Rad van Fortuin (televisieprogramma)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Rad van Fortuin (ook wel bekend als Het Rad) is een spelprogramma, dat onder andere in België en Nederland werd uitgezonden. Het is van oorsprong Amerikaans en is daar sinds 1975 bekend onder de naam Wheel of Fortune.

In Vlaanderen verscheen het voor het eerst op tv op de toenmalige BRT in 1976 als "Rad der Fortuinen". De bekendste versie is echter het "Rad van Fortuin" dat in 1989 op VTM liep.

De Nederlandse versie was sinds 1990 op RTL 4 te zien.

Concept[bewerken]

Voorbeeld van het rad

Het spel bestaat uit meerdere rondes, en een finale.

In de rondes moeten de kandidaten proberen een zin of gezegde te raden, waarvan de categorie (bijvoorbeeld "eten en drinken" of "een gebeurtenis") vooraf gegeven wordt. Op een speciaal bord wordt met gekleurde vlakken aangegeven hoeveel letters de zin telt, gelijk aan bijvoorbeeld galgje.

Om beurten mogen de kandidaten aan een rad draaien, waarop verschillende geldbedragen staan. Daarna mogen ze een letter raden. Voor elke keer dat de geraden letter in het woord voorkomt, krijgen ze het gedraaide geldbedrag. Kandidaten mogen alleen medeklinkers noemen; klinkers moeten worden gekocht met het reeds gewonnen geldbedrag. Zodoende komt men uiteindelijk tot de oplossing. Een kandidaat die een letter goed raadt mag nog een keer draaien. Bij een foute letter gaat de beurt naar de tegenstander. De goed geraden letters worden op het bord zichtbaar gemaakt door een assistente. Een ronde is afgelopen als een kandidaat het woord heeft geraden.

De kandidaat die na de reguliere speeltijd het hoogste geldbedrag heeft opgehaald, mag naar de finale. In de finale mag de kandidaat een reeks medeklinkers en 1 klinker kiezen en proberen hiermee het woord te raden.

Het rad kent naast geldbedragen ook een aantal hindernissen, zoals de "verliesbeurt" (waarbij de kandidaat zijn beurt moet afstaan) en de "bankroet" (waarbij de kandidaat ook al zijn gewonnen geld verliest). Soms worden er ook bonussen zoals extra prijzen op het rad vermeld. Oorspronkelijk mocht na elke ronde de kandidaat die het woord goed had geraden met het gewonnen geld prijzen uitkiezen in een winkel in de studio, maar dat is inmiddels afgeschaft omdat het teveel tijd in beslag nam.

Het Rad van Fortuin is oorspronkelijk ook een casinospel. De naam van Nederlandse quiz Rat van Fortuin is een woordspeling op de naam van dit programma.

Het programma per land[bewerken]

Landen waar Het Rad van Fortuin wordt/werd uitgezonden

Amerika[bewerken]

Het programma vindt zijn oorsprong in Amerika, waar het op 6 januari 1975 begon en nog altijd uitgezonden wordt. Daarmee is het de langstlopende spelshow op de Amerikaanse televisie. De Amerikaanse variant werd bedacht door Merv Griffin. Hij was tot aan zijn pensioen in 2000 ook uitvoerend producent van het programma. De eerste zeven jaar presenteerde Chuck Woolery het programma. De huidige Amerikaanse versie wordt geproduceerd door Sony Pictures Television.

Vlaanderen[bewerken]

In Vlaanderen bestond het programma al in de jaren 70 op de toenmalige BRT en werd gepresenteerd door Mike Verdrengh (toen nog onder de naam 'Rad der Fortuinen'). Na de oprichting van de commerciële zender VTM werd het daar al gauw één van de populairste programma's, gepresenteerd door Walter Capiau en Aurore. De eerste aflevering werd daar op 2 februari 1989 uitgezonden, een dag na het openingsgala van de zender. Halfweg 1994 nam Bart Kaëll de presentatie van het spel over, en dit tot eind december 1997.

