Os quadratum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Quadratum)
Ga naar: navigatie, zoeken
Schedel van een Anapsida, waarbij het os quadratum gemarkeerd is met een q.

Het os quadratum,[1][2] verkort quadratum[3][2] of vierkantsbeen[1] is een bot dat deel uitmaakt van de schedel bij de meeste viervoeters, waaronder amfibieën, sauropsida (reptielen, vogels, dinosauriërs) en de eerste synapsiden. Bij deze dieren verbindt het os quadratojugale en het os squamosum in de schedel en maakt het deel uit van het kaakgewricht (het andere deel is het os articulare aan de achterzijde van de onderkaak).

Varianten[bewerken]

Bij slangen is het os quadratum langwerpig en zeer beweegbaar. Dit levert een zeer grote bijdrage aan hun vermogen om grote prooien geheel door te slikken.

Bij zoogdieren hebben het os articulare en het os quadratum zich verplaatst naar het middenoor en zijn daar de hamer en aambeeld van de gehoorbeentjes. Sterker nog, paleontologen zien deze aanpassing als het bepalende kenmerk van de gehoorstructuur bij zoogdieren.[4]

Deze verplaatsing werd voor het eerst beschreven door Karl Bogislaus Reichert in 1837. Bij de embryo's van varkens ontdekte hij dat de onderkaak zich vormt uit de zijkanten van kraakbeen van Meckel, terwijl het achterste gedeelte van dat zelfde kraakbeen hard wordt en zich daarna losmaakt van de rest van het kraakbeen om vervolgens zich te verplaatsen naar het middenoor, waar het de rol van aambeeld aanneemt.[5]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Kokke-Smits, M.E., & Osse, J.W.M. (1968). Van der Klaauw en Van Oordt's technische termen ten gebruike bij het zoölogisch en anatomisch onderwijs aan Nederlandsche universiteiten (8ste druk). Leiden: E.J. Brill.
  2. a b Baumel, J.J. & Witmer, L.M. (1993). Osteologia. In J.J. Baumel, A.S. King, J.E. Breazile, H.E. Evans und J.C. Vanden Berge (Ed.), Nomina Anatomica Avium (2nd edition). (p. 45-132) Cambridge: Nuttall Ornithological Club.
  3. Renner, M. (1967). Leitfaden für das Zoologische Praktikum. Stuttgart: Gustav Fischer Verlag.
  4. Mammaliformes: Overview. Palaeos Geraadpleegd op januari 2010
  5. Scott 2000, Paragraaf begint met "The original jaw bones changed also. [...] "