Rangoon (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rangoon
Yangon
ရန်ကုန်
Plaats in Myanmar Vlag van Myanmar
Vlag van Rangoon
Rangoon (stad)
Rangoon (stad)
Situering
Deelgebied Rangoon
District Rangoon
Coördinaten 16° 48′ NB, 96° 9′ OL
Algemeen
Oppervlakte 598,75 km²
Inwoners (2013) 5.209.541[1]
Hoogte 15 m
Burgemeester Hla Myint
Overig
Postcode 01
Netnummer 01
Tijdzone MST (UTC+6:30)
Website ycdc.gov.mm/
Foto's
Schwedagonpagode in Rangoon
Schwedagonpagode in Rangoon
Het centrum van Rangoon in de avond (2006)
Het centrum van Rangoon in de avond (2006)
Portaal  Portaalicoon   Zuidoost-Azië

Rangoon (Birmaans: ရန်ကုန်; MLCTS: rankun mrui; uitgesproken als [jàɴɡòʊɴ mjo̰]; lokaal bekend als Yangon[2]) is de grootste stad van Myanmar (het vroegere Birma) en was tot 7 november 2005 de hoofdstad van dat land. De stad had in 1983 2.458.712 inwoners. In 2005 werd het aantal inwoners op 4.082.000 inwoners geschat en in 2013 lag dit aantal op 5.209.541[1]. De stad ligt aan de Rangoonrivier, vlak bij de kust van de Golf van Martaban. Belangrijke handelsproducten zijn: rijst, teakhout, olie, katoen en metaalertsen. In de stad zijn er rijstmolens, zaagmolens, olieraffinaderijen, en staal, ijzer en kopersmelterijen.

Etymologie[bewerken]

Yangon (ရန်ကုန်) is een combinatie van de woorden yan (ရန်) en koun (ကုန်), welke respectievelijk "vijanden" en "opraken" betekenen. Het kan ook vertaald worden als "einde van de strijd". "Rangoon" komt hoogstwaarschijnlijk van de Britse imitatie van de uitspraak van "Yangon" in het Arakanese dialect, als [rɔ̀ɴɡʊ́ɴ].

Geschiedenis[bewerken]

Vroege geschiedenis[bewerken]

Rangoon werd in het begin van de 6e eeuw (tussen 1028 en 1043) gesticht als Dangon door de Mon.[3][4] In die tijd was het een klein vissersdorpje, rondom de Schwedagonpagode. In 1755 veroverde koning Alaungpaya Dagon, en noemde het toen Yangon. Het was tijdens de twee jaar durende oorlog tussen Engeland en Myanmar Brits grondgebied. Na de oorlog, werd het weer eigendom van de Birmanen.[5] In 1841 werd de stad verwoest door een stadsbrand.[5]

Rangoon tijdens de kolonisatie[bewerken]

Tijdens de tweede Brits-Birmaanse oorlog, nam Engeland heel Laag-Myanmar in en daarbij ook Rangoon. Tijdens deze kolonisatie veranderden ze het in het commerciële en politieke centrum van Brits-Myanmar. Na de Indiase opstand van 1857 werd Bahadur Shah II, de laatste leider van het Mogolrijk, naar Rangoon gestuurd om daar te wonen. Gebaseerd op een ontwerp van Lt. Alexander Fraser, bouwden de Britten een geplande stad met een dambordpatroon op deltaland. Het grensde in het oosten aan de Pazundaungkreek en in het westen aan de Rangoonrivier. Rangoon werd de hoofdstad van heel Brits-Myanmar toen de Britten ook Opper-Myanmar hadden veroverd in de derde Brits-Birmaanse oorlog van 1885. In de jaren 1890 kwamen er wijken bij ten noorden van het Kandawgyimeer en het Inyameer.[6] De Britten openden ook een ziekenhuis en de Universiteit Rangoon.

Voor de Tweede Wereldoorlog was 55% van de 500.000 inwoners Indiaas, Zuid-Aziatisch en ⅓ was Bamar. De Karen, Chinezen en Britten maakten deel uit van de rest.[7]

Rangoon werd de hoofdstad van de Birmese Unie op 4 januari 1948, de dag dat Myanmar onafhankelijk werd van Engeland.

