Reuzeninktvis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Reuzeninktvissen
Architeuthissanctipauli.JPG
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Mollusca (Weekdieren)
Klasse: Cephalopoda (Inktvissen)
Onderklasse: Coleoidea
Superorde: Decapodiformes
Orde: Teuthida (Pijlinktvissen)
Onderorde: Oegopsina
Familie: Architeuthidae
Pfeffer, 1900
Geslacht
Architeuthis
Steenstrup, 1857
Soorten

Architeuthis dux
Architeuthis sanctipauli
Architeuthis martensi
?Architeuthis japonica
?Architeuthis kirkii
?Architeuthis physeteris
?Architeuthis hartingii
?Architeuthis stockii

Dood exemplaar Architeuthis-soort, de twee lange voedingstentakels ontbreken. (Nieuw-Zeeland, 1999)
Dood exemplaar Architeuthis-soort, de twee lange voedingstentakels ontbreken. (Nieuw-Zeeland, 1999)
Afbeeldingen Reuzeninktvissen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Reuzeninktvissen op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Met reuzeninktvis of reuzenpijlinktvis wordt een dier van het geslacht Architeuthis aangeduid waarvan de soort Architeuthis dux vermoedelijk het grootste lid is. Mogelijk is dit het grootste ongewervelde dier op aarde, maar de kolossale inktvis (Mesonychoteuthis hamiltoni) wordt vermoedelijk groter.[1] Er is een twintigtal Architeuthis-soorten beschreven[2] maar in wetenschappelijke kringen wordt aangenomen dat het geslacht uit drie soorten bestaat: Architeuthis dux, Architeuthis sanctipauli en Architeuthis martensi.[3]
Over het algemeen is er weinig bekend over reuzeninktvissen. Van de informatie die toch beschikbaar is over de reuzeninktvis is veel afkomstig van overblijfselen van dode exemplaren uit de maaginhoud van gevangen potvissen, exemplaren die worden gevangen in diepzeenetten en aangespoelde overblijfselen.

Kenmerken en lichaamsbouw[bewerken]

Voedingstentakel van een Architeuthis

Bij reuzeninktvissen is er sprake van seksueel dimorfisme: vrouwtjes zijn groter dan mannetjes. Ze bereiken respectievelijk een lengte van 13 meter en 10 meter en een gewicht van 275 kg en 150 kg. De mantel wordt normaal gezien niet langer dan 2,25 meter.[1] Hoewel er enkele reuzeninktvissen van 18 meter lang zijn beschreven, wordt de wetenschappelijke waarde van dergelijke observaties betwist.[4][1] Ruwweg twee derde van de lichaamslengte wordt gevormd door de twee lange voedingstentakels, waarmee de prooi naar de papegaaisnavelachtige bek wordt gebracht.

De ogen van Architeuthis-soorten, soms zo groot als een voetbal, zijn de grootste in het dierenrijk (hoewel de ogen van de kolossale inktvis misschien nog groter worden). Reuzeninktvissen hebben ammoniak- en natriumionen in hun lichaam, door de hoeveelheden van beide af te wisselen kunnen ze hun drijfvermogen regelen.[5] Ze hebben weerhaakjes in hun zuignappen; dit geeft hun voedingstentakels extra grip. Soms kan men op de huid van gevangen potvissen sporen vinden van zuignappen (van reuzeninktvissen) met een diameter van 2 tot 5 cm.

Reuzeninktvissen beschikken net als andere inktvissen over een inktzak en het vermogen om van kleur te veranderen (de normale kleur van de chromatoforen van een reuzeninktvis is rood-bruin).[6][7] Ze hebben echter weinig aan deze vermogens doordat ze zo diep in zee leven dat er erg weinig licht doordringt in hun leefomgeving.

In de maaginhoud van dode Architeuthis-soorten zijn onder andere (vaak niet identificeerbare) resten van vissen, andere inktvissen, kreeftachtigen en tweekleppigen aangetroffen. Maar er zijn ook resten aangetroffen die vermoedelijk afkomstig zijn van Architeuthis-soorten; wellicht doet de reuzeninktvis dus ook aan kannibalisme.[8][9]

Natuurlijke verspreiding[bewerken]

Het is bekend dat deze dieren zich bevinden op diepten tussen de 300 en 1500 meter[3] (misschien nog dieper) en in alle oceanen voorkomen. Ze worden regelmatig gevangen in diepzeenetten en ze vormen het voedsel van onder andere de potvis (Physeter catodon). De aanwezigheid van de reuzenkraak (Enteroctopus dofleini) in magen van de Pacifische sluimerhaai is aangetoond.[10] In de zuidelijke delen van de Indische Oceaan rond Kerguelen is predatie op de Atlantische reuzeninktvis en de kolossale inktvis is aangetoond voor sluimerhaaien, waarbij niet duidelijk is of het de Groenlandse haai of de Pacifische sluimerhaai betreft.[11]

Voortplanting en levenscyclus[bewerken]

Hoe de voortplanting bij reuzeninktvissen precies in zijn werk gaat is onbekend. Autopsies hebben uitgewezen dat mannelijke reuzeninktvissen beschikken over een goed ontwikkelde penis, tot een meter lang. Een hectocotylus is niet aanwezig. Met deze penis brengt het mannetje vermoedelijk zijn spermatoforen (spermapakketjes) in een van de armen van de vrouwelijk reuzeninktvis.

