Quindecime

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een quindecime (van Latijn: quindecimus, de vijftiende) is in de muziektheorie het interval in een diatonische toonladder tussen een eerste toon en de daarboven liggende vijftiende. Een quindecime omvat veertien toonafstanden, en is een samengesteld interval opgebouwd uit een twee octaven waarvan de tweede rein is. Het interval tussen bijvoorbeeld de tonen c en c" is dus een quindecime. Men zegt dat de c" een quindecime boven de c ligt. Ook wordt de tweeklank die bestaat uit twee tonen die een quindecime uit elkaar liggen, als quindecime aangeduid. De tweeklank c-c" is een quindecime, of de tonen c en c" vormen een quindecime.

Varianten[bewerken]

De meest voorkomende quindecimen zijn de reine quindecime, de verminderde quindecime en de overmatige quindecime.

Reine quindecime[bewerken]

De reine quindecime is nauw verwant met het reine octaaf. In de reeks natuurtonen is de reine quindecime een interval met de frequentieverhouding 4:1, dus bestaande uit twee reine octaven. De reine quindecime is daarmee de 3e boventoon van de harmonische boventoonreeks. Hiervan afgeleid wordt elke quindecime rein genoemd met een toonafstand van een twee reine octaven. Een reine quindecime wordt wel aangeduid als P15.

  • Voorbeeld: het interval tussen c' en c"' is een reine quindecime Music ClefG.svgMusic 4c1.svgMusic 4c3.svg

Verminderde quindecime[bewerken]

Als het eerste octaaf in een quindecime verminderd is, heet ook de quindecime verminderd.

  • Voorbeeld: de afstand tussen c' - ces"' is een verminderde quindecime Music ClefG.svgMusic 4c1.svgMusic 4c3-.svg

Overmatige quindecime[bewerken]

Als het eerste octaaf in een quindecime overmatig is, heet ook de quindecime overmatig.

  • Voorbeeld: de afstand tussen c' - cis"' is een overmatige quindecime. Music ClefG.svgMusic 4c1.svgMusic 4c3+.svg

Meervoudige octaven[bewerken]

  • Een drievoudig octaaf noemt men een trevicesime [1]. Deze toon komt ter sprake bij de 7e boventoon van de harmonische boventoonreeks.
  • Een viervoudig octaaf noemt men een untricesime [2]. Deze toon komt ter sprake bij de 15e boventoon van de harmonische boventoonreeks.

Zie ook[bewerken]