Relatieve chronologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Bij archeologisch en historisch onderzoek naar feiten uit het verleden maakt de geschiedschrijver gebruik van bronnen. In verband met de objectiviteitskritiek van de gebruikte bronnen is het van groot belang deze te dateren.

Nu kan het gebeuren dat deze bronnen of getuigenissen niet exact kunnen gedateerd worden (= absolute datering). Ook in dit geval is het toch van belang een relatieve datering te bepalen.

Daarbij werkt men met tijdslimieten of (in het Latijn) termini:

Terminus post quem[bewerken]

Met terminus post quem (ook wel terminus a quo genoemd) bedoelt men de tijdslimiet vanaf waar men kan beginnen rekenen

Voorbeelden:

  • Men kan bewijzen dat de Historia Augusta als bron onder meer het werk van Ammianus Marcellinus heeft gebruikt. Vermits het werk van deze auteur gepubliceerd werd in 392 na Chr., is dat jaar de terminus post quem voor de eindredactie en de publicatie van de Historia Augusta.
  • Als men bij opgravingen in een houten koffertje een muntstuk met de beeltenis van koning Lodewijk XI van Frankrijk aantreft, kan men met zekerheid 22 juli 1461 als terminus post quem voor de vervaardiging van het muntstuk vaststellen, omdat Lodewijk op die datum koning werd. Overigens voor het koffertje geldt dit niet, want dat kan ouder zijn dan 22 juli 1461.

Terminus ante quem[bewerken]

Met terminus ante quem (ook wel terminus ad quem genoemd) bedoelt men de tijdslimiet tot waar men kan rekenen. <

Voorbeelden:

  • Als men bij opgravingen te Pompeï een papyrusfragment ontdekt in de aslaag van de vulkaanuitbarsting van 79 na Chr., dan kunnen wij voor deze bron met zekerheid 24 augustus 79 als terminus ante quem vooropstellen, aangezien de Vesuvius op deze datum uitbarstte.
  • Als uit een niet gedateerde bron terloops blijkt dat koning Karel I van Engeland nog in leven was op het ogenblik dat het getuigenis werd geschreven, dan is 30 januari 1649 de terminus ante quem, aangezien de koning op die datum werd terechtgesteld.