Bij de vrouwelijke reuzeninktvis komen de onbevruchte eieren via de eileider in de mantel terecht waar ze worden opgevangen in een geleiachtige substantie. Zo wordt er een bolvormige ei-massa (ongeveer een halve meter in diameter) gevormd die vermoedelijk via de sifon buiten het lichaam wordt gebracht en daar wordt vastgehouden door de armen van inktvis. Daar zou deze ei-massa door absorptie van zeewater een diameter bereiken van één tot twee meter. Het is echter onbekend hoe de spermatoforen bij de eieren kunnen komen om ze te kunnen bevruchten. Een theorie stelt dat chemicaliën van de ei-massa de 10 cm lange spermatoforen (die als parasieten verblijven in de armen van de vrouwelijke inktvis) activeren zodat ze migreren naar de ei-massa en daar uiteenvallen in afzonderlijke zaadcellen die de eieren kunnen bevruchten. De ei-massa zou dan na de bevruchting worden losgelaten en overgelaten aan de stroming. Vermoedelijk drijven de eieren een drietal weken rond voordat ze uitkomen en worden meegenomen door de stroming naar oppervlaktewateren. Als ze daar 1,5 maal zo groot zijn geworden als toen ze uit het ei kwamen zouden ze weer afdalen naar diepere wateren om hun levenscyclus te voltooien.[3][12]

Eerste waarneming[bewerken]

Tot voor kort had geen enkele wetenschapper de reuzeninktvissen in hun natuurlijke habitat kunnen bestuderen, maar op 30 september 2004 slaagden de Japanse wetenschappers Tsunemi Kubodera en Kyoichi Mori er als eersten in om beelden te maken van een reuzeninktvis in zijn natuurlijke leefomgeving. Op 27 september 2005 maakten ze de resultaten van hun onderzoek en de beelden openbaar in het vakblad Proceedings of the Royal Society.

Het ging om een acht meter lang exemplaar. DNA-onderzoek van een van de voedingstentakels die vast bleef haken aan de camera (die met lokaas was opgesteld op 900 meter diepte in het noorden van de Stille Oceaan) wees uit dat het inderdaad om een Architeuthis-soort ging. De beelden toonden aan dat de reuzeninktvis een veel actievere jager was dan voorheen werd gedacht.[13]

In juli 2012 werd een levende reuzeninktvis van drie meter op camera vastgelegd vlak bij de Japanse Ogasawara-eilanden.[14]

Trivia[bewerken]

  • Aangespoelde overblijfselen van de Architeuthis-soorten en waarnemingen van deze soorten worden vaak gezien als een mogelijke aanleiding tot het mythische monster Kraken.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c O'Shea S. (2003) "Giant Squid and Colossal Squid Fact Sheet". The Octopus News Magazine Online. www.tonmo.com (Versie van 30 januari 2008)
  2. Lijst van beschreven Architeuthis-soorten www.tolweb.org
  3. a b c Norman M. (2000). Cephalopods, a world guide. Conchbooks ISBN 3-925919-32-5
  4. Roper, Clyde F. E. (1998) Architeuthidae Pfeffer 1900. Architeuthis. Giant squids. Versie van 1 januari 1998. in The Tree of Life Web Project, http://tolweb.org/
  5. O'Shea S. (datum onbekend) Architeuthis Buoyancy and Feeding. www.tonmo.com (Versie van 3 februari 2008)
  6. Architeuthis dux, Giant Squid - MarineBio.org. (Versie van 6 februari 2008)
  7. Brunetti N.E. , Ivanovic M.L., Sakai M. en Pascual L.N. (2002) Two new records of giant squid (Architeuthis sp.) from the patagonian region. Revista de Investigación y Desarrollo Pesquero, 15. p. 95-110
  8. B. E. Deagle, S. N. Jarman, D. Pemberton, en N. J. Gales (2005) Genetic Screening for Prey in the Gut Contents from a Giant Squid (Architeuthis sp.). In Journal of Heredity 2005:96(4):417–423. The American Genetic Association.
  9. K.S Bolstad en S. O'Shea (2004) Gut contents of a giant squid Architeuthis dux (Cephalopoda:Oegopsida) from New Zealand waters. New Zealand Journal of Zoology, 2004, Vol. 31: blz 15–21. The Royal Society of New Zealand
  10. Mei-Sun Yang & B. N. Page, 1999. Diet of Pacific sleeper shark, Somniosus pacificus, in the Gulf of Alaska. Fish. Bull. 97:406–409. (en) full text
  11. Y. Cherel & G. Duhamel, 2004. Antarctic jaws: cephalopodprey of sharks in Kerguelen waters. Deep-Sea Research I 51:17–31. (en) full text
  12. O'Shea S. (2003) Architeuthis (Giant Squid) reproduction, with notes on basic anatomy and behavior. www.tonmo.com (Versie 2 februari 2008)
  13. T. Kubodera1 & K. Mori (2005) First-ever observations of a live giant squid in the wild. Proceedings of The Royal Society B, Volume 272 blz 2583–2586
  14. Eerste beelden van mythische reuzeninktvis