Rietorchis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rietorchis
Rietorchis closeup
Rietorchis closeup
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Orde: Asparagales
Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)
Onderfamilie: Orchidoideae
Geslachtengroep: Orchideae
Geslacht: Dactylorhiza (Handekenskruid)
Soort: Dactylorhiza majalis
ondersoort
Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa
(Druce) D.M.Moore & Soó (1978)
Rietorchis
Rietorchis
Afbeeldingen Rietorchis op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa, synoniem: Dactylorhiza praetermissa) is een Europese orchidee van het geslacht Dactylorhiza (handekenskruiden). Het taxon wordt beschouwd als een ondersoort van Dactylorhiza majalis, die vooral voorkomt in vochtige biotopen.

Etymologie en naamgeving[bewerken]

  • Synoniem: Dactylorhiza praetermissa (Druce) Soó 1962, Orchis praetermissa Druce 1914

De botanische naam Dactylorhiza is ontleend aan het Oudgriekse 'dactylos' (vinger) en 'rhiza' (wortel), wat slaat op de gevingerde wortelknollen die alle soorten in dit geslacht hebben.

Majalis is ontleend aan het Latijnse 'maius' (mei), de bloeiperiode van de soort. Praetermissa is de vrouwelijke vorm van het Latijnse 'praetermissus' (over het hoofd gezien), verwijzend naar het feit dat dit taxon lang niet werd onderscheiden en benoemd.

Kenmerken[bewerken]

De rietorchis is een lage overblijvende plant. De bloeiwijze is een aar van maximaal 15 cm. De bloemen zijn tweezijdig symmetrisch. De kleur ervan is rozerood tot paars. De lip bestaat uit drie middenlobben of is gaafrandig en heeft donkerrode stippen of streepjes. De zijslippen wijzen omhoog.

Het blad is lancetvormig. Het is doorgaans wat langer dan dat van de brede orchis (Dactylorhiza majalis subsp. majalis). Het blad kan gevlekt zijn. Een aantal van deze vlekken is dan ringvormig. Er komen ook ongevlekte exemplaren voor. Deze variabiliteit heeft geleid tot een verdere onderverdeling.

De bloeitijd is van eind mei tot half juli.

Voortplanting en levenswijze[bewerken]

De rietorchis verspreidt zich via stoffijn zaad. Voor het overleven als plant is zij aangewezen op een symbiose met een bodemschimmel.

Habitat[bewerken]

De rietorchis groeit op niet te voedselrijke, natte grond met een basische invloed hetzij van het grondwater, hetzij van de bodem zelf. Hij komt voor in veel verschillende biotopen zoals weilanden, kleiputten, bosopslag, moerassen en pioniervegetaties.

Voorkomen[bewerken]

De rietorchis heeft een beperkt verspreidingsgebied. In Engeland, Jutland, Duitsland, de Benelux, Frankrijk en Noord-Italië komt hij voor. In Zwitserland zijn er echter geen meldingen van.

Taxonomie, verwante en gelijkende soorten[bewerken]

De precieze status van dit taxon is onderwerp van discussie en Heukels' Flora van Nederland en de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden zijn hierover niet met elkaar in overeenstemming. Voor de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden is de rietorchis een soort, voor de Heukels een ondersoort van Dactylorhiza majalis. De Flora van België noemt twee ondersoorten: Dactylorhiza praetermissa subsp. praetermissa en Dactylorhiza praetermissa subsp. integrata. Het onderscheid tussen deze twee ondersoorten ligt in de kroonslip die bij de eerste ondersoort breder en meer ingesneden is.

De Heukels noemt nog een aparte variëteit, de gevlekte rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. juniales). Deze variëteit wordt gekenmerkt door ringvormige vlekken op de bladen. De variëteit Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. praetermissa heeft daarentegen geen vlekken op de bladen. De ondersoort Dactylorhiza praetermissa subsp. praetermissa van de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden en de variëteit Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. praetermissa van de Heukels Flora komen dus niet met elkaar overeen.

Bedreiging en bescherming[bewerken]

De soort wordt bedreigd door het verdwijnen van zijn voorkeurshabitat door drooglegging, ingebruikname door de landbouw of bosbouw, en vermesting van vochtige biotopen.

De rietorchis staat op de Vlaamse Rode Lijst van planten en op de lijst van wettelijk beschermde planten in België. In Nederland is de plant ook een wettelijk beschermde plant.

In Frankrijk is de rietorchis beschermd op regionaal niveau.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties