Recht en Rechtvaardigheid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Recht en Rechtvaardigheid
Prawo i Sprawiedliwość wordmark.svg
Functiehouders
Partijleider Jarosław Kaczyński
Algemene gegevens
Opgericht 13 juni 2001
Actief in Polen
Hoofdkantoor ul. Nowogrodzka 84/86
02-018 Warschau
Richting Rechts
Ideologie Sociaal-conservatisme, nationaal-conservatisme
Europese fractie ECH
Website www.pis.org.pl
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Recht en Rechtvaardigheid (Pools: Prawo i Sprawiedliwość, afgekort PiS) is een Poolse rechtse politieke partij, opgericht in 2001 door de tweelingbroers Kaczyński. Lech Kaczyński was president van Polen van 2005 tot zijn dood in 2010, Jarosław Kaczyński was premier van Polen van 14 juli 2006 tot 9 november 2007.

Politieke standpunten[bewerken]

PiS is vóór:

  • harde straffen voor misdaden tegen lichamelijke integriteit en vermogensdelicten.
  • de strijd tegen corruptie
  • integratie in de Europese Unie onder voor Polen gunstige voorwaarden.
  • het in stand houden van het gratis basis- en voortgezet onderwijs en de gratis gezondheidszorg
  • openbaarmaking van de namen van mensen die gewerkt hebben als geheim agent ten tijde van de Volksrepubliek Polen en een doorlichting van het verleden van personen met een publieke functie, zoals professoren
  • herinvoering van de doodstraf
  • verruiming van de bevoegdheden van de president en een verkleining van beide kamers van het parlement
  • behoud van sociale zekerheid
  • Ze was vóór het sturen van Poolse militairen naar de oorlog in Irak, en is tegen terugtrekking van de troepen. Ze is vóór sterke banden met de Verenigde Staten op militair en politiek gebied.

De partij is tegen legalisering van abortus, euthanasie, softdrugs, het homohuwelijk en geregistreerd partnerschap.

In het algemeen volgt de partij de lijn van de katholieke kerk, maar wijkt daarvan vaak af als de publieke opinie anders beslist.

Geschiedenis[bewerken]

PiS is in 2001 opgericht door de eeneiige tweeling Kaczyński. Lech Kaczyński had grote populariteit verworven als minister van Justitie in 2000. In de parlementsverkiezingen van 2001 verwierf de partij 44 van de 460 zetels (9,5% van de stemmen).

Voor lokale en regionale verkiezingen in 2002 ging PiS in de meeste woiwodschappen een coalitie aan met Burgerplatform (PO) onder de naam POPiS. Deze coalitie behaalde slechts 16% van de stemmen, wat deels te wijten was aan een gebrekkige campagne. Kiezers van beide partijen hadden bovendien zo'n aversie tegen de andere coalitiepartij dat veel van hen op een geheel andere partij stemden. Bij deze verkiezingen werd Lech Kaczyński president van Warschau.

Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement van 2004 eindigde de partij als derde, met 12,6% van de stemmen en 7 van de 54 Poolse zetels in het parlement. Ze werd lid van de Unie voor een Europa van Nationale Staten.

In 2004 en 2005 gaven peilingen de partij een tweede of derde plaats, met het Burgerplatform op de eerste. In de Poolse parlements- en presidentsverkiezingen van 2005 kwam de PiS echter als grootste partij uit de bus met 27% van de stemmen en 49 van de 100 zetels in de Senaat. Algemeen werd aangenomen dat er een coalitie zou komen van PiS en PO, maar tijdens de campagne voor de parlementsverkiezingen en de presidentsverkiezingen van twee weken later waren de tegenstellingen en rivaliteit zo gegroeid, dat een samenwerking niet meer mogelijk was. Lech Kaczyński werd president met 54% van de stemmen. Uiteindelijk vormde de PiS in november 2005 een minderheidsregering onder leiding van Kazimierz Marcinkiewicz met steun van de populistische partijen Liga van Poolse Gezinnen (LPR) en Samoobrona (Zelfverdediging).

