Quango

Een Quango is een uit het Angelsaksische taalgebied afkomstige uitdrukking die een acroniem is voor Quasi-autonomous non governmental organization. In het Nederlands staat de afkorting voor Quasi autonome non-gouvernementele organisatie.

Het betreft een organisatie die taken uitvoert die eigenlijk aan een regering zijn voorbehouden en die voor een niet onaanzienlijk deel wordt gereguleerd en gefinancierd door de overheid. Niettemin is deze organisatie zover verzelfstandigd dat de leiding ervan vele kenmerken heeft van die van een particulier bedrijf. Men spreekt in dit verband over een 'schemerzone tussen markt en staat'. Een quango is dus niet volledig geprivatiseerd, zoals de spoorwegen en de post dat zijn in Nederland, maar ze is op grotere afstand van de politiek geplaatst dan voorheen gebruikelijk was. Hierdoor is de parlementaire controle op dit soort instellingen sterk verminderd.

Ten gevolge van het neoliberale beleid en de daaruit voortvloeiende zich terugtrekkende overheid is het aantal quango-achtige organisaties sterk toegenomen. Hierbij wordt als rechtvaardiging aangevoerd dat zulks dient om de kosten te beheersen hoewel er in de praktijk geen aanwijzingen zijn dat zulks daadwerkelijk het geval is.

Men vindt aspecten van een quango tegenwoordig bij uitvoeringsorganen van sociale zekerheid, woningbouwcorporaties, zorginstellingen, onderwijsinstellingen, gevangenissen en kadaster. In Nederland werd het aantal quango's geschat op 3200 (stand 2004), er werkten ongeveer 130.000 mensen, en ze hadden de beschikking over 109 miljard Euro aan publieke middelen.

Hoewel het fenomeen quango aan veel kritiek onderhevig is, wordt het beleid om vele overheidsdiensten te verzelfstandigen vooralsnog niet gewijzigd.

De opkomst van quango's wordt wel gezien als een breuk met het principe van scheiding tussen privaat- en publiekrecht zoals dat sinds de Franse Revolutie in democratische markteconomiën heeft bestaan.

Andere namen voor een quango zijn:

• ZBO (Zelfstandig Bestuursorgaan) (NL)
• RWT (Rechtspersoon met een Wettelijke Taak) (NL)

Bronnen

De term quango verscheen, naar aanleiding van de ontwikkelingen in Groot-Brittannië, voor het eerst in het Nederlandse taalgebied op 10 juni 1994, in een bijdrage van de Volkskrant. Een uitgebreide analyse van dit fenomeen verscheen in de NRC eind 2002 en begin 2003 in een aantal afleveringen.