Rijkman Groenink

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rijkman Groenink
Afbeelding gewenst
Algemene informatie
Volledige naam Rijkman Willem Johan Groenink
Geboren Den Helder, 25 augustus 1949
Nationaliteit Nederlands
Beroep Bankier
Bekend van Oud-voorzitter raad van bestuur ABN AMRO
Portaal  Portaalicoon   Economie

Rijkman Willem Johan Groenink (Den Helder, 25 augustus 1949) is een Nederlands bankier. Hij is vooral bekend als voormalig voorzitter van de Raad van Bestuur van ABN AMRO. Rijkman Groenink studeerde Rechten aan de Universiteit van Utrecht en Business Administration aan de Manchester Business School.

Loopbaan bij ABN AMRO[bewerken]

In 1974 trad Groenink in dienst bij de toenmalige AMRO Bank. Hier vervulde hij al snel managementfuncties. In 1988 werd hij lid van de Raad van Bestuur van de AMRO bank. Bij de fusie van de AMRO bank met de ABN in 1990 werd hij lid van de Raad van Bestuur van de nieuwe ABN AMRO bank. In de Raad van Bestuur werd hij verantwoordelijk voor de Divisie Nederland. In mei 2000 volgde hij Jan Kalff op als voorzitter van de Raad van Bestuur.

Eind 2005 raakte ABN AMRO door een drietal schandalen in de VS in opspraak,[1] het betrof onder meer fraude met geld van klanten, ontduiking van sancties en witwaspraktijken. In het Wall Street Journal artikel 'Risky Territory; How Top Dutch Bank Plunged Into World of Shadowy Money' werd gesteld dat veel problemen bij de bank onder verantwoordelijkheid van Groenink waren ontstaan of erger geworden. Wel kondigde hij verbeterde interne controles aan om herhaling te voorkomen. In 2004 gaf Groenink volgens de krant opdracht om documenten te vernietigen dan wel verborgen te houden met betrekking tot overtreding van sancties tegen Iran en Libië. Groenink gaf toe het woord "vernietigen" te hebben gebruikt, maar volgens hem sloeg dat alleen op de hem toegefaxte kopie van het rapport.[2] De schandalen hebben tot een aantal schikkingen[3][4] met de Amerikaanse justitie geleid en er liep in 2007 een strafrechtelijk[5] onderzoek. Volgens analisten was daarmee het imago van de bank beschadigd.

Tijdens fusiebesprekingen van ABN AMRO en Barclays in 2007 rees de vraag of aandeelhouders uit het Verenigd Koninkrijk Groenink als topman zullen accepteren, hij zou in dat land een slechte reputatie hebben.[6] Rijkman bleef toen en zijn hele verdere leven achter deze fusie staan. Ten tijde van het bod van Barclays verkocht ABN AMRO zijn Amerikaanse poot LaSalle Bank aan de Bank of America voor $ 21 miljard, met het beding dat deze verkoop van LaSalle Bank ook door zou gaan indien de overnamepoging van Barclays zou mislukken. Deze bewuste verkoop[7] bleek echter niet genoeg om RBS en later het bankentrio van hun recordbod van 71 miljard af te houden en leidde dus niet tot de door de directies beoogde fusie van ABN AMRO met Barclays.[8][9]

Op 10 oktober 2007 maakte Rijkman Groenink, zoals al verwacht werd, bekend dat hij ABN AMRO zou verlaten na de overname door Fortis, Royal Bank of Scotland (RBS) en Banco Santander. De drie banken betaalden het recordbedrag van 71 miljard euro. Op 1 november 2007 nam Rijkman afscheid van ABN AMRO. Hij kreeg een vertrekpremie mee van 2 jaarsalarissen ter waarde van 4,3 miljoen euro. Dit was bovenop de bijna 26 miljoen euro [10] die hij verdiende met de aan hem eerder toegekende opties en aandelen.[11] Het hoge bedrag dat Groenink ten deel viel wekte verontwaardiging omdat hij niet goed gepresteerd zou hebben, ondanks het recordbedrag dat voor de bank door de overnamepartners moest worden betaald. Op 17 oktober 2007 hield de Tweede Kamer een spoeddebat [12] over de overname van ABN AMRO en de hoge beloning van Groenink. Dit debat leidde niet tot een lagere beloning van de voormalig topman.[13]

Aandeelhouderswaarde[bewerken]