In juli 2006 diende Marcinkiewicz zijn ontslag in nadat er onenigheid was ontstaan tussen hem en Jarosław Kaczyński. Jarosław vormde hierop een coalitieregering van PiS, LPR en Samoobrona. Hij werd door zijn tweelingbroer Lech geïnstalleerd als minister-president, hoewel hij in verkiezingstijd nog had beloofd dat hij nooit premier zou worden naast zijn broer als president.

In april 2007 stapten uit onvrede over het mislukken van een anti-abortus-amendement voor de grondwet zeven parlementsleden uit de PiS. Onder leiding van Marek Jurek (op het moment van de breuk parlementsvoorzitter) richtten zij een nieuwe partij op, Prawica Rzeczypospolitej (Rechts van de Republiek). Op 13 augustus 2007 viel de regering na vele schandalen, een reeks ontslagen ministers en staatssecretarissen en ruzie tussen de regeringspartijen. De regering-Kaczyński had zich inmiddels ook niet geliefd gemaakt bij de Europese landen en Rusland.

Hoewel PiS bij de Poolse parlementsverkiezingen van 2007 zetels won, werd het de tweede partij en sindsdien is de partij de grootste oppositiepartij in de Sejm.

Bij de vliegtuigramp van 10 april 2010 kwamen vele prominente leden van de PiS om het leven, onder wie president Lech Kaczyński, vicevoorzitter van de Sejm Krzysztof Putra, oud-minister en huidig fractievoorzitter in de Sejm Grażyna Gęsicka, voormalig vicepremier en oud-fractievoorzitter Przemysław Gosiewski, oud-minister Zbigniew Wassermann, de senatoren Janina Fetlińska en Stanisław Zając, alsmede diverse medewerkers van de president, onder wie de oud-ministers Władysław Stasiak en Aleksander Szczygło.

Verkiezingsresultaten[bewerken]

parlementsverkiezingen
Resultaten 2001 2005 2007 2011
Percentage 9,50 26,99 32,11 29,89
Zetels Sejm 44 155 166 157
Zetels Senaat 0/ 15 * 49 39 31
  • 0 senatoren van PiS in het coalitieverband Blok Senat (15 zetels), ondanks dat het daar onderdeel van uitmaakte.

Controversen[bewerken]

  • Leider Lech Kaczyński verbood als president van de hoofdstad Warschau een homodemonstratie. Een pro-katholieke tegendemonstratie werd wel toegestaan.

De Europese Unie heeft Lech Kaczyński gewaarschuwd dat Polen zijn stemrecht zou kunnen verliezen als de president zijn toon niet zou matigen over homoseksuelen of de doodstraf invoert.

  • Voor de verkiezingen, en ook na het vormen van de regering, werd PiS gesteund door het controversiële radiostation Radio Maryja, dat een grote invloed heeft op zeer conservatieve, vaak oudere stemmers. PiS-politici waren enkele keren te gast in de programma's van deze zender en dat leidde tot kritiek van de andere partijen. Radio Maryja en het daaraan gelieerde televisiestation Trwam waren de enige uitgenodigde media bij de ondertekening van het Stabilisatiepact dat PiS, LPR en Samoobrona tekenden op 19 januari 2006 en een minderheidsregering moest gedogen.
  • PiS werd er tijdens de Poolse parlementsverkiezingen van 2007 door tegenstanders van beschuldigd het Centrale Anti Corruptiebureau te misbruiken voor politieke doeleinden.
  • Verkiezingswaarnemers van de OVSE stelden tijdens deze verkiezingen vast dat er bij de publieke omroep verbeteringen zijn aan te brengen aan de verdeling van de aandacht aan de verschillende partijen. PiS was op dat moment de enige regeringspartij.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties