In het Nederlands worden ze ook wel slanghagedissen of schubpoothagedissen genoemd. De voorpoten zijn volledig verdwenen, maar resten van de achterpoten zijn nog te zien als twee platte geschubde flappen aan weerszijden van het onderlichaam, van boven zijn deze niet te zien.

Kenmerken

Heuppotigen lijken zo sterk op slangen dat ze zelfs door biologen verward worden. Ze lijken met name op een aantal zeer giftige Australische soorten zodat voorzichtigheid geboden is. Heuppotigen zijn moeilijker van slangen te onderscheiden dan andere slang-achtige hagedissen, omdat de ogen hetzelfde gebouwd zijn. Andere slangachtige hagedissen -zoals hazelwormen- knipperen regelmatig met hun ogen, iets dat slangen niet kunnen omdat de oogleden vergroeid zijn. Dit bij heuppotigen echter eveneens het geval. Net als andere hagedissen hebben de heuppotigen echter ooropeningen die bij alle slangen ontbreken. Deze zijn echter op enige afstand zeer moeilijk te zien. Het belangrijkste verschil zijn de buikschubben; slangen hebben altijd een enkele rij brede schubben op de buik, hagedissen hebben aan de buikzijde altijd meerdere rijen schubben en hieraan zijn de heuppotigen het eenvoudigst te onderscheiden.

Sommige soorten buiten deze gelijkenis duidelijk uit om vijanden op afstand te houden. De zwartkopschubpoothagedis (Pygopus nigriceps) gedraagt zich net zo als de giftige soorten slangen uit het geslacht Denisonia. De hagedis vormt zijn nek in een lus, blaast zich vol met lucht en sist duidelijk hoorbaar. Is een vijand nog niet onder de indruk dan worden schijnaanvallen uitgevoerd waarbij de bek echter gesloten blijft. Ondanks de gelijkenis met slangen zijn de heuppotigen sterk verwant aan de gekko's. Net als gekko's en slangen zijn de oogleden vergroeid tot een beschermend vlies over de ogen, dat niet meer geopend kan worden. Om de ogen schoon te houden likt de hagedis met de tong over de 'bril', net als gekko's die eenzelfde structuur bezitten.

Levenswijze

Heuppotigen komen voor in Australië en Indonesië en leiden vaak een zwervend bestaan. Ze jagen op ongewervelden en andere kleine dieren, soorten uit het geslacht Lialis zijn gespecialiseerd in het eten van skinken (Scincidae). Sommige soorten leven ondergronds en graven holen. Alle soorten zijn eierleggend en zetten altijd twee eitjes af per keer.

Taxonomie

Liasis burtonis.

Onderstaand een lijst van geslachten, zie voor een soortenlijst de lijst van heuppotigen.

Familie Pygopodidae

• • Geslacht Aprasia
  • Geslacht Delma
  • Geslacht Lialis
  • Geslacht Ophidiocephalus
  • Geslacht Paradelma
  • Geslacht Pletholax
  • Geslacht Pygopus

Bronvermelding

Referenties Bronnen (en) Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – Pygopodidae - Website Geconsulteerd 12 december 2011 (nl) Bernhard Grzimek - Het leven de dieren deel VI :Reptielen - Pagina 200 - 206 - ISBN 90 274 8626 3 - Kindler Verlag AG - 1971