Rangoon in het heden[bewerken]

Kort na de onafhankelijkheid van Myanmar in 1948, werden vele koloniale namen van straten, parken en plaatsen veranderd naar nationalistische Myanmarese namen. In 1989 veranderde de militaire dictatuur de Engelse transliteratie van ရန်ကုန် in "Yangon". Dit deden ze ook met vele andere plaatsnamen in Myanmar.

Sinds de onafhankelijkheid is Rangoon ook naar buiten gegroeid. Er werden satellietsteden gebouwd zoals, Thaketa, Noord-Okkalapa, Zuid Okkalapa, Hlaingthaya, Shwepyitha en Zuid-Dagon.[5] Tegenwoordig beslaat Groot Rangoon een gebied ten grote van bijna 600 km².[8]

Tijdens het isolationistische regime van Ne Win (1962—'88) verslechterde de infrastructuur van Rangoon door slecht onderhoud, waardoor het niet op gelijke tred met de groeiende bevolking kon meegroeien. In de jaren '90 trok het meer open marktbeleid binnen- en buitenlandse investeringen, waardoor een zekere mate van moderniteit aan de infrastructuur van de stad kon worden toegevoegd. Sommige bewoners van de binnenstad moesten gedwongen verhuizen naar de nieuwe satellietsteden. Veel gebouwen uit de koloniale periode werden gesloopt om plaats te maken voor hotels, kantoorgebouwen en winkelcentra,[9], waardoor het stadsbestuur in 1996 ongeveer tweehonderd gebouwen op de lijst met stadserfgoed van Rangoon moest zetten.[10]

Grote bouwprojecten hebben geleid tot zes nieuwe bruggen en vijf snelwegen die naar het industriële achterland leiden.[11][12] Toch leeft een groot deel van Rangoon zonder fundamentele gemeentelijke diensten zoals, het hele etmaal elektriciteit en een frequente afval ophaaldienst.

Rangoon is meer autochtoon Myanmarees geworden sinds de onafhankelijkheid. Na de onafhankelijkheid vertrokken veel Zuid-Aziaten en Britse Myanmarezen uit het land. Tijdens het xenofobische regime van Ne Win vertrokken er nog veel meer Zuid-Aziaten onder druk.[7] Er bestaan niettemin nog steeds tamelijk grote gemeenschappen van Zuid-Aziaten en Chinezen in Rangoon.

De stad was het centrum van grote protesten in 1974, 1988 en 2007 tegen de overheid.[13]

In november 2005 wees de militaire overheid Naypyidaw, een geplande stad 320 km ten noorden van Rangoon, aan als de nieuwe bestuurlijke hoofdstad en verplaatste vervolgens een groot deel van de overheid naar de nieuwe stad. Hoe dan ook blijft Rangoon de grootste stad en het belangrijkste commerciële centrum van Myanmar.

In mei 2008 werd Rangoon door cycloon Nargis getroffen. Terwijl er maar enkele slachtoffers te betreuren waren, was driekwart van de infrastructuur en industrie van Rangoon vernield of beschadigd. De schade werd geschat op US$800.000.000.[14]

Stadsbeeld[bewerken]

Kaart van Rangoon
Zonsopgang in Rangoon

Tot halverwege de jaren '90 bleef het grondgebied van Rangoon voornamelijk beperkt tot het schiereiland tussen de drie rivieren. Mensen trokken naar de stad, maar de stad groeide niet in omvang. Vanaf halverwege de [1980-1989|jaren '80]] begon de stad uit te breiden tot waar nu het vliegveld ligt.

Architectuur[bewerken]

Het centrum staat bekend om de bladerrijke boulevards en de fin de siècle architectuur.[15] De voormalig Britse koloniale hoofdstad heeft de meeste gebouwen uit de koloniale periode in Zuidoost-Azië.[16] Het centrum bestaat voornamelijk nog uit vervallen koloniale gebouwen. Het voormalig hooggerechtshof, de voormalige gebouwen van het secretariaat en enkele hotels zijn goede voorbeelden van een vervlogen tijdperk. De meeste gebouwen in de binnenstad uit dit tijdperk zijn vier verdiepingen tellende residentiële en commerciële gebouwen. Ondanks hun imperfecte staat, blijven de gebouwen zeer gewild en duur.

In 1996 introduceerde het Stadsontwikkelingscomité Rangoon een stadserfgoedlijst met daarin opgenomen: oude gebouwen en bouwwerken die niet verbouwd kunnen worden of afgebroken worden zonder toestemming.[17] In 2012 werd er een vijftigjarig surséance opgelegd op het slopen van gebouwen die ouder dan vijftig jaar zijn.[18] De Erfgoed Stichting Rangoon, opgericht door Thant Myint-U, heeft als doelstelling, het creëren van erfgoedzones in het centrum van Rangoon en het werven van investeerders, zodat de gebouwen voor commerciële doeleinden gerenoveerd kunnen worden.[18]

Bestuur[bewerken]

Rangoon wordt bestuurd door het Stadsontwikkelingcomité van Rangoon (ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ; YCDC). YCDC bemoeit zich ook met de planologie van de stad.[19] De stad is onderverdeeld in vier districten, met daar onder in totaal 33 townships. De huidige burgermeester van Myanmar is Hla Myint. Elk township wordt bestuurd door een comité van de leiders van het township, wie beslissingen maken over de verfraaiing en infrastructuur. Myo-thit (satellietsteden) vallen buiten deze regeling.

Townships[bewerken]

Centrum Ahlon Township · Bahan Township · Dagon Township · Kyauktada Township · Kyimyindaing Township · Lanmadaw Township · Latha Township · Pabedan Township · Sanchaung Township · Seikkan Township
Oostelijk district Botataung Township · Dagon Seikkan Township · East Dagon Township · North Dagon Township · North Okkalapa Township · Pazundaung Township · South Dagon Township · South Okkalapa Township · Thingangyun Township
Noordelijk district Hlaing Township · Hlaingthaya Township · Insein Township · Kamayut Township · Mayangon Township · Mingaladon Township · Shwepyitha Township · Yankin Township
Zuidelijk district Dala Township · Dawbon Township · Mingala Taungnyunt Township · Seikkyi Kanaungto Township · Tamwe Township · Thaketa Township
Townships buiten de stad van Rangoon Cocokyun Township · Hlegu Township · Hmawbi Township · Htantabin Township · Kawhmu Township · Kayan Township · Kungyangon Township · Kyauktan Township · Taikkyi Township · Thanlyin Township · Thongwa Township · Twante Township

Transport[bewerken]

Rangoon is het belangrijkste binnenlandse en internationale centrum voor lucht-, spoor-, en grondtransport.

Lucht[bewerken]

De Internationale Luchthaven Rangoon ligt 19 km van het centrum verwijderd en is de belangrijkste toegangspoort van het land voor binnenlandse en internationale vliegreizen. Het heeft directe vluchten naar grote steden in Azië: Dhaka, Hanoi, Ho Chi Minhstad, Hong Kong, Tokio, Peking, Seoul, Guangzhou, Taipei, Bangkok, Kuala Lumpur, Kunming en Singapore. Hoewel nationale luchtvaartmaatschappijen vluchten naar twintig binnenlandse bestemmingen aanbieden, wordt er vooral naar toeristische bestemmingen zoals, Pagan, Mandalay, Heho, Thandwe en de hoofdstad Naypyidaw.

Spoorwegen[bewerken]

Centraal Station Rangoon is het belangrijkste kopstation van de Birmaanse Spoorwegen.

De Circulaire Spoorweg Rangoon is een 45,9 km lang forensisch spoorwegnet, dat Rangoon met haar randgemeenten verbindt en 39 stations telt. Het spoorwegnet wordt veel gebruikt door de lokale bevolking, met dagelijks ongeveer 150.000 verkochte kaartjes.[20] De populariteit van de spoorlijn is gestegen nadat de overheid in augustus 2007 de subsidies op benzine verlaagde.[20]

Bussen en auto's[bewerken]

Rangoon heeft 4456 km aan autowegen, inclusief onverharde wegen anno 2011. Veel van de wegen zijn in slechte toestand en niet breed genoeg om het toenemende aantal personenauto's te accommoderen.[21] De overgrote meerderheid Rangonezen kan zich geen auto veroorloven en moet een beroep doen op een uitgebreid netwerk van bussen om zich te vervoeren. Meer dan 300 vervoersmaatschappijen exploiteren circa 6300 overvolle bussen in Rangoon, welke dagelijks 4,4 miljoen passagiers vervoeren.[8][22] Alle bussen en 80% van de taxi's rijden op CNG, volgens het regeringsbesluit van 2005 om kosten te besparen op de import van olie.[23] Snelwegbussen die naar andere steden rijden, vertrekken vanaf busstations in Rangoon.[24]

