Raponsje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De prins vraagt Raponsje haar haren te laten zakken
De heks klimt via de haren omhoog.
De prins vindt Raponsje en de tweeling

Raponsje of Rapunzel is een sprookje uit Kinder- und Hausmärchen, de verzameling van de gebroeders Grimm, met als nummer KHM12.

Het sprookje is in Nederland, België en Suriname niet zo bekend als in de Angelsaksische landen.

Het verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.
Rapunzel omslag.gif

De moeder van Raponsje ziet tijdens haar zwangerschap raponsjes, een soort veldsla, in de tuin van de buurvrouw en laat haar man die stelen. Als hij betrapt wordt, belooft hij de buurvrouw, een heks, het ongeboren kind. Dat blijkt een meisje en wordt direct na de geboorte meegenomen door de heks, als ze twaalf jaar wordt sluit de heks haar op in een hoge toren.

De heks kan alleen bij Raponsje (de naam van het meisje) komen langs het haar, dat zo lang is dat het tot aan de grond reikt. Later lukt het een prins, door haar gezang gelokt, ook naar boven te klimmen. Als de heks daarachter komt, wordt het haar van Raponsje afgeknipt en wordt ze verbannen naar een woestenij.

De heks wacht de prins in de toren op, die schrikt en valt uit de toren in een doornstruik, waarop hij blind wordt. Zo dwaalt hij door de wereld en komt op een dag Raponsje tegen. Haar tranen laten hem weer zien, ze heeft inmiddels een tweeling (een jongen en een meisje) ter wereld gebracht.

De prins neemt zijn familie dan mee naar zijn eigen rijk.

Achtergronden bij het verhaal[bewerken]

  • Al in de Griekse mythologie kwam een soortgelijk verhaal voor, ook Danaë werd zwanger ondanks haar opsluiting in een toren.
  • Het sprookje komt uit Kleine Romane van Friedrich Schulz, 1790.
  • Verwante verhalen zijn Petrosinella uit de Pentamerone en de Oudnoorse sage van de Elfenkoning.
  • Raponsje wordt net als Repelsteeltje (KHM55) gezien als een verhaal over het volwassen worden. Met twaalf werd men als vrouw in het verleden als zodanig gezien. Als men trouwde werden de haren geknipt.
  • Er bestaat een plant, rapunzelklokje met een eetbare stengel, die mogelijk het plantje is waar in het sprookje naar verwezen wordt. Een andere benaming voor de plant is repelsteeltje, zie ook het gelijknamige sprookje Repelsteeltje (KHM55).
  • Het sprookje is nu gekuist, om als kinderverhaal geschikt te zijn. Raponsje verraadt zich door te vragen waarom de heks zoveel zwaarder is dan de prins, om naar boven te trekken. In eerdere versies verraadde de prinses zich door te vragen waarom haar kleding steeds strakker ging zitten, na de bezoeken van de prins (zwangerschap).
  • Ook in Van de wachtelboom (KHM47) wordt een zwangerschap symbolisch beschreven.
  • De heks was in eerdere drukken een fee.
  • De heks heet in oudere versies Frau Gothel, wat peettante betekent.
  • Het wonen in de toren of bovenkamer, vergelijk Doornroosje (KHM50), kan gezien worden als het ontdekken van het denken.
  • Ouders die hun kind geven om aan een kortetermijnbehoefte te voldoen komen ook voor in Repelsteeltje (KHM55) en De waternimf in de vijver (KHM181).
  • Overhaast iets beloven wat diegene bij thuiskomst het eerste tegemoet komt, komt voor in het bijbelverhaal Richteren 11 (over Jefta), De zingende springende leeuwerik (KHM88), De koning van de gouden berg (KHM92), Hans mijn egel (KHM108). Ook komt het thema voor in de kindersage De drie groene twijgen (KHM206) en in Het meisje zonder handen uit Sprookjes uit de Lage Landen.
  • In De geduldsteen worden twee jongens en een meisje geboren, de moeder wordt beschuldigd van kindermoord en de vader ziet pas laat zijn vergissing in. Dit komt ook voor in Het kind van Maria (KHM3).
  • In de Ramayana wordt Sita meegenomen door Ravana. Als ze door Rama en zijn broer Lakshmana wordt bevrijd, wordt er getwijfeld aan haar eerbaarheid. Lakshmana raakt dodelijk gewond en kan alleen genezen worden met een speciaal kruid wat op de Himalaya groeit, Hanuman neemt dan de hele berg mee en Lakshmana wordt genezen. In enkele versies van het verhaal verstoot Rama Sita. Sita werpt zich op de brandstapel, maar wordt door Agni gespaard. Toch verstoot Rama haar, omdat ze veertien jaar in de harem van een ander heeft gewoond. Ze bevalt van een tweeling en pas veel later, als Sita al gestorven is, ontdekt Rama zijn eigen zonen in de wildernis en beseft dat Sita hem altijd trouw is gebleven.

