Rijbewijs
Een rijbewijs is een document waarmee een bestuurder van een motorvoertuig kan aantonen dat hij/zij beschikt over voldoende kennis, inzicht en vaardigheid om een motorvoertuig van een bepaalde categorie te kunnen en mogen besturen.
Op het rijbewijs kan men onder andere lezen wie de houder is, waar diegene woont ten tijde van afgifte (bij nieuwe rijbewijzen in creditcardformaat wordt het adres niet meer vermeld) en voor welke categorie voertuigen het rijbewijs geldig is. Het rijbewijs heeft in Nederland de status van legitimatiebewijs, maar men kan zich in regel met een rijbewijs niet identificeren, bijvoorbeeld bij een bank zal men een rijbewijs niet accepteren als identificatiebewijs (ID-bewijs). Het rijbewijs is eigendom van de staat. In België geldt het rijbewijs niet als identiteitsbewijs.
In tegenstelling tot een Nederlandse ID-kaart of een nationaal paspoort is een rijbewijs niet gebonden aan een nationaliteit. Een buitenlander die in Nederland woont kan hier examen doen en daarmee in het bezit komen van een rijbewijs.
Inhoud |
Nederland [bewerken]
Op 1 oktober 2006 werd in Nederland het roze, papieren rijbewijs vervangen door het huidige plastic creditcardformaat. De voornaamste reden was de betere beveiliging tegen fraude en vervalsing. Het beveiligingsniveau van het nieuwe rijbewijs werd vergelijkbaar met die van het Nederlandse paspoort en de identiteitskaart. Bovendien zou Nederland met het nieuwe rijbewijs in de pas lopen met bijna alle EU-lidstaten. Het rijbewijs zou - net zoals de overige identiteitsbewijzen - op een centrale plek worden geproduceerd. [1]
Afgifte van het rijbewijs [bewerken]
In Nederland worden examens voor rijbewijzen afgenomen door het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen en het Bureau Nader Onderzoek Rijvaardigheid. Een rijbewijs wordt afgegeven door de burgemeester van de woonplaats waarin de aanvrager woont en is sinds 1 oktober 1986 tien jaar geldig. Na het zeventigste jaar is het rijbewijs hoogstens vijf jaar geldig. Voor het behalen van het rijbewijs AM moet men tenminste 16 jaar oud zijn. Voor de overige rijbewijzen geldt een minimale leeftijd van 18 jaar, met uitzondering van het rijbewijs AZ, waar de minimale leeftijd 21 jaar bedraagt. Sinds 1 januari 2005 moeten houders van rijbewijs C (vrachtauto´s) en D (autobussen) bij iedere verlenging een medische keuring ondergaan. De keuring moet door een arts van een arbodienst worden gedaan. Deze regel is ingevoerd om te kunnen voldoen aan Europese regelgeving op het gebied van de rijbewijzen. Als men 70 jaar of ouder is, moet bij de verlenging van elk rijbewijstype een medische rijbewijskeuring plaatsvinden.
Wie tijdelijk geen vrachtauto of autobus wil besturen, kan natuurlijk de daarvoor vereiste medische keuring achterwege laten, waarmee hij kosten bespaart. Hij krijgt dan een rijbewijs zonder C- en D-aantekening. Zijn bevoegdheid blijft echter onbeperkt geldig: hij kan op elk moment gekeurd worden en de aantekeningen terugkrijgen.
De kosten van een nieuw rijbewijs verschillen enorm. De prijs van een rijbewijs loopt in 2007 per gemeente uiteen van 21,90 euro tot 60 euro.
Puntenrijbewijs [bewerken]
Het beginnersrijbewijs, vaak ook wel puntenrijbewijs genoemd, is sinds 30 maart 2002 een nieuw type rijbewijs voor beginnende bestuurders.[2] Iemand is een beginnende bestuurder tijdens de eerste vijf jaren na de datum waarop aan hem of haar voor de eerste maal het rijbewijs is afgegeven, voor 16- en 17-jarigen is deze termijn zelfs zeven jaar na verkrijging van een rijbewijs van de bromfietscategorie AM.