Vervoer in Rangoon is zeer duur voor de meeste van haar burgers, zeker omdat er van de overheid per jaar maar een honderdtal auto's geïmporteerd mogen worden in een land met 50 miljoen inwoners.[25] Daarom zijn de prijzen van auto's in Rangoon (en Myanmar) een van de hoogste ter wereld. In juli 2008 kostten de twee meest populaire auto's in Rangoon, een Nissan Sunny Super Saloon uit 1986 en een Toyota Corolla SE Limited uit 1988, respectievelijk $20.000 en $29.000.[26] Een sportauto die voor $50.000 geïmporteerd werd, werd verkocht voor $250.000.[25] Illegaal geïmporteerde auto's zijn goedkoper, vaak ongeveer de helft goedkoper dan legaal geïmporteerde auto's. Niettemin stijgt het autogebruik in Rangoon aanzienlijk, wat gezien wordt als een stijgende welvaart. Dit zorgt wel al voor veel file's in de straten van Rangoon, omdat er nauwelijks snelwegen aanwezig zijn. In 2011 had Rangoon ongeveer 300.000 geregistreerde auto's en een onbekend aantal ongeregistreerde auto's.[21]

Binnen de grenzen van Rangoon is het verboden om op fietstaxi's, fietsen en motorfietsen te rijden. In mei 2003 werd claxonneren er in zes townships verboden om de geluidshinder te verminderen. Dit verbod werd in april 2004 in heel de stad ingevoerd.[27] Sins februari 2010 is het in sommige townships verboden om buslijnen met pick-up's uit te voeren.[28]

Geografie[bewerken]

Rangoon ligt ter hoogte van het convergentiepunt van de Rangoonrivier en de Bagorivier, ongeveer 30 km van de Golf van Martaban vandaan op 16°48' Noord, 96°09' Oost. De standaard tijdzone van Rangoon is UTC+6:30.

Klimaat[bewerken]

Rangoon heeft een typisch moessonklimaat volgens de klimaatclassificatie van Köppen.[29] De stad heeft een lang regenseizoen van mei tot en met oktober en een droogseizoen van november tot en met april.

Weergemiddelden voor Rangoon
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Hoogste maximum (°C) 37,8 38,3 39,4 41,1 40,6 36,7 33,9 33,9 34,4 35,0 35,0 35,6 41,1
Gemiddeld maximum (°C) 33,2 34,5 36,0 37,0 33,4 30,2 29,7 29,6 30,4 31,5 32,0 31,5 32,3
Gemiddelde temperatuur (°C) 25,1 26,9 28,8 30,7 29,2 27,4 26,9 26,9 27,3 27,9 27,2 25,3 27,5
Gemiddeld minimum (°C) 17,9 19,3 21,6 24,3 25,0 24,5 24,1 24,1 24,2 24,2 22,4 19,0 22,6
Laagste minimum (°C) 12,8 13,3 16,1 20,0 20,6 21,7 21,1 20,0 22,2 21,7 16,1 12,8 12,8
Neerslag (mm) 5 2 7 15 303 547 559 602 368 206 60 7 2.681
Regendagen (dag) 0,2 0,2 0,4 1,6 12,6 25,3 26,2 26,1 19,5 12,2 4,8 0,2 129,3
Relatieve luchtvochtigheid (%) 62 66 69 66 73 85 86 87 85 78 71 65 74,5
Bron: (en) Yangon: Climate Geraadpleegd op 9 april 2015

Demografie[bewerken]



Rangoon is verreweg de stad met de meeste inwoners in Myanmar, alhoewel er sinds 1983 geen officiële volkstellingen meer zijn gedaan. Een schatting van de Verenigde Naties[1] schatte de bevolking in 2010 op 4,35 miljoen en het United States Department of State[30] schatte het aantal in 2009 op 5,5 miljoen inwoners.

Stedenband[bewerken]

Geboren en overleden[bewerken]

Geboren[bewerken]

Overleden[bewerken]

Galerij[bewerken]

Uitzicht op Rangoon vanaf een rivieroever
Uitzicht op Rangoon vanaf een rivieroever
Panorama in het centrum van Rangoon
Panorama in het centrum van Rangoon
Bronnen, noten en/of referenties

Vertaling


Referenties

  1. a b c (en) United Nations World Urbanization Prospects revision 2007. Verenigde Naties
  2. (nl) Buitenlandse aardrijkskundige namen. Taaladvies.net Geraadpleegd op 9 april 2015
  3. (en) Smith-Forbes, Charles James Forbes, Legendary History of Burma and Arakan, The Government Press, 1882, p. 20
  4. (en) Harvey, G. E., History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824, Frank Cass & Co. Ltd, Londen, 1925, p. 368
  5. a b c (en) Kyaw Kyaw, Megacity yangon: transformation processes and modern developments, Lit Verlag ISBN 3-8258-0042-3.
  6. (en) Yangon Summary Review and Analysis. Bookrags.com (17 oktober 2005) Geraadpleegd op 9 april 2015
  7. a b (en) Tin Maung Maung Than, Indian Communities in Southeast Asia - Some Aspects of Indians in Rangoon, Institute of Southeast Asian Studies, 1993, p. 585–587 ISBN 9789812304186.
  8. a b (17–19 maart 2008). Third Regional EST Forum: Presentation of Myanmar (Ministerie van Transport, Myanmar: Singapore)​.
  9. (en) Blair, Edward. Beyond Rangoon. The Irrawaddy (1 mei 2006)
  10. (en) Special Report (4 november 2001)
  11. (en) Zaw Htet. Pioneering FMI City ‘the best in Yangon’. The Myanmar Times Geraadpleegd op 13 april 2015
  12. (en) Kyi Kyi Hla. Ngamoeyeik Bridge (1 februari 2001) Geraadpleegd op 13 april 2015
  13. (en) Burma Human Rights Yearbook 2007 (2007) Geraadpleegd op 13 april 2015
  14. (en) Ye Lwin. Long road back for industrial recovery. The Myanmar Times (14 juli 2008)
  15. (en) Wright, Tom. Asia's Lost Treasure Trove. WSJ Weekend Journal (23 januari 2009)
  16. (en) Martin, Steven. Burma maintains bygone buildings. BBC News (30 maart 2004) Geraadpleegd op 13 april 2015
  17. (en) Kennedy, Phoebe. Colonial past could be the saving of Rangoon. The Independent (20 februari 2011) Geraadpleegd op 15 april 2015
  18. a b (en) Robinson, Gwen. Myanmar pushes to save colonial buildings. Financial Times (9 maart 2012) Geraadpleegd op 15 april 2015
  19. (en) Yangon. Asian Network of Major Cities 21 Geraadpleegd op 10 april 2015
  20. a b (en) Yeni. The Railway Bazaar. The Irrawaddy (30 januari 2008) Geraadpleegd op 10 april 2015
  21. a b (my) (18 december 2011). Discussion on a 30-Year Development Plan for Yangon (Eleven Media Group).
  22. Yan Naing Hein. First private bus line in Yangon launched (The Myanmar Times).
  23. (en) Wai Moe. Rangoon Commuters Afraid of Gas Explosions. The Irrawaddy (14 oktober 2008)
  24. (en) Getting Around Yangon. Myanmar's Net Geraadpleegd op 10 april 2014
  25. a b (en) red. Burmese Economy Is an Obstacle to Aid. The New York Times (29 mei 2008)
  26. (en) Kean, Thomas. Clash of the titans on streets of Yangon. The Myanmar Times (2 juni 2008)
  27. (en) Shwe Yinn Mar Oo. Vehicle horn penalties increased. Myanmar Times (10 december 2007) Geraadpleegd op 10 april 2015
  28. (en) Nay Nwe Moe Aung. Authorities ban light truck buses in downtown areas. Myanmar Times (24 februari 2010) Geraadpleegd op 10 april 2015
  29. (en) Peel, M. C. (2007). Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification. Hydrol. Earth Syst. Sci. 11: 1633–1644 . ISSN:1027-5606. DOI:10.5194/hess-11-1633-2007.
  30. (en) Background note: Burma. United States Department of State Geraadpleegd op 10 april 2015
  31. (en) Nwe Nwe Aye en Wai Phyo Myint. "Yunnan keen to boost economic, trade ties", The Myanmar Times, 30 mei 2005.
  32. (en) Nanning and Yangon Become Sister Cities. Stadsbestuur van Nanning (18 juli 2009)
  33. (en) Archived News (14/03/2012) : Myanmar, Vietnam Step Up Economic Cooperation (14 maart 2012) Geraadpleegd op 9 april 2015

Externe links

Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Rangoon.