Ritme van een Russische dans (Duits Rhythmus eines russischen Tanzes, Engels Rhythm of a Russian Dance, Frans Rythme d’une danse russe) is een schilderij van de schilder en De Stijl-voorman, Theo van Doesburg in het Museum of Modern Art in New York.
|
|
|
|
|
|
|
 |
 |
| Voorstudies. Verschillende afmetingen. New York, Museum of Modern Art. |
Op 22 juni 1918 schreef Van Doesburg aan zijn vriend Antony Kok: 'Heb nu een monumentale Dans onderhanden: Danse Russe', waardoor het aan te nemen is dat het schilderij in juni 1918 geschilderd is.[1] Het werk is gebaseerd op een zevental schetsen van een dansende Kozak (zie afbeeldingen hierboven). Toch is de eventuele voorstelling van dit werk van ondergeschikt belang. Het is op de eerste plaats een compositie van horizontale en verticale lijnen in primaire kleuren (rood, blauw en geel) en zwart op een wit en grijs vlak. Van Doesburg vond dat de schilderkunst van elke vorm van verhaal of anekdotische voorstelling gezuiverd moest worden. De manier waarop Van Doesburg deze lijnen op doek zette is direct ontleend aan werk van Bart van der Leck, bijvoorbeeld zijn Compositie 1916 no. 4,[2] met als belangrijkste verschil dat Van Doesburg in Ritme van een Russische dans geen diagonale lijnen gebruikt. Het schilderij komt voor op 'lijst 1' als Compositie XVI ... 1918 (open wit. Russische dans).
Het werk kwam tot stand toen Van Doesburg in Leiden woonde. Later nam hij het mee, eerst naar Parijs en later naar zijn atelierwoning in Meudon.[3] Toen Van Doesburg in 1931 overleed, kwam het in het bezit van zijn weduwe Nelly van Doesburg, die in Meudon bleef wonen. Nelly stelde het in 1946 tentoon in de Art of this Century Gallery in New York. Deze galerie was eigendom van Peggy Guggenheim, met wier hulp ze het in hetzelfde jaar nog verkocht aan het Museum of Modern Art in New York.[4]
Tentoonstellingen [bewerken]
Ritme van een Russische dans maakte deel uit van de volgende tentoonstellingen:
- Exposition Internationale d'art moderne, 26 december 1920-25 januari 1921, Palais Electorale, Genève (als Rytme d'une danse russe, 1918).
- La Section d'Or - Paris, april 1921, Casa d'Arte Italiana, Rome (?).
- Retrospektiv Theo van Doesburg, 16 december 1923-23 januari 1924, Landesmuseum, Weimar (als Offene Komposition, 1918).
- [Retrospektiv Theo van Doesburg], ?-15 april 1924, Kestner Gesellschaft, Hannover (?).
- Les Surindépendants, 26 oktober-25 november 1929, Porte de Versailles Parc des Expositions, Parijs (als Danse Russe, 1917).
- Exposition Retrospective Van Doesburg, 15 januari-1 februari 1932, Parc des Expositions, Parijs (als Rythme plastique d'une danse).
- Cubism and abstract art, 2 maart-19 april 1936, Museum of Modern Art, New York.
- Theo van Doesburg, 2-31 mei 1936, Stedelijk Museum, Amsterdam (als Rythme d'une Dance Russe).
- Salon des Réalistes Nouvelles, Renaissance plastique. 1re exposition (2me série). Oeuvres des artistes étrangers, 30 juni-15 juli 1939, Galerie Charpentier, Parijs.
- Theo van Doesburg. Retrospective exhibition, 29 april-31 mei 1947, Art of this Century Gallery, New York (als Danse Russe, 1918, bruikleen Museum of Modern Art).[5]
- Modern art in your life, 5 september-4 december 1949, Museum of Modern Art, New York.
- Documenta. Kunst des XX. Jahrhunderts, 15 juli-18 september 1955, Museum Fridericianum, Kassel.
- Paintings from The Museum of Modern Art, New York, 16 december 1963-1 maart 1964, National Gallery of Art, Washington.
- Theo van Doesburg, 13 december 1968-26 januari 1969, Van Abbemuseum, Eindhoven.
- Theo van Doesburg, 17 februari-23 maart 1969, Gemeentemuseum Den Haag.
- Theo van Doesburg 1883-1931, 18 april-1 juni 1969, Kunsthalle Neurenberg, Marientor.