Het rijbewijs bevat drie punten. Wanneer de beginnende bestuurder binnen de eerste vijf jaar een met name genoemd verkeersdelict pleegt, raakt hij of zij een punt kwijt. Als men drie punten kwijt is, wordt automatisch het rijbewijs ingevorderd. De bestuurder in kwestie krijgt het rijbewijs niet terug voordat hij of zij een theorie- en praktijkproef succesvol aflegt, die vergelijkbaar is met het gewone rijexamen.
De gedachte achter het puntenrijbewijs is dat de beginnende bestuurder minder snel verkeersdelicten zal plegen, aangezien na drie overtredingen het rijbewijs wordt ingevorderd. Feit is dat bij een groot aantal verkeersongevallen beginnende bestuurders betrokken zijn. Door deze maatregelen hoopt Justitie dat te verminderen.
De verkeersdelicten die zorgen voor een punt aftrek zijn de volgende:
- Algemeen gevaarzettend verkeersgedrag (artikel 5 Wegenverkeerswet);
- Dood of toebrengen van (zwaar) lichamelijk letsel (artikel 6 Wegenverkeerswet)
- Bumperkleven ofwel onvoldoende afstand houden (artikel 19 RVV);
- Overschrijdingen van de maximumsnelheid. Als je op een autosnelweg de maximumsnelheid overschrijdt met meer dan 40 km/uur en op andere wegen met meer dan 30 km/uur;
- Andere overtredingen van de verkeersregels als daarbij letsel of schade is ontstaan.
Voorwaarde voor invordering van het rijbewijs is dat de beginnende bestuurder in die vijf jaar drie van deze verkeersdelicten heeft begaan en daarvoor een bekeuring heeft betaald of door de strafrechter is veroordeeld.
Het voorlopig rijbewijs wordt na het vijfde jaar automatisch omgezet in het definitieve rijbewijs.
Experiment 2toDrive [bewerken]
Vanaf november 2011 wordt in Nederland als experiment met een looptijd van zes jaar 2toDrive ingevoerd. Hierbij mogen jongeren vanaf 16 jaar hun theorie-examen voor rijbewijs B doen, vanaf 16,5 jaar praktijkles gaan volgen en vanaf hun 17de het praktijkexamen afleggen. Slagen ze, dan mogen ze vanaf hun 17de al autorijden. Dit mag alleen als ze rijden met een coach naast zich. Een coach moet minimaal 27 jaar oud zijn en 5 jaar in het bezit zijn van een geldig rijbewijs. Het experiment wordt gestart om de verkeersveiligheid te vergroten. Ervaringen in het buitenland laten zien dat 2toDrive werkt. Proeven in Duitsland tonen aan dat jongeren 30% minder ongevallen en 20% minder overtredingen veroorzaken en minder vaak onder invloed van drank of drugs rijden.
Categorieën [bewerken]
- Rijbewijs AL en C1 is voor motorrijders en vrachtwagenchauffeurs die ten minste 18 jaar waren op het examenmoment en op een lichte motorfiets of lichte vrachtwagen dit examen afleggen en nog geen twee jaar rijervaring.
- Rijbewijs AZ en C is voor motorrijders en vrachtwagenschauffeurs die ten minste 21 jaar waren op het examenmoment en op een zware motorfiets of zware vrachtwagen dit examen afleggen, of 2 jaar lang het AL rijbewijs hebben.
- Rijbewijs AM vervangt het inmiddels afgeschafte Bromfietscertificaat.