Als topman bij AMRO en later ABN AMRO lag de focus van Groenink – volgens het angelsaksisch model – op het vergroten van de zogeheten aandeelhouderswaarde. De gedachte hierachter was, dat er een tendens was van fusies en overnames binnen de bankwereld. Alleen met een hoge beurswaarde zou ABN AMRO een vijandige overname kunnen voorkomen en zelf overnames kunnen doen. De koerswijziging die hij met dit beleid inzette, werd als een grote breuk met het verleden bestempeld. Daarnaast lukte het Groenink niet om de kosten in de hand te houden en miste ABN AMRO volgens analisten focus. "Overal alles willen doen, dat is typisch ABN AMRO. Rijkman Groenink is een imperiumbouwer, hij is te ambitieus, hij koopt alles wat hij maar kan krijgen, hij wil de compleetste bank van de wereld zijn," aldus analisten. Soortgelijke kritiek kwam van het hedgefonds The Children's Investment (TCI). Het fonds zette met slechts 1% van de aandelen begin 2007 bestuursvoorzitter Rijkman Groenink onder druk om actie te ondernemen. De onsamenhangende strategie beschouwden zij en andere hedgefondsen (o.a. Tosca) als mislukt en het zou meer geld opbrengen de bank in losse delen te verkopen. Want in weerwil van het voornemen van Groenink om vooral de aandeelhouders te bedienen, waren het dividend en de koers van het aandeel ABN AMRO niet gestegen.[14] Pas toen het bedrijf zo zelf prooi[15] werd van het bankentrio, stegen de aandelen tot het recordbedrag van 71 miljard euro bij overname in 2007. Voor de aandeelhouders werd het daarmee: "Eind goed, al goed".

Nevenfuncties[bewerken]

Naast zijn werk voor de ABN AMRO is hij actief als bestuurslid of adviseur bij SHV Holdings, Stadsherstel Amsterdam N.V., Flint Holding N.V. en voor verschillende culturele organisaties, zoals het Stedelijk Museum, de Vereniging Rembrandt en de Mondriaan Stichting.

Misgelopen commissariaat Shell[bewerken]

In maart 2007 werd Groenink voorgedragen voor een positie in de board (de Britse Raad van Commissarissen) bij Shell. Hij was de beoogd opvolger van Aarnout Loudon die met pensioen gaat. Er kwam al snel kritiek op deze voordracht. Groenink zou al zijn aandacht moeten richten op zijn werkzaamheden als topman bij zijn in overnamestrijd verkerende ABN AMRO. Daarnaast maakte de grote institutionele belegger het pensioenfonds ABP bekend tegen de kandidatuur van Groenink te stemmen. Het ABP is van mening dat Groenink hun belangen als aandeelhouder van ABN AMRO zou hebben geschaad rondom de overnamestrijd van de bank. Officieel heeft het ABP laten weten dat Groenink "niet geschikt" was voor de functie. Andere grote beleggers zoals PGGM, Robeco en het Spoorwegpensioenfonds schaarden zich achter het ABP. Op 14 mei 2007 trok Groenink zich terug, een dag voor de vergadering van aandeelhouders waar over zijn voordracht gestemd zou worden. Groenink liet weten zich volledig te willen richten op zijn werkzaamheden bij ABN AMRO. Het is hoogst ongebruikelijk dat een aandeelhouder als het ABP laat weten tegen een benoeming van een commissaris te stemmen. Daarnaast komt het nauwelijks voor dat een voorgedragen commissaris zich een dag voor de vergadering terug trekt.

Groenink na ABN AMRO en Shell[bewerken]

In 2008 ontving Groenink opnieuw een bonus van ABN AMRO over het jaar 2007. Deze bonus zou volgens ABN AMRO 1,4 miljoen euro bedragen. Volgens de Vereniging van Effectenbezitters werd de bonus ten onrechte uitgekeerd omdat ABN AMRO de doelstellingen over 2007 niet had gehaald.[16]

Na het afketsen van de positie bij Shell verdween Groenink enige tijd uit het nieuws. In juli 2008 werd Rijkman Groenink benoemd tot commissaris bij het Britse bedrijf G24 Innovations, een technologiebedrijf dat zonnecellen maakt.[17] Ook zou hij een bestuursfunctie bekleden bij Atlas Invest, een Belgische investeringsmaatschappij die investeert in groene energie. Begin april 2011 werd Groenink opgenomen in het bestuur van telecommunicatiebedrijf Elephant Talk Communications, in welk bedrijf hij in diverse comités plaatsnam, waaronder die voor ondernemingsbestuur en financiële controle.[18]

