Ramsay MacDonald

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ramsay MacDonald
12 oktober 18665 november 1937
Ramsay MacDonald ggbain.29588.jpg
Premier van het Verenigd Koninkrijk
Periode 1924, 1929-1935
Voorganger Stanley Baldwin
Opvolger Stanley Baldwin
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Verenigd Koninkrijk

James Ramsay MacDonald (Lossiemouth, 12 oktober 1866Atlantische Oceaan, 5 november 1937) was een Brits politicus. Hij was onder meer premier.

Jongere jaren[bewerken]

James Ramsay MacDonald was van arme afkomst. Hij werd grootgebracht door zijn grootmoeder. Hij volgde hoger onderwijs en reeds op 19-jarige leeftijd werd hij klassenassistent. In 1886 ging hij naar Londen en vond werk bij de Cyclists' Touring Club. In zijn vrije tijd volgde hij een universitaire opleiding, maar moest die wegens ziekte onderbreken. Nadat hij opgeknapt werd, werd hij klerk van een parlementariër, waarna zijn interesse voor de politiek toenam. Hij werd lid van de Fabian Society en werd in 1894 één van de oprichters van de Independent Labour Party. In 1895 en in 1900 was hij kandidaat voor het parlement, beide keren verloor hij.

Reizende socialist en oprichter van de Labour Party[bewerken]

Aan het einde van de jaren negentig van de negentiende eeuw leerde hij Margaret Gladstone kennen, de dochter van een rijk man. Zij was een actief christen-socialiste en lid van de Christian Socialist Movement. In 1897 traden MacDonald en Margaret Gladstone in het huwelijk. Zij reisden door heel Europa en leerden tal van prominente en minder prominente socialistische politici kennen.

Rond 1900 voelde men in socialistische kringen de behoefte om een Engelse arbeiderspartij op te richten (in los verband) om de vele socialistische verenigingen en vakbonden onder één dak bijeen te brengen. Het initiatief kwam van James Keir Hardie, de christen-socialistische en pacifistische medeoprichter van de Independent Labour Party. In 1900 werd ten slotte de 'Arbeiders Vertegenwoordigers in het Parlement' opgericht, spoedig nadien bekend onder de naam Labour Party. MacDonald werd de secretaris van de Labour Party. In 1906 werd MacDonald voor het kiesdistrict Leicester in het Lagerhuis gekozen, in 1908 werd hij voorzitter van de Labour Party.

Opponent van de oorlog[bewerken]

Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog begon, verzette MacDonald zich heftig tegen Britse deelname. In augustus 1914 mengde Groot-Brittannië zich in de strijd. De Labour Party was verdeeld, maar de meerderheid van de Labour-politici en leden kozen vóór het regeringsstandpunt. Labour trad toe tot de regering, maar MacDonald trad uit protest als voorzitter af. Arthur Henderson volgde hem als leider op.

In 1918 verloor MacDonald, als gevolg van zijn anti-oorlog houding zijn zetel in het parlement. In 1923 werd hij echter opnieuw in het parlement gekozen.

Premier[bewerken]

In 1923 vormde MacDonald, als eerste Britse socialist, een minderheidsregering. Als verkiezingsbelofte ging Groot-Brittannië over tot de erkenning van de Sovjet-Unie. In oktober 1924 ontdekte de Britse geheime dienst de zgn. 'Zinovjev Brief' (zie: Grigori Zinovjev). De Sovjet-Russische leider en Comintern -voorzitter riep daarin de Britse communistenleiders op om een revolutie te ontketenen. De brief werd geheimgehouden, maar lekte vlak voor de verkiezingen uit (!) Bij de verkiezingen (1924) leed Labour een smadelijke nederlaag en diende MacDonald zijn ontslag in als premier bij koning George V.

MacDonald werd echter wel in het parlement gekozen en werd oppositieleider. MacDonald zorgde ervoor dat de Labour Party naar het midden opschoof en hij weigerde de nationale staking van 1926 te steunen.

Opnieuw premier en leider van de National Labour Party[bewerken]

In 1929 won Labour de verkiezingen en werd MacDonald opnieuw premier. In 1931 viel deze regering als gevolg van een breuk in de regering: sommige Labour-ministers waren tegen de verlaging van de werkloosheidsuitkering, anderen vóór. MacDonald was kwaad dat de eenheid in het kabinet gebroken was en diende zijn ontslag in bij koning George V. Hij kreeg echter toestemming om een nieuwe regering te vormen: een brede coalitie van Labour, de liberalen en de conservatieven. Dit idee stuitte op veel weerstand binnen de Labour Party. Het gevolg was dat MacDonald uit de partij stapte en de National Labour Party (Nationale Arbeiderspartij) oprichtte. The National Labour Party, de Conservative Party en de Liberal Party vormden daarop een coalitieregering met MacDonald als premier.

In 1935 werd hij bij de verkiezingen verslagen. Daarna wijdde hij zich aan diverse studies en opende hij een Schotse universiteit. Hij overleed tijdens een cruise op de Atlantische Oceaan, in 1937.

Ramsay MacDonald was een oprechte democraat en kon goed opschieten met koning George V.

Zie ook[bewerken]

Voorganger:
Stanley Baldwin
Premier van het Verenigd Koninkrijk
Kabinet-MacDonald I
1924
Opvolger:
Stanley Baldwin
Voorganger:
Stanley Baldwin
Premier van het Verenigd Koninkrijk
Kabinet-MacDonald II, Eerste en Tweede Nationale Kabinet
1929-1935
Opvolger:
Stanley Baldwin