Rinsumageest
 |
|||
  |
|||
 |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Friesland |
||
| Gemeente |  Dantumadeel |
||
| Coördinaten | 53°17'N 5°56'E | ||
|
|
|||
| Inwoners (1-1-2008) | 1131 | ||
|
|
|||
| Postcode | 9105 | ||
| Netnummer | 0511, 058 | ||
| Belangrijke verkeersaders | N361 | ||
| Website | rinsumageest.com | ||
|
|
|||
 |
|||
|
|||
Rinsumageest (officieel, Fries: Rinsumageast) is een dorp in de gemeente Dantumadeel in de Nederlandse provincie Friesland. Er wonen 1131 inwoners (1 jan. 2008). Het is het meest westelijke dorp van de Dokkumer Wouden en wordt ook wel "De Geast" genoemd. Het dorp ligt op de grens tussen de Friese Wouden, it Bûtenfjild en de kleistreek. Door het dorp stroomt de Murk.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
De naam Rinsumageest is waarschijnlijk terug te voeren op Ringesheim.[1] In de 8e eeuw wordt het op een terp gelegen dorp Ringesheim genoemd. Waarschijnlijk is dit Rinsumageest of een dorpje iets ten noorden ervan.[2] Circa 1165 werd op deze terp Ringesheim het Cistercienser klooster Klaarkamp gesticht. In 1580 werd dit opgeheven. De bezittingen vervielen aan de Staten van Friesland. De terp waarop Klaarkamp was gebouwd werd tussen 1858 en 1941 afgegraven, de grond werd verkocht.
Rond Rinsumageest stonden ook verschillende stinsen, die in de loop der tijd allemaal zijn verdwenen. De Juwsma State werd door Leeuwarders en de buurman van de Tjaarda State verwoest. De Melkema State werd in 1727 gesloopt, waar de familie Aylva had gewoond. De Eysinga State brandde in 1804 af en de Tjaarda State werd in 1834 gesloopt.
Tijdens de derde Fries-Hollandse oorlog veroverden in 1515 de Geldersen het dorp en een jaar later brandden de Bourgondiërs het hele dorp plat, maar de stinsen, de Alexanderkerk en het klooster bleven overeind staan.
Tot 1881, toen het gemeentehuis in Murmerwoude werd gevestigd, was Rinsumageest de hoofdplaats van de gemeente Dantumadeel. In het centrum van het dorp staat nog het oude raadhuis (het rechthuis).
Bijnaam [bewerken]
De bijnaam voor inwoners uit Rinsumageest is 'Hûnewippers'.[3] Deze term komt voort uit het hondegooien of hondenwippen wat men vroeger altijd organiseerde tijdens de kermis in het dorp. De bedoeling was zo veel mogelijk honden te vangen. Enkele mannen stonden klaar met een koord dat men slap liet hangen. In het midden werd de hond daarop gezet, waarna vervolgens het koord met kracht werd aangetrokken. Op deze manier werd de hond over de vaart in het midden van het dorp heen gelanceerd. Soms viel de hond daarbij te pletter op de keien of (het hondengooien werd vaak uitgevoerd op de brug) in het water. Sinds ongeveer 1880 wordt dit vanwege de wreedheid niet meer met levende honden uitgevoerd. Vergelijkbare volksvermaken elders in Nederland waren bijvoorbeeld ganstrekken, gansslaan of katknuppelen.
Bekende bouwwerken [bewerken]
- Alexanderkerk. Het oudste deel van de romaanse Alexanderkerk van Rinsumageest dateert uit de elfde eeuw. Later is de kerk vergroot door de aanbouw van een laatgotische zijbeuk aan de zuidkant van de kerk. Onder het koor bevindt zich een voor Noord-Nederland zeldzame crypte. De toren heeft een als bekroning een zogenaamd zadeldak. In de volksmond noemt men deze kerk de hervormde kerk. Voor de fusie van de kerkgemeenschappen in Rinsumageest, zetelde de hervormde gemeente in deze kerk.
- het Rechthuis
- Café de Bantammer
- Gedenksteen Tweede Wereldoorlog
- Gedenksteen Klooster Klaarkamp
Verkeer en vervoer [bewerken]
Wegen [bewerken]
Rinsumageest is ten noordwesten aangesloten op de Provinciale weg 361.
Openbaar vervoer [bewerken]
Rinsumageest heeft acht bushaltes in en rond het dorp. Rinsumageest ligt op de route van buslijn 51 tussen Dokkum en Leeuwarden. De ritten worden gereden door Arriva.
Religie [bewerken]
Rinsumageest heeft twee kerken, de (tweede) gereformeerde kerk, welke niet meer de functie van kerk vervult, en de historische Alexanderkerk (hervormde kerk). De twee kerkgemeenschappen in Rinsumageest zijn gefuseerd.
Onderwijs [bewerken]
- Christelijke bassisschool 'De Tarissing'.
- Peuterspeelzaal 'De Oesterkes'.
Recreatie [bewerken]
Recreatie gebieden [bewerken]
- Dagrecreatie-gebied het Eeltjemeer.
- Het Rinsumageester bos (Geastmer bosk).
- Volkstuinencomplex Rinsumageest
Dorpsfeest [bewerken]
Eens in de twee jaar is er een gezamenlijk dorpsfeest met Sijbrandahuis. Dit wordt georganiseerd door de Christelijke Oranjevereniging die ook verantwoordelijk is voor het jaarlijkse buurtvolleybaltournooi met koninginnendag op sportpark 'De Vonder'.
Sport en vrije tijd [bewerken]
Het verenigingsleven in Rinsumageest is nauw verbonden met Sijbrandahuis.
Rinsumageest heeft vele verenigingen in het dorp:
- VCR (Voetbalclub Rinsumageest)
- Damclub DC Rinsumageest (DCR)
- Hengelsportvereniging HSV Kûtsjitters
- Kaatsvereniging Dreech Genôch
- Korfbalvereniging Nij Quick Libben
- Tennisvereniging Claercamp Rinsumageest
- IJsbaanvereniging Rinsumageest/Sijbrandahuis
- Brassband SDG
Sportcomplexen:
- Sportpark de Vonder
- IJsbaan Rinsumageest
- MFC de Beijer
In het uiterste noorden van Rinsumageest stroomt de Dokkumer Ee. De route van de Elfstedentocht gaat hier dus langs. Ook de Fietselfstedentocht gaat via Rinsumageest. Tussen 1980 en 2000 ging de Lauwersloop door Rinsumageest.
Windmolens [bewerken]
Nabij Rinsumageest staat de Klaarkampstermolen, een poldermolen die oorspronkelijk uit 1862 dateert. Aan de noordrand van het dorp staat een uit de jaren twintig stammende Amerikaanse windmotor.
Bekende Geastmers [bewerken]
- Worp van Thabor (14??-1538), schrijver
- Syds Tjaerda (14??-1546), edelman/grietman
- Johannes Haitsma Mulier (1811-1859), bestuurder
- Ype Poortinga (1910-1985), schrijver
- Meindert Koolstra (1917-1944), geheim agent
- Klaas van der Woude (1954), componist/dirigent
- Tsead Bruinja (1974), dichter
- Theo Pijper (1980), grasbaanracer
Zie ook [bewerken]
|
Plaatsen in de gemeente Dantumadeel | |
|---|---|---|
|
Steden, dorpen en gehuchten: Broeksterwoude · Damwoude · De Valom · Driesum · Rinsumageest · Roodkerk · Sijbrandahuis · Veenwouden · Veenwoudsterwal · Wouterswoude · Zwaagwesteinde |
||
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Rinsumageest van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