In oktober 2008, na overname van ABN AMRO door de Nederlandse staat, zei Rijkman Groenink dat hij wilde terugkeren bij ABN AMRO. Groenink zei van grote waarde te kunnen zijn voor de bank, omdat er niemand anders in Nederland zou zijn met zo veel ervaring in het bankwezen en specifieke kennis van ABN AMRO. Tijdens het gesprek met journalisten van persbureau Bloomberg verzuchtte Groenink over zijn afkoopsom en optieregeling: "Ik had het geld niet nodig en wilde het ook niet. Maar het publiek denkt dat ik een graaier ben en de bank verkwanseld heb."[19]

Ironisch genoeg kan men eind 2013 stellen dat de overname van ABN AMRO door Fortis, Royal Bank of Scotland (RBS) en Banco Santander de Nederlandse staat en de Nederlandse institutionele beleggers vele tientallen miljarden euro's hebben gescheeld. De kosten waren veel hoger geweest als de ABN AMRO zelfstandig was gebleven. Immers de splitsing van de ABN Amro bank in drie delen bracht de aandeelhouders 71 miljard euro op, waarvan zeker 20 miljard voor Nederlandse institutionele beleggers. Ook ging het grootste deel van de riskante leningen (naar schatting tussen de 80 en de 150 miljard euro [20]) naar de Royal Bank of Scotland. Voor afschrijvingen hierop draait dus de Britse- en niet de Nederlandse belastingbetaler op. Eind 2013, begin 2014 zal er in het Verenigd Koninkrijk een "bad bank" worden opgericht, waarin de slechte schulden van de Royal Bank of Scotland, voor een groot deel afkomstig van de ABN AMRO, zullen worden geparkeerd.[21] Ondanks de voor de Nederlandse belastingbetaler relatief gunstig uitgepakte overname van de ABN AMRO, zal het overnemen van het Nederlandse deel van het bezweken Fortis de Nederlandse belastingbetaler uiteindelijk naar schatting in 2013 toch zo'n tien miljard euro’s kosten.[22]

Als het plan van Rijkman Groenink had gewonnen, dan was de volledige ABN AMRO overgenomen door Barclays. De fusiebank zou onder Brits toezicht zijn geplaatst en de Britse overheid zou voor alle eventuele ondraaglijke verliezen zijn opgedraaid, net zoals bij Royal Bank of Scotland en Lloyds Banking Group is gebeurd. Fortis had geen miljarden investering in ABN AMRO kunnen doen en was zeker niet gered op kosten van de Nederlandse overheid.

Op 24 februari 2012 gaf Rijkman een groot interview in het programma College Tour.[23]

Anderen over Rijkman Groenink[bewerken]

  • In 2005 koos de redactie van weekblad Elsevier Groenink tot 'Nederlander van het Jaar 2005' vanwege de overname van de Italiaanse bank Antonveneta. Volgens Elsevier toonde 'lefgozer' Groenink een "ondernemingsgeest die doet denken aan het Nederland van de Vereenigde Oostindische Compagnie: een gewaagd initiatief gepaard aan de durf om onbegaande paden te betreden". In hetzelfde blad (interview met Hugo Camps 1 september 2001) liet Pim Fortuyn zich minder vleiend over Groenink uit: "Zo'n man als Rijkman Groenink die eigenlijk achter de tralies had moeten zitten, komt weg met al zijn affaires. Hij trekt zich van de kritiek niets aan. Groenink weet zich onaantastbaar. Hij heeft dezelfde uitstraling als Prins Bernhard vlak voor de Lockheed-affaire. Volkomen losgezongen van de samenleving. Ik durf te voorspellen dat Groenink binnen het jaar keihard omvalt."
  • "Rijkman Groenink manifesteert zich als een comeback-kid. Was al bijna afgeschreven als topman van ABN Amro maar kwam, zag en overwon in Italië na een ongekend potje catenaccio met niet de meest betrouwbare figuren in de Italiaanse financiële wereld." (Het Financieele Dagblad 30 december 2005)
  • "Wat ik echt niet kan begrijpen, is dat een directeur die er in zeven jaar tijd in geslaagd is van zijn werk een enorme puinhoop te maken, toch met een kapitaal het zinkende[25] schip mag verlaten. (...) Ik heb zelf één keer met deze Rijkman Groenink gesproken en ik had het eigenlijk meteen met die man gehad." (Johan Cruijff 23 april 2007)[26]
  • Rijkman Groenink toont weinig emoties. Dat heeft hem naar de buitenwereld, maar ook binnen de bank, het imago bezorgd van een harde, zelfs arrogante bankier. Iemand die zelden complimentjes uitdeelt, hard onderhandelt en weinig mededogen heeft. „Groenink is geen people’s manager”, zegt Aarnout Loudon, tot een jaar geleden president-commissaris van de bank. „Hij is een creatieve en deskundige bankier, maar zijn empathie en menselijke omgang zijn minder.” (NRC 23 april 2007)[27]
  • Het boek De Prooi van auteur Jeroen Smit[28] geeft een beschrijving van de persoon Rijkman Groenink en de lotgevallen van de fusiebank ABN AMRO. In het boek wordt Groenink voorgesteld door de historische metafoor van de bankier-jager, die zichzelf in de rechterarm schiet tijdens een 'onmogelijk' (maar waar gebeurd[29]) jachtongeluk. De jager werkt met succes aan zijn revalidatie maar zijn bank wordt van jager prooi, zeker wanneer in 2004 de beschermingsconstructies worden weggehaald. Op de kaft van het boek is te zien hoe de afgebeelde slokop zich ook weer verslikt in het lekkere hapje.[30] Het boek beschrijft Groenink als een zeer bekwame bankier, maar een slechte manager. Meerdere bronnen in het boek wijzen op verschillende overnames van de ABN Amro die niet doorgingen vanwege Groeninks bruuskerende optreden in gesprekken met potentiële partners.
  • De op het boek gebaseerde televisieserie De Prooi, waarin het moeilijke karakter van Groenink, zijn gebrek aan empathie en onvermogen om goed met andere mensen te kunnen samenwerken, wordt uitgebeeld door Pierre Bokma. Deze acteur won een Gouden Kalf voor zijn rol.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Opnieuw schandaal bij ABN AMRO, RtlZ.nl
  2. The Financial Times, 21 februari 2006
  3. http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_10004310.shtml
  4. http://www.metronieuws.nl/nieuws/abn-amro-betaalt-boete-in-hypotheekzaak-vs/dYBfae!n42736/
  5. Toch justitieel onderzoek in VS naar ABN AMRO RTL Z 30 december 2005
  6. ABN-topman ligt niet goed - Algemeen Dagblad, 21 april 2007
  7. http://citywire.co.uk/money/abn-amro-push-to-sell-lasalle-puts-barclays-bid-back-in-front/a282421
  8. http://vorige.nrc.nl/economie/article1791000.ece/ABN_Amro_naar_Barclays,_23.600_banen_weg
  9. De prijs die nu op tafel ligt, weerspiegelt de waarde die beleggers en speculanten ABN AMRO geven onder een andere leiding. In twee maanden is de koers zo’n 50 procent gestegen.
  10. Bruto bedrag, netto 13 miljoen.
  11. 'Groenink verdiende minder dan 20 miljoen', NU.nl, 23 oktober 2007
  12. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-903-917.pdf
  13. Spoeddebat over winst ABN Amro topman Groenink, NU.nl, 17 oktober 2007
  14. Profiel Rijkman Groenink, De Volkskrant, 24 maart 2007
  15. http://www.deondernemer.nl/economie/43824/Aandeel-ABN-Amro-op-recordhoogte.html
  16. Bonus Groenink klopt volgens VEB van geen kant, De Pers, 27 maart 2008
  17. Rijkman Groenink in groene energie, De Volkskrant, 6 augustus 2008
  18. Rijkman Groenink heeft een nieuwe baan, de Volkskrant, 8 april 2011
  19. Groenink wil terug naar ABN AMRO, De Pers, 29 oktober 2008
  20. Osborne looks at ‘bad bank’ for RBS toxic loans, Financial Times, 19 juni 2013
  21. RBS 'bad bank' due in weeks 18 oktober 2013, Daily Telegraph.
  22. http://stevenbrownsblog.wordpress.com/2012/01/26/staat-betaalde-8-miljard-euro-te-veel-voor-fortisabn-amro/
  23. http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1241753
  24. Volkskrant Top 200 invloedrijke Nederlanders, de Volkskrant, 12 juni 2006
  25. Onjuist, ABN AMRO was een begeerde prooi die 71 miljard waard was, het was zeker geen Lehman. De jaarwinst over 2007 bedroeg 9.848 miljard euro.
  26. Slechte dag voor Amsterdam Johan Cruijff 23 april 2007
  27. Zijn bank moest een van de grootste banken worden. Maar de missie van ABN-man Groenink mislukte. Een portret NRC 23 april 2007
  28. ISBN 9789044613124
  29. 'We zijn niet arrogant meer' - interview met Rijkman. Intermediair 18 oktober 2003
  30. http://photo.goodreads.com/books/1247213356l/6440732.jpg