Richard Williamson

Richard Williamson (Londen, 8 maart 1940) is een van de vier hulp- of wijbisschoppen van de Priesterbroederschap Sint Pius X, een traditionalistische priesterorganisatie binnen de Rooms-katholieke Kerk. Hij werd op 30 november 1988 door aartsbisschop Marcel Lefebvre tot bisschop gewijd, tegen de uitdrukkelijke wil van paus Johannes Paulus II. Na de wijding werden zowel de consecratoren als de vier wijdelingen door paus Johannes Paulus II, bij motu proprio (Ecclesia Dei) geëxcommuniceerd. Op 21 januari 2009 werd de excommunicatie door paus Benedictus XVI opgeheven; diezelfde dag veroorzaakte een Zweeds interview met Williamson wereldwijde beroering door diens Holocaustontkenning.

Biografie

Williamson werd geboren als zoon uit een Anglicaans gezin. Hij studeerde letteren in Cambridge, werkte als promovendus en docent aan de faculteit Letteren aldaar, en bekeerde zich op zijn dertigste tot het Rooms-katholicisme. Hij werkte lange tijd als docent Engels zowel in zijn geboorteland als in Ghana, waar hij als ontwikkelingswerker ook de reeds hoogbejaarde Albert Schweitzer leerde kennen. In 1970 bekeerde Williamson zich tot het Rooms-katholieke geloof in de kerk van het Oratorium te Londen. In oktober 1972 trad hij toe tot het grootseminarie van de Priesterbroederschap St. Pius X in het Zwitserse dorpje Ecône. Vier jaar later werd hij priester gewijd. Hij werd vervolgens hoogleraar aan hetzelfde seminarie, toentertijd nog geaffilieerd met professoren van de Universiteit van Fribourg. In 1983 werd hij rector van een Engelstalig internationaal priesterseminarie van de Priesterbroederschap in Ridgefield, Connecticut. In 1988 volgde zijn omstreden bisschopswijding door aartsbisschop Marcel Lefebvre en bisschop Antônio de Castro Mayer. Williamson en de zijnen hebben de opgelopen excommunicatie ongeldig verklaard en zijn door blijven gaan met het uitoefenen van hun ambt, het verrichten van wijdingen en sacramenten. In 2003 werd Williamson benoemd tot rector van het Seminario Internacional Nuestra Señora Coredentora (Internationaal grootseminarie van Onze Lieve Vrouw Medeverlosseres) in La Reja, Argentinië, nabij Buenos Aires.

In december 2008 kwam Williamson in opspraak toen hij verklaarde dat het moderne Vaticaan onder invloed van de duivel verkeerde, en dat hij de regering Bush en de Mossad ervan beschuldigde achter de aanslagen op 11 september 2001 te zitten, om daarmee een oorlog te rechtvaardigen.

Ontkenning van de Holocaust

Op 21 januari 2009 gaf Williamson een interview aan de Zweedse televisie waarin hij beweerde dat er "overweldigende bewijzen" zijn dat in de naziconcentratiekampen geen gaskamers hebben gestaan voor het vergassen van mensen. Ook stelde hij dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog geen 6 miljoen, maar "slechts" ten hoogste 300.000 Joden omgekomen waren.. De uitspraken kregen des te meer aandacht, omdat er juist diezelfde dag een decreet was uitgegaan vanwege paus Benedictus XVI waarin de excommunicatie van Lefebvre en zijn vier bisschoppen werd opgeheven. Vanuit de gehele wereld is geschokt gereageerd op de uitspraken van de bisschop, die - in combinatie met de gelijktijdige opheffing van de excommunicatie - de indruk konden wekken op instemming van het Vaticaan te kunnen rekenen. Zowel de Duitse als de Nederlandse bisschoppen distantieerden zich van de uitspraken van Williamson. Een woordvoerder van het Vaticaan meldde dat de opheffing van de excommunicatie geenszins betekende dat het Vaticaan de opvattingen van Williamson deelt. Ook Walter Kasper, president van de Pauselijke Raad ter Bevordering van de Eenheid van de Christenen, nam meteen afstand van de woorden van Williamson. Hij noemde diens uitspraken "onacceptabel en dom" en stelde dat de ontkenning van de Shoah regelrecht indruist tegen het standpunt van de Kerk op dit punt.

Op 27 januari 2009 nam ook de Priesterbroederschap afstand van Williamson. Bisschop Bernard Fellay, hoofd van de Broederschap, schreef aan de paus en aan "alle mensen van goede wil" dat men de bisschop een spreekverbod heeft opgelegd. In de brief vroeg Fellay de paus om vergeving voor de uitspraken van Williamson, die op geen enkele manier de opvattingen van de priesterbroederschap weerspiegelen. Verslaggevers van de Italiaanse krant Corriere della Sera tekenden een dag later uit de mond van Williamson op, dat hij bleef bij zijn beweringen.