- Konstruktive Kunst, 9 augustus-7 september 1969, Kunsthalle Bazel.
- From Cézanne through Picasso. 100 drawings from the collection of The Museum of Modern Art, New York, 1 mei-20 juni 1971, The National Museum of Western Art, Tokio.
- From Cézanne through Picasso. 100 drawings from the collection of The Museum of Modern Art, New York, 1 juli-1 augustus 1971, Ishibashi Museum, Kurume.
- From Cézanne through Picasso. 100 drawings from the collection of The Museum of Modern Art, New York, 7 september-17 oktober 1971, Auckland City Art Gallery, Auckland.
- From Cézanne through Picasso. 100 drawings from the collection of The Museum of Modern Art, New York, 11 november 1971-2 januari 1972, National Gallery of Victoria, Melbourne.
- From Cézanne through Picasso. 100 drawings from the collection of The Museum of Modern Art, New York, 16 februari-26 maart 1972, Honolulu Academy of Arts, Honolulu.
- Abstraction. Towards a new art. Painting 1910-20, 6 februari-13 april 1980, Tate Gallery, Londen.
- Modern masters. European paintings from the Museum of Modern Art, 5 juni-21 september 1980, Metropolitan Museum of Art, New York.
- De Stijl, 1917-1931. Visions of Utopia, 31 januari-28 maart 1982, Walker Art Center, Minneapolis.
- De Stijl, 1917-1931. Visions of Utopia, 20 april-27 juni 1982, The Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Smithsonian Institution, Washington.
- De Stijl, 1917-1931, 6 augustus 1982-?, Stedelijk Museum, Amsterdam.
- De Stijl, 1917-1931, ?-4 oktober 1982, Kröller-Müller Museum, Otterlo.
- Art and dance, 9 november 1982-8 januari 1983, Institute of Contemporary Art, Chicago.
- Art and dance, 6 maart-24 april 1983, Toledo Museum of Art, Toledo (Ohio).
- Art and dance, 26 juni-25 september 1983, Neuberger Museum of Art, Purchase (New York).
- Vom Klang der Bilder. Die Musik in der Kunst des 20. Jahrhunderts, 6 juli-22 september 1985, Staatsgalerie, Stuttgart.
- Contrasts of form, 17 april-15 juni 1986, Biblioteca Nacional, Madrid.
- Contrasts of form, 15 juli-25 augustus 1986, Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires.
- Contrasts of form, 5 september-19 oktober 1986, Museu de Arte de São Paulo, São Paulo.
- Contrasts of form, 11 november 1986-4 januari 1987, Museo de Arte Contemporaneo, Caracas.
- Berlin-Moskau 1900-1950, 3 september 1995-7 januari 1996, Berlinische Galerie, Berlijn.
- Berlin-Moskau 1900-1950, 1 maart-1 juli 1996, Poesjkinmuseum, Moskou.
- Tanz in der Moderne. Von Matisse bis Schlemmer, 26 oktober 1996-26 januari 1997, Kunsthalle, Emden.
- Tanz in der Moderne. Von Matisse bis Schlemmer, 6 februari-27 april 1997, Haus der Kunst, München.
- Van Doesburg and the International Avant-Garde, 20 oktober 2009-3 januari 2010, Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden (als Rhythm of a Russian Dance, 1918).
- Van Doesburg and the International Avant-Garde, 4 februari-16 mei 2010, Tate Modern, Londen (idem).
Ontwikkelingstentoonstelling van Theo van Doesburg in het Landesmuseum in Weimar. 1923. Afkomstig uit
De Stijl, 6e jaargang, nummer 6/7 (1924).
Bronnen
- Baljeu, Joost (1974) Theo van Doesburg, London: Studio Vista.
- Fabre, Gladys, en Doris Wintgens Hötte (redactie; 2009) Van Doesburg & the international avant-garde. Constructing a new world, [London]: Tate Publishing, ISBN 978-1-85437-872-9, p. 248.
- Hoek, Els (redactie; 2000) Theo van Doesburg. Oeuvrecatalogus, Bussum: Uitgeverij Thot, ISBN 90-6868-255-5, cat. 593, p. 234-245.
- Moorsel, Wies van (2000) ‘De doorsnee is mij niet genoeg’. Nelly van Doesburg. 1899-1975, Nijmegen: SUN, ISBN 9789061689669.
Noten
|
