Raadpensionaris
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Raadpensionaris, ook wel Raadspensionaris, was de titel van de eerste ambtenaar en rechtskundig adviseur van de staten van zowel het gewest Holland als het gewest Zeeland.
De raadspensionaris van Holland werd voor vijf jaar aangesteld. Hij leidde de deputatie van de Staten van Holland naar de Staten-Generaal. Tevens fungeerde hij in wezen vaak als de hoogste bestuurder van de gehele Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Maar uiteindelijk werd over het wel en wee van Holland en de Republiek beslist door de stadsregeringen (vroedschappen), van Amsterdam tot Enkhuizen. In het gewest Holland was het tevens de titel van de landsadvocaat sedert de dood van Johan van Oldenbarnevelt.
Dordrecht was de "eerste stad van Holland" en had daarmee het recht om over het ambt van raadpensionaris te beschikken. Wanneer er geen meerderheid voor de Dordtse kandidaat was, of Dordrecht afzag van een eigen kandidatuur, werd een ander gekozen.
De raadpensionaris is vaak afgezet tegen de stadhouder. Bekend zijn de strubbelingen tussen Johan van Oldenbarnevelt en stadhouder Maurits en die tussen Johan de Witt en prins Willem III. Na Johan de Witt waren onder andere Gaspar Fagel, Anthonie Heinsius, Isaäc van Hoornbeek, Simon van Slingelandt en Anthonie van der Heim raadspensionaris.
Raadpensionaris was ook de titel van Rutger Jan Schimmelpenninck, die in de jaren 1805 en 1806 staatshoofd van de Bataafse Republiek was. Deze functie had echter een andere inhoud. Feitelijk was Schimmelpenninck president van de Bataafse Republiek. Overigens had hij zelf liever de titel van president gedragen, maar de Franse regering gaf de voorkeur aan het archaïsche 'raadpensionaris'. Op 25 juni 1806 werd de Bataafse Republiek ontbonden en ontstond het Koninkrijk Holland onder leiding van Lodewijk Napoleon, een jongere broer van de Franse keizer.
In weerwil van de hedendaagse spellingsregels is de huidige term raadspensionaris onjuist. De landsadvocaat, en later ook Schimmelpenninck werden aangeduid als raadpensionaris; zonder 's' dus.