Het programma kende ook tal van assistentes aan het speelbord: Aurore, Bé, Els, Déborah, Valérie en Zoë. Daarna verdween het programma een tijdlang van het Vlaamse televisiescherm, tot VTM weer met nieuwe uitzendingen begon bij haar vijftienjarig bestaan in 2004 waar bij aanvang nog Walter Grootaers, Koen Wauters, Luc Appermont en Bart van den Bossche afwisselend de presentatoren waren. De originele spelformule bleef bewaard en het decor werd opgefrist in een modern jasje.Het nostalgische blauwe speelbord met de bordjes werd vervangen door een groot elektronisch scherm met 56 vakken.De assistente hoefde nu niet meer de bordjes om te draaien, maar een gewone tik op het vakje volstond om de letter tevoorschijn te halen. Het rad deelde enkel nog geld-en naturaprijzen uit in de finaleronde. Ook werd er een jackpotronde ingevoerd die kon oplopen tot duizenden euro's. Later ging Luc Appermont alleen verder en in 2006 besloot ook hij ermee te stoppen. Uiteindelijk besliste VTM om geen nieuwe presentator meer te zoeken en het programma stop te zetten. De zendtijd van het "Rad van Fortuin" werd later opgevuld door het programma 1&70, dat inmiddels ook al is stopgezet.

Nederland[bewerken]

Het spelprogramma is ook uitgezonden in Nederland door RTL4; deze zender is daarmee in 1990 begonnen en in 1998 mee gestopt. Voormalig RTL 4-programmadirecteur René Oosterman heeft destijds gezegd dat het Rad van Fortuin te weinig kijkers trok en daarom is het Rad van Fortuin uit de programmering van RTL 4 gehaald. In Nederland werd het programma gepresenteerd door Hans van der Togt met de assistentie van onder anderen Leontine Borsato, Patricia Rietveld of Cindy Pielstroom en de begeleidende stem van Gaston Starreveld. Na het verdwijnen van het Rad van Fortuin werd de zendtijd opgevuld door het inmiddels gestopte Lucky Letters met Victor Reinier.

In 2006 leek het er even op dat het programma met Van der Togt mogelijk zou terugkeren op televisie, ditmaal bij Talpa. Uiteindelijk is het er niet van gekomen.

Ter gelegenheid van het 20-jarig jubileum van RTL 4 keerde het Rad van Fortuin in oktober en november 2009 tijdelijk terug op de buis. Carlo Boszhard presenteerde met assistentie van Leontine Borsato vier weken lang op zondagavond nieuwe afleveringen van het Rad van Fortuin. De oorspronkelijke presentator, Hans van der Togt, heeft aangegeven hier niet blij mee te zijn en ook boos op Leontine te zijn.

Duitsland[bewerken]

In Duitsland heette 'Het Rad Van Fortuin' 'Glücksrad' en werd het van 1988 tot 1998 uitgezonden op Sat 1, van 1998 tot 2002 op Kabel 1 en in 2004 op 9Live. Het programma werd op Sat 1 om de week afwisselend door Frederic Meisner en Peter Bond gepresenteerd. Het was een groot succes, het programma trok elke dag (inclusief zaterdag en zondag) miljoenen kijkers. Toen in mei 1998 'Glücksrad' naar Kabel 1 ging verhuidse alleen Meisner mee. Hij bleef tot december 2001 het programma presenteren. Vanaf januari 2002 nam Thomas Ohrner het presentatiewerk over voor 9 maanden tot dat de zender het programma uiteindelijke annuleerde. Vermoedelijk ingegeven door het vertrekt van Meisner. Toen trok het programma anno september 2002 al niet meer zoveel kijkers als 2,3 jaar eerder toen het Meisner het nog presenteerde. In 2004 op 9Live beleefde Meisner zijn comeback welke echter maar drie maanden duurde omdat de populariteit tanende was en het programma uiteindelijk afgevoerd werd. Voorlopig zijn er geen plannen voor een terugkeer van Glücksrad.

Overig[bewerken]

Andere versies van het Rad van Fortuin zijn uitgezonden in Italië, Australië, Nieuw-Zeeland, Rusland, Polen, en Griekenland

Externe links[bewerken]