- Als gevolg Europese richtlijnen komen er voor het rijbewijs nieuwe categorieën.[3] Deze worden opgenomen in de Nederlandse wet. Het is de bedoeling dat de nieuwe regels ingaan gelden 19 januari 2013.
| Code | Kan ook worden gebruikt als | Nederlandse rijbewijscategorieën | Aantal rijbewijsbezitters (sept. 2006)[4] |
|---|---|---|---|
| AM | Snorfiets, bromfiets en brommobiel | - | |
| AL | AM | Motor (licht) tot 25 kW en tot 0,16 kW/kg vanaf 18 jaar | 1 345 098 |
| AZ | AL | Motor vanaf 21 jaar | 1 339 478 |
| B | AM | Personenauto | 10 017 014 |
| BE | B | Personenauto met aanhangwagen | 5 682 001 |
| C | B | Vrachtwagen | 950 499 |
| CE | C, BE | Vrachtwagen met aanhangwagen | 776 528 |
| C1 | B | Motorvoertuig, zwaarder dan 3500 kg, maar niet zwaarder dan 7500 kg | - |
| C1E | C1, BE | Idem met aanhangwagen | - |
| D | B | Autobus | 644 280 |
| DE | D, BE | Autobus met aanhangwagen | 623 620 |
| D1 | B | Motorvoertuig ingericht voor het vervoer van meer dan acht personen, bestuurder niet inbegrepen, maar niet meer dan zestien personen, de bestuurder daarbij niet inbegrepen | - |
| D1E | D1, BE | Idem met aanhangwagen | - |
| G <20T | Land- en bosbouwvoertuigen en mobiel landbouwmateriaal. Voor bestuurders van 16 t/m 18 jaar. Zij mogen land- en bosbouwvoertuigen besturen tot 20.000 kg. | - | |
| G | Land- en bosbouwvoertuigen en mobiel landbouwmateriaal | - | |
| L | Een toekomstige categorie die op een later tijdstip in werking zal treden en bedoeld is voor langzame motorvoertuigen (heftrucks e.d.) | - |
Vóór 1984 werden de categorieën B en E samen bijgeschreven op het rijbewijs na het goed afleggen van het examen. Vanaf 1984 was het nodig hiervoor aparte praktijkexamens (B en E) af te leggen. In 1995 werd een vereiste dat een apart examen moest worden afgelegd voor het verkeerstheorie-examen.
Enkele rijbewijzen worden automatisch toegekend bij het behalen van een rijbewijs in een andere categorie:
- Bij het behalen of vernieuwen van rijbewijs AL, AZ of B wordt ook AM (bromfiets) toegekend.
- Bij het behalen van rijbewijs CE wordt ook BE toegekend, en indien men reeds in bezit van D is ook DE.
- Bij het behalen van rijbewijs DE wordt ook BE toegekend, maar niet CE.
Voor de categorieën C1, C1E, D1, D1E, LT en T kan men in Nederland (nog) geen examen doen. Iedereen die echter de categorie C of D of de daarbij behorende categorie E heeft of een rijbewijs na 1 oktober 2006 aanvraagt voor één van deze categorieën, krijgt een rijbewijs met tevens de daarbij behorende categorie C1, D1, C1E of D1E.
Slagingspercentage van CBR in Nederland [bewerken]
Gebaseerd op de Nederlandse slagingspercentage in 2006 en 2007 en 2008
| type | eerste keer praktijkexamen | tweede keer praktijkexamen |
|---|---|---|
| slaagpercentage CBR | 41% | 75% |
Rijbewijs niet verlengd? [bewerken]
Als het rijbewijs voor de auto (B) en de motor (A) niet wordt verlengd, is men wel gerechtigd om brommobiel rijden. Aan het besturen van een brommobiel zijn geen medische eisen gesteld.
België [bewerken]
In België is de reglementering rond het rijbewijs vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 23 maart 1998.[5]
Om een rijbewijs (voor een welbepaalde categorie) te verkrijgen is het noodzakelijk te slagen voor een theoretisch examen en voor een praktijkexamen. Bovendien moet men verklaren dat men medisch geschikt is.
Categorieën [bewerken]
A3: bromfiets [bewerken]
- Om een bromfiets met een maximumsnelheid van 45km/u (klasse B) te besturen heeft men een rijbewijs categorie A3 nodig. (Voor een bromfiets met een maximumsnelheid van 25km/u heeft men geen rijbewijs nodig)
- Na het afleggen van het theoretisch examen krijgt men een voorlopig rijbewijs. De scholing gebeurt via een erkende rijschool (minimaal 2 uren) of via vrije begeleiding (maximaal 1 jaar). In dit laatste geval kan men na ten vroegste een maand het praktijkexamen afleggen.
- Het rijbewijs A3 is enkel geldig in België
A: motorfiets [bewerken]
- Om een motorfiets van meer dan 50 cc te mogen besturen, heeft men een rijbewijs categorie A nodig.
- Na het afleggen van het theoretische examen en het volgen van zes uren praktijklessen, krijgt men een voorlopig rijbewijs. Volgt men nog twee uren extra rijopleiding, dan mag men onmiddellijk het praktijkexamen afleggen. In het andere geval (vrije begeleiding) moet men binnen het jaar het praktijkexamen afleggen.
- Indien men de leeftijd van 21 jaar nog niet heeft bereikt, is het rijbewijs categorie A enkel geldig voor motorfietsen met een vermogen van maximaal 25 kW.
- Wanneer men reeds 2 jaar een rijbewijs categorie B heeft, mag men eveneens met een motorfiets van maximaal 125 cc (11 kW) rijden zonder bijkomende examens.
B en B+E: wagen [bewerken]
- Om een wagen waarvan de maximale toegelaten massa (MTM) niet meer is dan 3,5 ton te mogen besturen, heeft men een rijbewijs categorie B nodig.
- Na het afleggen van het theoretische examen krijgt men een voorlopig rijbewijs. Men heeft de keuze tussen twee mogelijkheden:
-
- Voorlopig rijbewijs 18 maanden: verkrijgt men na 20 uren praktijklessen; men mag vervolgens zonder begeleiding met de wagen rijden; het praktijkexamen moet binnen de 18 maanden afgelegd worden (minimum 3 maanden).
- Voorlopig rijbewijs 36 maanden: een begeleider (reeds 8 jaar een rijbewijs) is verplicht; praktijkexamen moet binnen de 36 maanden afgelegd worden (minimum 3 maanden).
- Een aanhangwagen met MTM tot 750 kg is toegestaan. Indien dit niet het geval is, moet men rijbewijs categorie E behalen. Een theoretisch examen is in dit geval niet meer nodig, aangezien categorie B vereist is.
-
- Als de MTM van de aanhangwagen niet meer is dan het ledig gewicht van het trekkend voertuig, en dit samen niet meer dan 3500 kg bedraagt, mag dit ook met rijbewijs B.
C, C+E, C1, C1+E: vrachtwagens [bewerken]
- Om een vrachtwagen (MTM >3,5 ton) te mogen besturen heeft men een rijbewijs categorie C nodig. Het reeds bezitten van categorie B is noodzakelijk.
- Na het afleggen van het theoretische examen, moet de kandidaat een medisch onderzoek ondergaan. De scholing gebeurt via een rijschool (8 uren) waarna onmiddellijk het praktijkexamen kan afgelegd worden. Men kan ook kiezen voor vrije begeleiding: gedurende maximaal 12 maanden kan men met een begeleider vrij met een vrachtwagen rijden.
- De kandidaat die nog geen 21 jaar is, geen 'bewijs van vakbekwaamheid' heeft maar wél geslaagd is voor categorie C, krijgt enkel een rijbewijs categorie C1. Zodra de kandidaat 21 jaar is, wordt dit automatisch omgewisseld naar categorie C zonder bijkomend examen.
D, D+E, D1, D1+E: bussen [bewerken]
- Om een voertuig te mogen besturen met meer dan 8 zitplaatsen (exclusief chauffeur), heeft men een rijbewijs categorie D nodig. Het reeds bezitten van categorie B is noodzakelijk.
- Na het afleggen van het theoretische examen, moet de kandidaat een medisch onderzoek ondergaan. De scholing gebeurt via een rijschool (8 uren) waarna onmiddellijk het praktijkexamen kan afgelegd worden. Men kan ook kiezen voor vrije begeleiding: gedurende maximaal 12 maanden kan men met een begeleider vrij met een bus rijden. Vervoer in commercieel verband is niet toegestaan.
- De kandidaat van minder dan 21 jaar kan de examens afleggen voor de categorie D1 maar kan slechts deze categorie behalen vanaf de leeftijd van 21 jaar (met uitzondering van het getuigschrift van vakbekwaamheid)
G: landbouwvoertuigen [bewerken]
- Om een landbouwvoertuig te mogen besturen heeft men een rijbewijs categorie G nodig. De bestuurders geboren voor 01/10/1982 zijn vrijgesteld: zij hebben geen rijbewijs nodig om zulke voertuigen te mogen besturen.
- Na het afleggen van het theoretische examen, kan de kandidaat onmiddellijk het praktijkexamen afleggen. Een scholing is niet verplicht, maar er mag enkel geoefend worden op privé-terrein.
Geldigheid [bewerken]
| Categorie rijbewijs | Met welk voertuig mag men rijden | Minimumleeftijd | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A3 | A | B | B+E | C1 | C1+E | C | C+E | D1 | D1+E | D | D+E | G | ||
| A3 | 16 jaar (18 jaar met passagier) | |||||||||||||
| A | 18 jaar (20 jaar voor motorfiets met vermogen >25 kW) | |||||||||||||
| B | 18 jaar | |||||||||||||
| B+E | 18 jaar | |||||||||||||
| C1 | 18 jaar | |||||||||||||
| C1+E | 18 jaar | |||||||||||||
| C | 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid) | |||||||||||||
| C+E | 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid) | |||||||||||||
| D1 | 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid) | |||||||||||||
| D1+E | 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid) | |||||||||||||
| D | 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid) | |||||||||||||
| D+E | 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid) | |||||||||||||
| G | 16 jaar (tot 20 ton; vanaf 18 jaar: onbeperkt) | |||||||||||||
Examens [bewerken]
Het theoretische examen wordt afgelegd in één van de examencentra georganiseerd door GOCA[6]. Het theorie-examen test de kandidaat over zijn kennis van het verkeersreglement, het defensief rijden, het milieuvriendelijk rijden, EHBO en de basis van automobieltechniek. Het examen verloopt op een computer aan de hand van meerkeuze-vragen.
De kandidaten leggen het praktische examen af in het examencentrum bevoegd voor de gemeente van hun normale verblijf of voor de gemeente waarin de zetel van de rijschool waar de lessen werden gevolgd, gevestigd is. Hierop zijn een aantal uitzonderingen. Voor elk examen zijn welbepaalde tarieven van toepassing.
Model [bewerken]
Oorspronkelijk zou vanaf 7 juli 2010 in België overgestapt worden naar een rijbewijs op bankkaartformaat. De papieren rijbewijsmodellen zouden nog afgeleverd worden tot eind 2012. Uiteindelijk is door vertragingen met de aanbesteding, het nieuwe model pas in april 2013 geïntroduceerd. Het model kost 25 euro. Papieren modellen zijn geldig tot en met 2033.
Categorie B: enkele cijfers [bewerken]
| Aantal afgelegde theorie-examens | Aantal geslaagde theorie-examens | |
|---|---|---|
| 2008 | 308.842 | 47,09% |
| 2009 | 300.017 | 47,43% |
| 2010 | 302.719 | 46,82% |
Bron: Jaarverslag GOCA
| Aantal afgelegde praktijk-examens | Aantal geslaagde praktijk-examens | |
|---|---|---|
| 2008 | 185.947 | 54.35% |
| 2009 | 205.342 | 56,18% |
| 2010 | 240.167 | 55,24% |
Bron: Jaarverslag GOCA
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
- Informatie over het rijbewijs in Nederland van de overheidsorganisaties die zich ermee bezighouden.
- Informatie over het rijbewijs in België van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid
- Informatie over verschillende soorten rijbewijzen in Nederland van de Rijksdienst Wegverkeer
- Informatie over het experiment 2toDrive
- Informatie over de verschillende CBR-theorie-examens in Nederland
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Driver's licenses van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
