Retorische vraag
Een retorische vraag is een stijlfiguur waarbij een vraag wordt gesteld, waarop men geen antwoord verwacht. Het is de bedoeling dat de ontvanger (toehoorder, lezer) zich aangesproken voelt en instemt met wat de zender (spreker, schrijver) suggereert.
Inhoud |
[bewerken] Voorbeelden
Een retorische vraag heeft de woordvolgorde van een vraag maar de intonatie van een mededelende zin.
- Dominee: "En zijn wij niet allen zondaars?"
- Leraar: "Wie wil later niet goed verdienen?"
- Ellen: "Wie ziet niet wat ik wil?"
De retorische vraag eindigt op schrift wel met een vraagteken, maar de intonatie van zo een vraag laat eerder een uitroepteken horen.
[bewerken] Mening zonder mogelijkheid voor discussie
Een retorische vraag is derhalve eerder een mededeling dan een vraag. Nog enkele voorbeelden die dit duidelijk maken:
- Hoe dom kun je zijn?
- Dat begrijpt toch iedereen?
De steller van de vraag heeft dus eigenlijk geen behoefte over discussie erover[1]. Met de retorische vraag kan dan ook een betoog effectief worden afgesloten. De enige reactie op een retorische vraag is dan ook "Hoe bedoel je dat?". Dan wordt de spreker gedwongen om de retorische vraag uit te leggen en toe te lichten, waarop een discussie kan volgen.
[bewerken] Politiek
Retorische vragen worden in de poltieke discussie eveneens vaak gebruikt. Hieronder twee voorbeelden, over en door Geert Wilders:
- Hassnae Bouazza “Kent Geert Wilders nog enige schaamte, nog ergens enig verlangen naar waarheid en oprechtheid?” [2]
- Geert Wilders over de toenmalige minister Vogelaar: "Denkt de minister van Wonen, Wijken en Integratie echt dat ik geloof, dat ze achterstandswijken kan transformeren in trotse en sterke wijken met een likje verf?"
[bewerken] Miscommunicatie
Een retorische vraag kan miscommunicatie opleveren als de toehoorder (lezer) de bedoeling er van niet begrijpt, zich dus niet aangesproken voelt en de vraag toch probeert te interpreteren. De retorische vraag is immers in feite een al dan niet algemeen aanvaard veronderstelde stelling, dienend ter illustratie van een argument of een redenatie. In minder ingewikkelde bewoordingen is een retorische vraag een vraag waarin het antwoord op precies dezelfde vraag is verwerkt en dus geen antwoord meer behoeft.
