Rechtvaardige onder de Volkeren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wegwijzer naar de tuin van de 'Rechtvaardigen onder de Volkeren'

Rechtvaardige onder de Volkeren, (Hebreeuws: חסיד אומות העולם - Chassid Umot ha-Olam) is een uit de Talmoed afkomstige eretitel die door Israël wordt gegeven aan gojim (niet-Joden) die Joden destijds hebben helpen onderduiken, ontkomen en overleven. De toekenning gebeurt door de leiding van Jad Wasjem, de plaats waar het Joodse volk de slachtoffers van de door Adolf Hitler georganiseerde massamoord op de Joden herdenkt.

Men noemt de titel ook wel Jad Wasjem-onderscheiding voor hulp aan Joden of kortweg Jad Wasjem. De decorandus ontvangt een medaille en een oorkonde met de vermelding van zijn of haar naam. Verder wordt deze naam in Jeruzalem in een muur gebeiteld, in een park gewijd aan de "Rechtvaardige onder de Volkeren".

Geschiedenis[bewerken]

Tussen 1953 en 2009 werden over de hele wereld meer dan 22.000 mensen uit 44 landen als 'Rechtvaardige' door Jad Wasjem erkend, waaronder 5.269 Nederlanders en 1.635 Belgen. Na Polen is Nederland daarmee het land met de meeste onderscheidingen. Nederland laat desondanks ook het grootste sterftepercentage zien binnen de Joodse gemeenschap in West-Europa. Niet meer dan zesentwintig procent van de Nederlandse Joden overleefde de Holocaust. Ook na 2009 worden nog altijd mensen als 'Rechtvaardige' onderscheiden.

In enkele gevallen is de onderscheiding collectief toegekend aan groepen. Bekend zijn onder andere het gehele Deense verzet,[1] het Drentse dorp Nieuwlande[2] en het Franse Le Chambon-sur-Lignon.[3] Verder is de onderscheiding alleen aan individuele personen toegekend. Bekende 'Rechtvaardigen onder de Volkeren' waren paus Johannes XXIII, koningin Elisabeth van België, prinses in Beieren, prinses Alice van Battenberg, de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg, de Italiaanse kardinaal Elia Dalla Costa en de Sudeten-Duitse industrieel Oskar Schindler.

België[bewerken]

1635 onderscheidingen, onder wie:

  • André, Joseph: onderpastoor in Namen, redde talrijke joodse kinderen, inspireerde Eric-Emmanuel Schmitt voor zijn roman L'enfant de Noé.[4]
  • Annaert, Petrus & Isabella: onderdak aan Marie Zelieznikas.[5]
  • Chantraine, Germaine: verstopte soms tot 15 joden in haar huis te St-Pieters-Woluwe.[6]
  • De Win, Jean & Leonie en dochter Mariette: onderdak aan Marie Zelieznikas.[7]
  • Daman-Scaglione, Jeanne: als hoofd van de de school "Nos petits" hielp ze duizenden kinderen onderduiken, begeleidde ze naar hun schuilplaatsen, hielp volwassen vrouwen aan valse papieren en werk als huismeid, en verzamelde inlichtingen over de Duitsers. Haar latere echtgenoot, de literatuur professor Aldo Scaglione vernoemt de "The Aldo and Jeanne Scaglione Prize for Comparative Literary Studies" als eerbetoon naar zijn echtgenote.[8]
  • Kerkhofs, Louis-Joseph, bisschop van Luik: zette zelf in zijn bisdom onderduiknetwerk voor vervolgde joden op vanaf 1942.
  • Maistriau Robert: stopte het transport XX met 2 kompanen waardoor joden konden ontsnappen.[9]
  • Reynders Henri (Dom Bruno), benedictijn: bouwde vanuit de abdij Keizersberg in Leuven een ondergronds netwerk uit en droeg aldus bij tot de redding van bijna 400 joodse kinderen.[10]
  • Smeers, Philomène (Zuster Marie-Véronique): verborg Joodse studentes Simone Suzanne Berman en Ilse Frumer in het klooster.[11]
  • Thiéry, Armand (priester en emeritus hoogleraar experimentele psychologie Katholieke Universiteit Leuven) te Heverlee-Leuven: vrijlating joodse vrouw Grunia Schicharewitch uit Dossinkazerne in 1944 en onderduikhulp aan andere joden.[12]
  • Wallraf Alphonse en echtgenote Schildermans Elisabet: verborgen het Joodse gezin van Abraham Friedman in hun woning te Neerpelt in de loop van 1943. De onderscheiding werd hun toegekend op 5 maart 2013 in het Egmontpaleis in Brussel door de heer Shimon Perez.

Nederland[bewerken]

5.269 onderscheidingen, onder wie:

  • Corrie ten Boom: ontving en herbergde thuis Joodse onderduikers.
  • Kiky Gerritsen-Heinsius: verborg Joodse onderduikers.
  • Miep Gies: hielp de familie Frank in het Achterhuis.[13]
  • Willem Kolff en zijn ex-vouw Janke: voor het bieden van onderdak aan Joodse mensen.
  • Gezina van der Molen: smokkelde tijdens de oorlog Joodse kinderen uit weeshuizen naar veiligheid.
  • Frits Philips: beschermde zijn Joodse werknemers tijdens de Tweede Wereldoorlog.
  • Geertruida Wijsmuller-Meijer (Tante Truus): redde de levens van meer dan 10.000 Joodse kinderen.
  • Jan Zwartendijk: hielp in 1940 als Nederlandse diplomaat in Vilnius honderden Joden vluchten naar Curaçao.
  • William Arnold Egger: redde verscheidene Joodse burgers en is de enige (Nederlandse) Surinamer die (postuum in 2014) de Jad Wasjem-onderscheiding ontving.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. (en) Yadvashem.org, zie voetnoot onder tabel aldaar
  2. (en) Yadvashem.org
  3. (en) Vadvashem.org
  4. (fr) Joseph André
  5. Helden krijgen hoogste eer
  6. Vijfentwintig Belgen krijgen titel "Rechtvaardige der Naties"
  7. Hoogste Israëlische onderscheiding voor Mariette De Win
  8. Portret Jeanne Daman
  9. Robert Maistriau
  10. (fr) Henri Reynders
  11. Belgische religieuze wordt uitgeroepen tot "Rechtvaardige onder de Naties
  12. Thiery Armand
  13. C. Lee, Anne Frank 1929-1945, Bezige Bij, 2012, ISBN 9789460035234