Quinten Massijs (I)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Quinten Massijs
Portret van Massijs door Jan Wierix
Portret van Massijs door Jan Wierix
Persoonsgegevens
Geboren 1466,
Leuven ( Hertogdom Brabant)
Arms of the Duke of Burgundy (1364-1404).svg Bourgondische Nederlanden
Overleden 1530,
Antwerpen ( Hertogdom Brabant)
Flag of the Low Countries.svg Habsburgse Nederlanden
Beroep(en) Kunstschilder
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
De goudweger en zijn vrouw (1514)
De maagd Maria (1525)
Portret van een groteske oude vrouw

Quinten Massijs (I), Quinten ook gespeld als Kwinten of Quentin, Massijs als Matsijs, Matsys, Massys, Metsijs, Metsys, Messijs of Messys (Leuven, ca. 1466 - Antwerpen, 1530) was een Zuid-Nederlands schilder, beschouwd als de laatste belangrijke vertegenwoordiger van de Vlaamse Primitieven. Hij was ook een van de de oprichters van de Antwerpse School.

Leven en werk[bewerken]

Kunsthistorici zijn het niet eens over de opleiding die Massijs heeft genoten, omdat er geen documenten over zijn teruggevonden. Het zou kunnen dat hij zijn opleiding van Dirk Bouts heeft gekregen. Dit zou het meest aannemelijk zijn omdat beiden in Leuven woonden. Maar het is ook mogelijk dat Massijs het vak leerde in Brugge, in het atelier van Hans Memling. Nog anderen menen dat hij helemaal geen schildersopleiding heeft gevolgd en een autodidact was. Wél is zeker dat Massijs een volleerd schilder was toen hij 1491 als vrijmeester werd opgenomen in de registers van het Sint-Lucasgilde van Antwerpen.

Hij schilderde veelal religieuze werken. Zijn creaties munten vooral uit in het coloriet (kleurgebruik) en uitgewogen composities. Hij wordt beschouwd als de eerste grote schilder van de Antwerpse School. In het begin leunde hij nog dicht aan bij de Vlaamse Primitieven, maar later vertoonden zijn werken toch trekjes van de renaissancestijl.

Zijn zonen Jan Massijs en Cornelis Massijs waren ook kunstschilders, evenals zijn kleinzoon Quinten Massijs de Jongere die naar hem werd genoemd.

Op de Handschoenmarkt voor de kathedraal van Antwerpen staat "de put van Quinten Metsijs", een waterput waarvan Massijs het smeedwerk maakte dat de legende van Silvius Brabo en Druon Antigoon uitbeeldt. Massijs beoefende siersmeedkunst vooraleer hij met schilderen begon.

Religieus fanatisme[bewerken]

Het rigoureus religieus gevoel waarvan kan gezegd worden dat het in hem sluimerde werd twee van zijn familieleden fataal. Zijn zuster Catharina en haar echtgenoot ondergingen in Leuven de straf voor wat toen werd beschouwd als een kapitale inbreuk: het lezen van de Bijbel, hij werd onthoofd en zij werd op het plein voor de Sint-Pieterskerk levend begraven.

Eerbetoning[bewerken]

In het Antwerpse zijn vier straten naar hem genoemd: de Quinten Matsijslei en de Quinten Matsijsdoorgang te Antwerpen, de Quinten Matsijslei te Mortsel en de Quinten Matsijsstraat te Schoten.

Aan de Amerikalei te Antwerpen staat een standbeeld van hem. In de Begijnhofkerk te Mechelen hangt een schilderij Verrijzenis die aan hem wordt toegeschreven.

De planetoïde (9569) Quintenmatsijs is naar hem genoemd en ook het oudste café der Nederlanden, vlakbij het Hendrik Conscienceplein, draagt zijn naam.

In het Neroalbum "De Ring van Balderic" (1987) komt het beeld op de Antwerpse Quinten Matsijsput door een magische ring tot leven.

Werken[bewerken]

Genrestukken en portretten[bewerken]

Gesigneerde en gedateerde werken[bewerken]

  • Portret van een oude man in profiel, 1513, Parijs, Musée Jacquemart-André
  • Geldwisselaar en vrouw, 1514, Parijs, Musée du Louvre
  • Portret van een man, 1517, Karlsruhe, Staatliche Kunsthalle

Toegeschreven werken[bewerken]

  • Portret van een man en vrouw, Verenigd Koninkrijk, Collectie Lady Altrincham
  • Portret van een man, 1509, Winterthur, Sammlung Oskar Reinhart 'Am Römerholz'
  • Portret van een man met bloem, 1509, Chicago, The Art of institute of Chicago
  • Portret van een groteske vrouw, 1514-1524, Londen, The National Gallery
  • Portret van een oude man in profiel, 1514-1524, New York, particuliere collectie
  • Portret van Desiderius Erasmus, 1517, Hampton, The Royal Collection
  • Portret van Peter Gillis, 1517, Salisbury, Collection of Lord Radnor
  • Portret van een man met kruik en doedelzak, 1500-1531, particuliere collectie
  • Portret van een oude vrouw, 1500-1531, Oostenrijk, particuliere collectie
  • Portret van een vrouw in gebed, ca. 1520, New York, Metropolitan Museum of Art
  • Portret van een man, ca. 1520, Zwitserland, collectie Mrs. H. Von Schulthess- Bodmer
  • Portret van een man met brief in hand, ca. 1520, Berlijn, Staatliche Museen zu Berlin-Gemäldegalerie
  • Portret van een man, ca. 1520-25, Frankfurt am Main, Städelsches Kunstinstitut
  • De zot, ca. 1524-1530, New York , particuliere collectie J.S. Held
  • Portret van Christian II van Denemarken, ca. 1525, Kromerice (Moravië), Episcopal Museum
  • Ongelijke liefde, ca. 1525, Washington D.C., The National Gallery of Art
  • Portret van een man, ca. 1514, New York, Metropolitan Museum of Art
  • Portret van een man, eerste kwart 16de eeuw, New York , particuliere collectie
  • Portret van een notaris, ca. 1526, Edinburgh, National Gallery of Scotland
  • Portret van een kanunnik, ca. 1525-1530, Valduz, Liechtenstein Museum
  • Portret van een man, 1527, Windsor, Windsor Castle
  • Portret van een man, eerste helft 16de eeuw, Amsterdam, particuliere collectie
  • Portret van een man, 1486-1530, Amsterdam, particuliere collectie
  • Graflegging, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, tot 2017 in bruikleen aan OLV Kathedraal Antwerpen
  • Christus aan het kruis met stichterspaat (1520), Museum Mayer Van den Bergh, Antwerpen

Kopieën naar Massijs[bewerken]

Schilderij door Quinten Massijs
  • De bankier en zijn vrouw (kopie), 1591-1610, Brussel, KMSKB
  • De bankier en zijn klant (kopie), 16de of 17de eeuw, particuliere collectie
  • Portret van Desiderius Erasmus (kopie), 1517 of later, Rome, Galleria Nazionale D'Arte Antica
  • Portret van Peter Gillis (kopie), ca. 1520-30, Antwerpen, KMSKA
  • Portret van Peter Gillis (kopie), ca. 1520-30, Parijs, Musée du Petit Palais