Tijdens zijn wekelijkse audiëntie van 28 januari 2009 herinnerde Benedictus XVI aan zijn bezoeken aan Auschwitz en nam hij ondubbelzinnig afstand van ieder negationistische of reductionistische opvatting ten aanzien van de Shoah. Aan zijn 'joodse broeders' bevestigde de paus 'met genegenheid' zijn 'onbetwistbare solidariteit', en verkondigde de onverbrekelijke liefde van het Vaticaan voor het jodendom. Op 30 januari gaf Dario kardinaal Castrillón Hoyos, voormalig prefect van de Congregatie voor de Clerus en voorzitter van de Pauselijke Commissie Ecclesia Dei, de Commissie die de onderhandelingen met de priestebroederschap voert, een interview, waarin hij verklaarde dat niemand binnen de Romeinse Curie op de hoogte was van Williamsons specifieke opvattingen over de Shoah. Hoyos, die het decreet waarmee de excommunicatie ongedaan werd gemaakt persoonlijk ter hand stelde van bisschop Fellay, zei: Toen ik het (door kardinaal Re) ondertekende decreet aan mgr. Fellay overhandigde, wisten we niets van dit interview, het was namelijk precies een dag voor het uitgezonden interview. Het is opmerkelijk dat het Vaticaan de opvattingen van Williamson niet zou hebben gekend. Op het internet circuleren citaten uit een preek die hij in 1989 hield in Canada. Daarin zegt hij onder meer: Joden hebben de Holocaust verzonnen. Overigens schreef Williamson zelf op 28 januari een brief aan Hoyos waarin hij zijn excuses aanbood voor zijn optreden op de Zweedse televisie, maar waarin hij geen afstand nam van zijn uitspraken.

Ontwikkelingen na de opheffing van de excommunicatie

Op 1 februari gaf de voorzitter van de Nederlandse Bisschoppenconferentie, mgr. Ad van Luyn een interview aan het KRO-programma Kruispunt. Daarin zei de bisschop: Er zijn nu moeilijkheden bijgekomen door de uitspraken van Williamson. Het is schandalig, schokkend, cynisch, volkomen onhistorisch, haaks op wat het Vaticaan en de Kerk sindsdien Vaticanum II hebben ontwikkeld. Het is rampzalig wat hier is gebeurd.

Op 4 februari maakte het Vaticaan bekend dat wanneer Richard Williamson niet publiekelijk en op ondubbelzinnige wijze afstand neemt van zijn opvattingen over de Holocaust, hem in de Kerk geen bisschoppelijke taken zullen worden toegewezen. Ook stelde het Vaticaan dat de Priesterbroederschap St. Pius X nog geen officiële goedkeuring had gekregen. Om voor dergelijke goedkeuring in aanmerking te komen dient de Broederschap het Tweede Vaticaans Concilie volledig te erkennen. Ook de volledige aanvaarding van het leergezag van de pausen Johannes XXIII, Paulus VI, Johannes Paulus I, Johannes Paulus II en Benedictus XVI is een 'noodzakelijke voorwaarde' voor kerkelijke erkenning van de Priesterbroederschap.. Het is vrij zeker dat de Broederschap niet aan de eis alle uitkomsten van Vaticanum II te erkennen, zal voldoen. Williamson liet zelf, in een interview met Der Spiegel weten vooralsnog niet van plan te zijn, zijn uitspraken te herroepen. Hij gaf aan eerst de bewijzen te willen bestuderen en meende dat dat nog wel enige tijd kon vergen. In hetzelfde interview uitte Williamson ook kritiek op het Tweede Vaticaans Concilie. Hij stelde dat de Conciliedocumenten voor meerdere uitleg vatbaar zijn, hetgeen geleid heeft tot de theologische chaos, die wij vandaag de dag kennen.

Tijdens een ontmoeting met vertegenwoordigers van Amerikaans-Joodse organisaties, op 12 februari 2009 nam paus Benedictus overigens nogmaals afstand van de beweringen van Williamson. Hij zei:

De haat en minachting voor mannen, vrouwen en kinderen, zoals die tot uiting kwam in de Shoah, was een misdaad tegen de menselijkheid en tegen God. Dit zou iedereen duidelijk moeten zijn, in het bijzonder diegenen die staan in de traditie van de Heilige Schrift, volgens welke ieder mens is geschapen naar het beeld en de gelijkenis van God. Het staat buiten kijf dat iedere poging om deze verschrikkelijke misdaad te minimaliseren of te ontkennen totaal onaanvaardbaar is.

Op 9 februari 2009 was Williamson overigens al door zijn generaaloverste hulpbisschop Bernard Fellay ontslagen als rector van het Argentijnse seminarie. Niet veel later werd bekend dat Williamson in Argentinië is aangeklaagd door de hoofdredacteur van de Argentijnse editie van het Amerikaanse weekblad Newsweek.. Op 19 februari maakten de Argentijnse autoriteiten bekend dat Williamson, die zich kennelijk in Argentinië ophield, binnen tien dagen het land moest verlaten, "omdat er iets met zijn papieren niet in orde zou zijn". Op 25 februari kwam de bisschop aan in Londen; naar verwachting zal hij zich in Groot-Brittannië vestigen, waar Holocaustontkenning nog niet met celstraf bestreden wordt. In september 2009 zond de Zweedse televisie overigens een vervolgreportage uit, waaruit bleek dat het Vaticaan wel degelijk op de hoogte zou geweest zijn van de uitspraken van Williamson, voor men overging tot de opheffing van de excommunicatie, iets wat kort daarna ontkend werd door kardinaal Hoyos.

In het najaar van 2010 werd bekend dat de advocaat van Williamson die Williamson verdedigde in het Duitse proces dat tegen Williamson, was aangespannen vanwege de minimalisering van de Holocaust, zijn werkzaamheden neerlegde. Toen Williamson zich vervolgens verbond aan een advocaat die openlijk sympathiseerde met het neo-nazisme, gebood de overste van de priesterbroederschap hem deze contacten, op straffe van uitstoting uit de broederschap, te verbreken

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties: