Regoliet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Foto van een voetafdruk in de regoliet op de Maan, gemaakt in 1969 tijdens de Apollo 11-vlucht.

Regoliet is de laag los (ongeconsolideerd), vaak verweerd materiaal aan het oppervlak van een planeet. Het kan bestaan uit brokken gesteente, puin, mineralen en allerlei ander los materiaal. Regoliet ligt bovenop vast, geconsolideerd materiaal, dat bedrock genoemd wordt. De grens tussen de bedrock en de regoliet is het verweringsfront.

De term werd geïntroduceerd door de Amerikaanse scheikundige George P. Merrill in 1897.[1]

Op Aarde[bewerken]

Op Aarde zijn de belangrijkste manieren waarop regoliet ontstaan verwering en biologische processen. Als er veel biologische componenten in een regoliet aanwezig zijn wordt meestal gesproken van "de bodem" in plaats van "de regoliet". Op Aarde vormt de aanwezigheid van regoliet een belangrijke factor voor de aanwezigheid van leven, omdat de meeste planten niet groeien op vast gesteente, en veel dieren zonder los materiaal geen holen of andere schuilplekken kunnen vinden.

De diepte van de bedrock hangt af van het klimaat: in de natte tropen kan het verweringsfront zeer diep komen, tot enkele honderden meters. Op Aarde wordt regoliet verdeeld in drie groepen:

  • Als sprake is van organisch materiaal in de regoliet, of zelfs wortels van planten, spreekt men van een bodem.
  • Als sprake is van recentelijk getransporteerd los materiaal, waar nog geen plantengroei in heeft plaatsgevonden spreekt men van alluvium (door water afgezet materiaal) of colluvium (materiaal onderaan een helling).
  • Als materiaal geheel of gedeeltelijk door chemische verwering los is geraakt spreekt men van een saproliet. Als de verwering alleen in bepaalde breukzones van de bedrock heeft plaatsgevonden noemt men het materiaal ook wel een saprock.

Op andere hemellichamen[bewerken]

Ook op andere planeten, de Maan en zelfs planetoïden komt regoliet voor. Omdat chemische verwering op hemellichamen met een zeer ijle of zelfs zonder atmosfeer erg langzaam verloopt is het belangrijkste proces waarmee regoliet gevormd wordt het inslaan van micrometeorieten en de invloed van kosmische straling. Samen worden deze processen ruimteverwering genoemd. Bij kleine inslagen kan het oppervlak van de planeet genoeg verhit worden om het stof te smelten of vaporiseren. Als het weer stolt vormen er kleine glasdruppeltjes die aan elkaar plakken tot een zogenaamd agglutinaat. Dieper zullen alleen grotere inslagen invloed hebben, hier zijn de brokstukken groter en spreekt men van een inslagbreccie of impactiet. Op Aarde kunnen deze gesteenten ook gevonden worden in en rondom inslagkraters.

Op de Maan kan de regoliet tien tot vijftien meter diep zijn in de hooglanden; en vier tot vijf meter in de maren.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Merrill, G.P.; 1897: Rocks, rock-weathering and soils, MacMillan Company, New York.