Trivia[bewerken]

Afbeeldingen[bewerken]

Assepoester · Berenpels · Bontepels · Broertje en zusje · Bruidskeuze · De anjer · De arme en de rijke · De arme jongen in het graf · De arme molenaarsknecht en het katje · De bijenkoningin · De boden van de dood · De boer en de duivel · De Bremer stadsmuzikanten · De broodkruimels op de tafel · De bruiloft van vrouw Vos · De dood als peet · De dood van het hennetje · De dorsvlegel uit de hemel · De drie broers · De drie gelukskinderen · De drie handwerksgezellen · De drie heelmeesters · De drie luiaards · De drie mannetjes in het bos · De drie slangenbladeren · De drie spinsters · De drie talen · De drie veren · De drie vogeltjes · De drie zwarte prinsessen · De duivel en zijn grootmoeder · De duivel met de drie gouden haren · De duur van het leven · De ganzenhoedster · De ganzenhoedster aan de bron · De gauwdief en zijn meester · De geest in de fles · De geschenken van het kleine volkje · De gestolen duit · De glazen doodskist · De goede ruil · De gouden gans · De gouden sleutel · De gouden vogel · De goudkinderen · De Grafheuvel · De groente-ezel · De haas en de egel · De hanenbalk · De hazelaar · De heldere zon brengt het aan het licht · De hemelse bruiloft · De hoefnagel · De hond en de mus · De huishouding · De ijzeren kachel · De jonge reus · De jood in de doornstruik · De kabouters · De kikkerkoning · De kleermaker in de hemel · De koning van de gouden berg · De koningszoon die nergens bang voor was · De korenaar · De kristallen bol · De laarzen van buffelleer · De luie spinster · De maan · De meesterdief · De mus en zijn vier kinderen · De ondankbare zoon · De oude bedelares · De oude grootvader en zijn kleinzoon · De oude Hildebrand · De oude Rinkrank · De oude Sultan · De oude vrouw in het bos · De peetoom · De raaf · De raap · De ransel, het hoedje en het hoorntje · De rattenvanger van Hamelen · De reus en de kleermaker · De roerdomp en de hop · De roetzwarte broer van de duivel · De roversbruidegom · De schol · De schrandere knecht · De sterrendaalders · De stukgedanste schoentjes · De trommelslager · De trouwe Johannes · De twaalf broeders · De twaalf jagers · De twaalf luie knechten · De twee gebroeders · De twee koningskinderen · De twee reisgezellen · De uil · De verstandige boerendochter · De verstandige lieden · De vier kunstvaardige broers · De volleerde jager · De vos en de ganzen · De vos en de kat · De vos en de moeder van zijn petekind · De vos en het paard · De ware bruid · De waternimf · De waternimf in de vijver · De witte slang · De witte en de zwarte bruid · De wolf en de mens · De wolf en de vos · De wolf en de zeven geitjes · De wonderlijke speelman · De zes dienaren · De zes zwanen · De zeven Zwaben · De zeven raven · De zingende springende leeuwerik · De zoete pap · Dokter Weetal · Doornroosje · Duimendik · Duimpje de wereld in · Eenoogje, tweeoogje en drieoogje · Eva's ongelijke kinderen · Frieder en Katherliesje · Gelukkige Hans · Hans en Grietje · Hans viert bruiloft · Hans-mijn-egel · Hazekebruid · Het aardmanneke · Het blauwe licht · Het boerke · Het boerke in de hemel · Het boshuis · Het dappere snijdertje · Het doodshemdje · Het eigenzinnige kind · Het ezeltje · Het gedierte van de Heer en de Duivel · Het gespuis · Het herdersjongetje · Het huishouden van kat en muis · Het kind van Maria · Het lammetje en het visje · Het leugensprookje uit Ditmar · Het mannetje dat jong gegloeid werd · Het meisje zonder handen · Het meiske van Brakel · Het mooie Katrinelletje en Pief Paf Poltrie · Het raadsel · Het snuggere snijdertje · Het sprookje van Luilekkerland · Het water des levens · Het winterkoninkje · Het winterkoninkje en de beer · Het zingende botje · IJzeren Hans · Jonkvrouw Maleen · Jorinde en Joringel · Klitten · Klosje, schietspoel en naald · Knappe Elsje · Knoest en zijn drie zonen · Koning Lijsterbaard · Lief en leed samen delen · Luie Hein · Luisje en Vlootje · Magere Liesje · Meester Priem · Meneer Korbes · Met z'n zessen de hele wereld rond · Op reis gaan · Raadselsprookje · Raponsje · Repelsteeltje · Roodkapje · Simeliberg · Slangensprookje · Slimme Grietje · Slimme Hans · Sneeuwwitje · Sneeuwwitje en Rozerood · Speelhans · Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen · Sterke Hans · Strohalm, kooltje vuur en boontje · Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak · Trouwe Ferdinand en Ontrouwe Ferdinand · Van de visser en zijn vrouw · Van de wachtelboom · Van het muisje, het vogeltje en de braadworst · Vleerkens vogel · Vogel Grijp · Vondevogel · Vrijer Roland · Vrolijke Frans · Vrouw Holle · Vrouw Trui